سال 1385 ؛ سال خاکستری محیط زیست ایران

سال 1385 سال خاکستری محیط زیست ایران بوده است . واقعیت آنست که ظاهراً دولتمردان ما اعتقادی به حفظ و حراست از محیط زیست ندارد و بر همین اساس است که معصومه ابتکار رئیس پیشین سازمان محیط زیست ایران می گوید: "این سازمان در لیست اولویت‌های دولت هشتم در رده‌ 2 یا 3 بوده است، اما شنیده‌ها حاکی از آن است که این جایگاه به رده 15 یا حتی 20 اولویت‌های دولت تبدیل شده است."

تخریب پارکهای ملی ، جنگلها ، عدم نظارت کافی بر کارخانجات آلوده کننده محیط زیست ، آلودگی هوا در شهرهای بزرگ ، آلودگی رودخانه ها ، عدم توجه کافی به حفاظت از گونه های گیاهی و جانوری در خطر انقراض و ... از جمله مشکلاتی است که محیط زیست رنجور سرزمین ایران در سال گذشته شاهد آن بوده است.

عدم توجه و استفاده از کارشناسان دلسوز و آگاه به محیط زیست در بدنه اجرایی کشور، کوته بینی در مسائل توسعه ای و عدم توجه به اصول پایداری در توسعه ، اتخاذ تصمیمات ناگهانی و بی پشتوانه ، بی توجهی و منزوی کردن گروههای مردمی در حفظ محیط زیست و ندانستن اهمیت حفظ محیط زیست از سوی مدیران کشور از مهمترین عواملی هستند که باعث شده قطارمحیط زیست ایران در سراشیبی سقوط قرار گیرد.

قصد داشتم مطلبی در مورد وضعیت محیط زیست ایران در سال 1385 بنویسم ولی اتفاقات ناگوار زیست محیطی امسال آنقدر زیاد است که برای انعکاس صحیح آنها و بیان واقعیتها باید کتابها نوشت . به همین خاطر بخشی از عناوین خبرهای زیست محیطی را از خبرگزاریها ، روزنامه ها و وبلاگهای زیست محیطی استخراج کردم.

متاسفانه در بین این عناوین تنها دو یا سه عدد خبر خوب زیست محیطی وجود دارد و بقیه حکایت از وقایع و فجایع تلخی دارند که بر سر محیط زیست ما می آید. سوالی که پیش می آید اینست که محیط زیست ما تا کی توان تحمل این سختی ها را دارد و نقطه پایان و مرگ محیط زیست ما کجاست !!؟

... بخشی ازعناوین خبرهای زیست محیطی سال 1385:

* فرسایش خاک در جنگلهای شمال 10 برابر نرم جهانی و رکوردی در دنیا!

* ۱۲۲ میلیون تومان خسارت آتش سوزی جنگل های گلستان !

* همزمان با روز جهانی تالابها ‌٧تالاب بین‌المللی کشور در لیست «قرمز» قرار گرفت

سدسازی و تغییر کاربری اراضی عامل اصلی تهدید تالابهای کشور است

* نجات تالاب‌هایی مانند ارومیه نیازمند یک عزم جدی در تمامی بخش‌های دولت و یا یک معجزه است

* کاهش سالانه منابع داخلی آب شیرین در ایران‌٣/۶برابر نرخ جهانی

* ایران در رده ۵۳ دستاوردهای زیست محیطی

* نیمی از جمعیت ایران در معرض عوارض ناشی از آلودگی هوا قرار دارند

* صدور 700 مجوز شکار در سال 1385

* پاکتراشی 40 هزار متر مربع از جنگلهای مینو دشت

* 262 واقعه سیل بزرگ و کوچک در 10 سال گذشته در استان گلستان رخ داده ولی با این حال جنگلهای گلستان در برابر چشم مسئولان این استان تخریب می شوند

* دلخراش ترین فاجعه زیست محیطی در لار رقم می خورد

* نامه 144 تن از نخبگان محیط زیست و منابع طبیعی به احمدی نژاد:

مصوبه احداث پارک ملی لار ابطال شود

* 8 پارک ملی در آستانه حذف از روی نقشه ایران

* انتقاد رئیس انجمن جنگلبانی ایران از دولتمردان: برخورد قهر آمیز با منابع طبیعی شدت گرفته است.

* 203 دشت بحرانی در کشور وجود دارد

* تازه ترین گزارش بانک جهانی از نابودی تنوع زیستی در ایران:

21 گونه پستاندار ایران در معرض خطر انقراض

* هیدروکربنهای حلقوی منتشر شده از خودروها عامل اصلی سرطان خون هستند

سایه سرطان بر سر تهران

تهرانی ها سالانه 7/2 میلیون تن سم می خورند

* مدیر کل مستعفی محیط زیست استان اصفهان:

محیط زیست در برنامه های دولت اولویت ندارد

* رئیس سازمان جنگلها ، مراتع و آبخیزداری اعلام کرد:

ارزش اقتصادی منابع طبیعی ، معادل کل ذخایر نفت و گاز ایران

* رئیس بانک ملی ژن گیاهی ایران:

قانونی برای حفاظت از منابع ژنتیکی وجود ندارد

* کاهش 90 در صدی فک های دریای خزر

* نابودی 520 هزار متر مکعب از جنگلها و مراتع گیلانغرب

* نابودی 25 هزا قطعه از ماهیان رودخانه تیره

* ایران سالانه 8/2 برابر جهان از آلودگی هوا خسارت می بیند

* وسیع ترین جنگلهای حرای ایران در محاصره آلودگی نفتی

* از تخریب 200 هکتار از جنگلهای سراوان جلوگیری شد

* گزارش سال 2007 بانک جهانی در مورد تعهدات زیست محیطی دولت ها:

ایران راهبرد مشخصی برای عمل به تعهدات زیست محیطی ندارد

* سرمازدگی درختان کهور جنگلهای خوزستان

* میزان ذرات معلق هوای اهواز 20 برابر حد مجاز

* آلودگی چشمه های استان های غربی به دلیل وجود فلزات سنگین

* تالابهای چهارگانه خوزستان در معرض خطر نابودی

* رشد 17 در صدی تخریب و تبدیل اراضی جنگلی کرمانشاه

نابودی آبسنگ های مرجانی به دلیل آلودگی های نفتی و ساخت و ساز در حاشیه خلیج فارس

* احداث هفت حلقه چاه نفتی در تالاب هورالعظیم

* تپه های ماسه ای ساحل خزر بواسطه برداشت بی رویه شن و ماسه در معرض خطر قرار دارند

* ۲۳گونه جانوری در زیستگاههای حیات وحش استان اصفهان در معرض تهدید و یا انقراض نسل قرار دارند

* هجوم بیابان به عرصه های طبیعی ایلام

* آلودگی ۱۸ گونه از پرندگان ایران به ترکیبات جیوه

* احمدی نژاد : 2 بچه کافی نیست. ایران ظرفیت 120 میلیون نفر را دارد

* ایران در بین ‪ ۱۲۳کشور رتبه ‪ ۱۱۷را از نظر پاکی هوا دریافت کرد

* یکصد هزار هکتار از وسعت دریاچه ارومیه کاسته شد

* سرطان با آب آمد

هشدار محققان در مورد آلودگی نیتراتی آب اصفهان

* زنده گیری موفقیت آمیز یوزپلنگ های ایرانی در بافق

* سفره های آب زیر زمینی کرمان هر سال یک متر پائین می رود

* 90 در صد زیست بوم ایران قربانی سد سازی غیر اصول

* سایه شوم بر 270 تالاب ایران

* محیط بانان بی دفاع ، قتل محیط بانان

* قطع شبانه درختان پارک ملی سرخه حصار توسط شهرداری تهران

* هر ساعت 5 قربانی

هر دقیقه تنفس در تهران برابر با ۹ نخ سیگار کشیدن است

* آزاد راه تهران- شمال رودخانه چالوس را نابود کرد

* و ...............................

توضیح: در نگارش این عناوین تقدم و تاًخر رخ دادن آنها رعایت نشده .

مدیرکل مبارزه با بیماریهای‌ آبزیان سازمان دامپزشکی خبر داد:

تکذیب بیماری زا بودن ماهیان قرمز

بالاخره دوستان در سازمان دامپزشکی با تاخیر فراوان مسئله بیماری زا بودن ماهی های قرمز را تکذیب کردند. با اینکه انتظار می رفت این مسئله خیلی زودتر از اینها صورت بگیره ولی خوب حداقل میشه امیدوار بود که سال آینده شاهد ادعاهای غلط و غیر مستند در مورد این حیوان مظلوم نباشیم. خبر ایسنا در این مورد را بخوانید:

ماهیان آکواریومی و زینتی امروزه از جانوران خانگی بوده و علاوه بر توصیه‌های مختلفی مبنی بر استفاده و ترویج آنها می‌توانند از منظرعلمی نیز مورد توجه قرار گیرند.در کنار آداب و سنن و ترویج مسایل نوین، اهمیت بهداشت فردی و به ویژه انتقال بیماری‌های مشترک بایستی مورد توجه قرار گیرد.

به گزارش سرویس بهداشت ودرمان ایسنا، با وجود مزایای بسیار فراوان آبزیان زینتی از لحاظ روحی و روانی، این مهمانان کوچک می‌توانند در شرایط خاص و در صورت عدم رعایت بهداشت، خود از ناقلین بیمایهاری مشترکی چون انواع گاستروآنتروتیتها ، انواع سل‌های پوستی، بیماریهای گوارشی باشد. از طرفی هرساله با شروع فعالیتهای نوروزی شاهد فروش میلیونی ماهیان قرمز حوض هستیم که در روشی ناآگاهانه اکثرا قربانی‌های کوچک پایان سفره‌های هفت سین ما می‌باشند حال آنکه برنامه‌ریزی بهداشتی در این راستا می‌توانند باعث استفاده بهینه از ماهیان زینتی و درعین حال مانع بروز مخاطرات بهداشت انسانی شود.

دکترمجید رجبی مدیرکل دفتر بهداشت مبارزه با بیماریهای آبزیان سازمان دامپزشکی کشوردر گفت وگو با خبرنگار ایسنا، با تکذیب برخی اخبار منتشره مبنی بر بیماری زا بودن ماهیان قرمز درچند روز اخیراذعان داشت: ماهیانی که در مراکز بهداشتی عرضه می‌شوند فاقد بیماریهای آبزیان و بیماریهایی هستند که می‌توانند در شرایط خاص به انسان انتقال یابند.

وی از تشکیل کارگروه تخصصی بهداشت و مبارزه با بیماریهای ماهیان زینتی طی 6 ماه گذشته خبر داد و گفت:این کارگروه موظف به تنظیم طرح و برنامه‌ای برای ساماندهی عرضه، حمل و نقل و توزیع ماهی قرمز در شب عید است که این طرح به صورت یک دستورالعمل بهداشتی به کلیه ادارات دامپزشکی سراسر کشور منعکس شده است.

دکتررجبی با بیان این مطلب درباره جزئیات این دستورالعمل، گفت: دراین دستورالعمل مقرر شده از مراکز نگهداری و عرضه به خصوص از مراکز تکثیر ماهیان زینتی، نمونه برداری شود و روی این نمونه‌ها آزمایشات و یروس شناسی ، انگل شناسی ، قارچ شناسی ، باکتری شناسی انجام گیرد ودر صورت اطمینان مجوز لازم صادر شود.

وی ادامه داد: بیماری سالمونلا از باکتریهای روده‌ای است که به طرق مختلف به انسان منتقل می‌شود نظیر مواد غذایی آلوده، عدم رعایت بهداشت فردی وبا احتمال بسیار ضعیف از طریق تماس با ماهی قرمز می‌باشد.

دکتررجبی با اشاره به این که تنها مرجع اطلاع رسانی درباره بیماری‌های آبزیان به مردم سازمان دامپزشکی کشوراست، اظهار داشت: تا به حال هیچ گزارش مستندی مبنی بر بروز بیماری از ماهی قرمز برانسان در سطح کشور نداشتیم.

وی اظهار داشت: ماهیان قرمز عمدتا به علت نگهداری در ظروف نامناسب،‌غذادهی اشتباه، اکسیژن دهی غلط و به علت نگهداری در حجم کم آب در داخل تنگها که باعث بالا رفتن حجم مواد سمی و تلف شدن آنها می‌شود.

این متخصص بیماریهای آبزیان با تاکید بر درج صحیح اخبار درادامه افزود: هیچگونه خطری مورد توجه تهیه کنندگان ماهی قرمز نیست و بر اساس طرح ساماندهی که در سطح کشور اجرا شده تمامی این بیماریها کنترل شده‌اند.

به گزارش ایسنا، دکتر رجبی درباره ویژگیهای ماهی قرمز گفت: نام علمی آن کاراسیوس اوراتوس و از خانواده‌ کپورماهیان می‌باشد، این ماهی از اولین ماهیان آکواریومی است که توسط بشر نگهداری و خاستگاه اولیه این ماهی کشور چین است.

وی با اشاره به وجود انواع مختلف این ماهی گفت: بزرگترین آنها حداکثر تا 60 سانتیمتر رشد می‌کند و حداکثر دارای وزن معادل 4/5 کیلوگرم است. در شرایط مناسب ماهی قرمز ممکن است بیش از بیست سال عمر کند ولی بیشتر ماهیان قرمز خانگی به دلیل شرایط نگهداری معمولا بیشتر از 6 تا 8 سال زنده نمی‌مانند.

وی در خصوص شرایط نگهداری ماهی قرمز اظهار داشت: ماهی‌های قرمز در درجه حرارت بالای 25 درجه سانتیگراد آسیب پذیرهستند حتی تغییرات ناگهانی دما نیز باعث مرگ ماهی می‌شود.

رجبی با بیان این که سطح آب دارای اهمیت بیشتری نسبت به حجم آب دارد تا اکسیژن مورد نیاز ماهی در آب حل شود، تصریح کرد: دست کاری ماهی به خصوص توسط کودکان باعث آسیب دیدن پوشش سطحی ماهی شده و ماهی را نسبت به باکتری‌ها و انگل‌های آب حساس و آسیب پذیر می‌کند.

وی با بیان این که ماهی قرمز بایستی با غذاهای کم پروتئین و سرشار از کربوهیدارت شناور در سطح آب تغذیه شوند، اذعان داشت: این ماهیها بایستی دوبار در روز و درمدت یک تا دو دقیقه تغذیه شوند.غذادهی بیش از حد باعث انباشت مواد آلی و دفعی و در نتیجه مسموم شدن ماهی خواهد شد.

دکتررجبی با اشاره به این که ماهی قرمز شب عید خود را از مراکز معتبر تحت نظارت شبکه‌های دامپزشکی تهیه کنید، اعلام داشت: در نگهداری طولانی مدت ماهیان قرمز مثلا در خانه و کنار سفره‌های هفت سین، مقدار آب مورد نیاز هر قطعه ماهی حداقل یک لیتر منظور شود.

وی درباره شستشویی دوره‌ای آکواریوم‌ها ادامه داد: ضدعفونی و گندزایی آنها با محلول‌های نمک طعام 3 درصد ، ترکیبات آمونیوم به مقدار 1/0تا1 گرم در لیترآب به مدت 15 تا 10 دقیقه و یا ترکیبات یده به مقدار 200 میلیگرم در لیتر آب به مدت 10 ثانیه است اما این مواد ضدعفونی کننده برای ماهی‌ها خطرناک است.

این متخصص بیماریهای آبزیان با بیان این که استفاده از دستکش خصوصا برای افراد حساس و دارای سوابق آلرژی ضروری است، افزود: شستشوی کامل دست‌ها با آب و صابون بعد از هر بار دست زدن به آب یا ماهیان زینتی اهمیت دارد. همچنین نگهداری مناسب غذاهای ماهیان زینتی در جاهای خشک ، خنک ، تاریک در ظروف کاملا در بسته و با رعایت تاریخ مصرف الزامی است.

وی ادامه داد: رعایت دوره‌های قرنطینه‌ای حداقل دوهفته برای ماهیان جدید و در آکواریوم یا ظرف جداگانه و جداسازی تمامی ماهیان بیمار از سایر ماهیان سالم الزامی است.

دکتررجبی با اشاره به ضرورت استفاده از آب بهداشتی برای ماهیان اظهار داشت:درمورد آبهای شرب شبکه آبرسانی شهری باید کلرزدایی شود و یا جهت تعادل گازها و خروج کلرقبل از مصرف حداقل به مدت 48 ساعت در ظروفی دهان گشاد نگهداری و ذخیره شود.

وی درباره بیماری‌های که احتمال بروز آنها در شرایط خاص و در صورت تماسهای پوستی وجود دارد، تصریح کرد: اکثر باکتریهای انتروباکتریاسه، پسودوموناس، ادواروزیلا، ویبرو، استرپتوکوک ، و مایکوباکتریوم را می‌توان بیماری‌های مشترک طبقه بندی کرد.

دکتر صداقت متخصص پوست نیز درخصوص نگهداری ماهی‌های قرمز در منزل توصیه کرد: دربدن این ماهی‌ها نوعی موجودات زنده با نام مایکوباکتری زیست می‌کنند که تماس مستقیم با آنها باعث بروز گرانولوم پوستی می‌شود بنابراین کودکان از تماس با ماهی‌های قرمزخودداری کنند.

وی ادامه داد: استفاده از ماهی‌های قرمز در محیط هیچ عارضه‌ای ایجاد نمی کند. فقط در اثرتماس مستقیم با پوست دچار گرانولوم می‌شود که درمان آن هم حدودا 6 هفته به طول می انجامد.

بیانیه انجمن حمایت از حیوانات اصفهان در مورد مباحث اخیر مربوط به ماهی قرمز:

متاسفانه در دو سال گذشته شاهد طرح برخی مباحث در مورد خطرات و آلودگی شدید ماهیهای قرمز بوده ایم. مدعیان این مسئله بی آنکه گزارش و آمار مستند و مستدلی ارائه کنند سعی در القای مرگ آور بودن ماهی قرمز و وجود آلودگیهای شدید این حیوان دارند. بر همین اساس توجه هموطنان عزیزمان را به نکات ذیل جلب می نمائیم:

- بر طبق اطلاعات سازمان دامپزشکی کشور به عنوان مرجع رسیدگی به بیماریهای مشترک انسان و حیوانات تا کنون در کشورمان گزارشی مبنی بر انتقال بیماری از ماهی زینتی به انسان از طریق مراجع ذی صلاح ارائه نشده است و بر همین اساس سازمان دامپزشکی کشور سال گذشته ضمن توصیه به رعایت بهداشت مسئله آلودگی ماهی قرمز را رد کرد.

- بیماری پیسوریازیس که از آن به عنوان یکی از بیماریهای خطرناک قابل انتقال به انسان نام برده می شود بیماری نا شناخته ای است که اطلاعات کافی در مورد آن وجود ندارد و البته عده ای از متخصصان علم پزشکی عوامل وراثتی را در ابتلا به این بیماری دخیل می دانند.

- ماهی قرمز نیز مانند همه موجودات زنده می تواند حامل بیماری باشد همانطوری که فرد بیماری می تواند افرادی را بیمار کند . ولی متاسفانه تبلیغات صورت گرفته درمورد این حیوان فوق العاده بیش از حالت معمول است و گویا عده ای اصرار دارند که ماهی قرمز را سوای بقیه موجودات زنده نشان دهند.

- انجمن حمایت از حیوانات اصفهان از همه کسانی که سعی دارند ماهی قرمز را موجودی مرگ آور و خطرناک نشان دهند می خواهد برای نشان دادن راستی گفتارشان بجای ارائه آمار و مدارک اثبات نشده تنها ( و تنها یک نفر) را که از طریق ماهی قرمز بیمار شده معرفی کنند.

- ماهی قرمز همراه چای از کشور چین وارد ایران شده است ، امروزه «چایخانه های سنتی» را در هر گوشه ای از شهرهای ایران می توان یافت . استفاده از چای به یکی از سنتها و رسوم ایرانیان تبدیل شده است و ماهی قرمز نیز به نماد زندگی در سفره های هفت سین ما تبدیل شده است.

- باز هم تاکید می گردد که تا کنون در کشورمان گزارشی مبنی بر انتقال بیماری از ماهی قرمز به انسان از طریق مراجع ذی صلاح ارائه نشده است و بر این اساس است که  اداره کل دامپزشکی استان اصفهان و اداره کل شیلات استان اصفهان در طرح فرهنگی انجمن حمایت از حیوانات اصفهان بمنظور آموزش نحوه نگهداری از ماهی قرمز درمهدکودکها ، مدارس ، فرهنگسراها ، ادارات و ... با این انجمن همکاری خوبی داشته اند.

بی شک برخوردهای اینچنینی با مسئله ماهی قرمز نتیجه ای جز تشویش اذهان عمومی ، سلب اعتماد عمومی نسبت به سازمانهای زیست محیطی و حیوان ستیزی نخواهد داشت.

23/12/1385

رونوشت:

- خبرگزاریهای کشور

- روزنامه های سراسری کشور و استان اصفهان

- شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی کشور

***************************

ابتکاری جالب از وبلاگ همنهاد

بهترین وبلاگهای زیست محیطی سال 1385 را انتخاب کنید

حیوانات مظلومترین موجودات جنگل ما !

- تعدادی از پرنده های پارک پردیسان به دلایل نامشخصی می میرند ؛ دستور می رسد که همه را بکشید و نابود کنید!

- خرس بخت برگشته ای راهش را گم می کند و به انباری پناه می آورد ؛ دستور می رسد که بکشیدش !

- یک نفر می گوید ماهی قرمز می تواند ناقل بیماری باشد ؛ اینطرف و آنطرف عده ای می گویند که دست به ماهی نزنید ، اگه دست بزنید می میرید ! ، خطرناک است و ...

- یوزپلنگی به همراه توله هایش بی آنکه به کسی صدمه ای بزند در گوشه ای از باغی لانه کرده ؛ عده ای نادان به گمان آنکه یوزپلنگ حیوان درنده و خطرناکی است بیرحمانه آنها می کشند و آتش می زنند !

از اینگونه اخبار و اتفاقات بسیار خوانده و دیده اید . به راستی چرا اینگونه سنگدلانه و نا بخردانه با این موجودات برخورد می شود ؟! چرا به خود اجازه می دهیم به راحتی برای زندگی و سرنوشت این موجودات تصمیم بگیریم ؟!

حیوانات بخشی عظیمی از زیستمندان این جهان هستند و مانند ما حق حیات دارند اما متاسفانه ما آدمهای خودخواه همه چیز را برای خودمان می خواهیم ، البته از بشری که به همنوع خودش رحم نمی کند نمیشود انتظار داشت که به حیوانات رحم کند . رفتارهای نابخردانه بشر باعث شده که تعداد زیادی از موجودات این کره خاکی در معرض خطر نابودی قرار بگیرند . شاید تا سالهای نه چندان دور اینطور تصور می شد که از بین بردن حیوانات و تخریب زیستگاههای آنها ضرری برای انسان ندارد و در این میان فقط حیوانات ضرر می کنند ولی امروزه هر روز بیش از گذشته ثابت می شود که وجود حیوانات چقدر برای انسانها ضروری و لازم است.

حیات مانند یک زنجیراست ، زنجیری که آب ، خاک ، هوا ، حشرات ، انسان ، پرندگان ، میکروبها و ..... را شامل می شود و اختلال در هر کدام از حلقه های این زنجیر می تواند خطرناک و ویرانگر باشد و اثراتش را دیر یا زود خواهیم دید. یک مثال ساده اینکه تنها زنبور عسل بیش از یک سوم مواد غذایی ما بطور مستقیم و غیر مستقیم تنها حاصل تلاش زنبورهای عسل است ( بواسطه گرده افشانی محصولات زراعی و باغبانی و... )

ضمن اینکه هر حیوان و موجود زنده ای جزو میراث طبیعی ماست که از دل قرنهای زیاد برای ما مانده. همانطوریکه تخت جمشید یا مثلاً سی و سه پل میراث فرهنگی ماست ، یوزپلنگ یا هوبره و ... میراث طبیعی ماست و باید برای نسلهای آینده بماند.

حیوانات هم مثل ما مخلوقات خداوند هستند ، احترام به هر مخلوقی ، احترام به خالق آنست .

اعتراض به فیلم ضد ایرانی 300

محصول سال 2007 هالیوود

برای ساخت بمب گوگلی اگر وبلاگ یا وبسایت دارید به آدرس زیرلینک بدهید

روزگاری مردم دنیا دلشان درد نداشت

هر کسی غصه این که چه می کرد نداشت

چشمه سادگی از لطف زمین می جوشید

خودمانیم زمین این همه نامرد نداشت

خبر خوش زیست محیطی سال؛ زنده گیری موفقیت آمیز یوزپلنگ های ایرانی در منطقه  حفاظت شده بافق

آشنایی با نحوه نگهداری و مراقبت از ماهی قرمز

مقدمه:  

ماهی قرمز کوچک یا همان ماهی طلایی (Goldfish) از معمول ترین ماهی هایی است که در منزل می توان از آنها نگهداری کرد. این حیوان کوچک خانگی که بسیار جذاب و دوست داشتنی می باشد در صورت مراقب مناسب می تواند تا چند سال در کنار ما در منزل زندگی کند. این ماهی می تواند تا اندازه 40 سانتیمتر رشد کند، طول عمر 10تا 20 ساله برای این ماهی غیر معمول نیست. طول عمر بیش از 40 سال نیز برای گلدفیش ثبت شده است.

اصالت ماهی قرمز معمولی به شرق آسیا میرسد و رنگ برونزه دارد و قادر به تحمل آب کم اکسیژن و بقاء و تولید مثل در آبگیرهای کوچک می باشد. بنابراین اینها انتخاب مناسبی بودند که چینی ها در حدود هزاران سال پیش ، زمانی که در جستجوی ماهی هایی که بوانند بعنوان محصولات غذایی پرورش یابند ، به آن برخوردند. با اصلاح نژاد ، اندازه آنها افزایش یافت ولی پس از مدتی ، از نقطه نظر ارزش اقتصادی، آنها تبدیل به جانوران تزئینی شدند و پرورش دهندگان سعی خود را متمرکز بر اصلاح و بهتر شدن نوع طلا ماهی کردند و پرورش برای خوراک منسوخ گردید. پرورش طلا ماهی در چین و نیز ژاپن برای مدت 700 سال ادامه یافت و در اروپا در سال 1961 شروع شد و زمانی بود که اولین ماهی توسط کشتی وارد شد.

آناتومی:

یک ماهی نمونه بدن کشیده و کمانی مانند دارد ، فاقد گردن است ، آبششها مسئول تنفس بوده و تعادل بدن در آب توسط باله ها حفظ می شود.

دو تا باله سینه ای و لگنی مانند ترمز عمل می کنند ، موقع چرخیدن، یک باله سینه ای یک طرف را بالا میبرد تا طرف دیگر کشیده شود. باله پشتی و مقعدی مانند تیرک کشتی ها عمل می کنند و در ضمن ظاهر ماهی را آراسته میسازد و باله دمی در شنا کردن استفاده می شود. گر چه قسمت عمده حرکت توسط چرخش های بدن ایجاد می شود.

بدن توسط فلسهایی بصورتی که قسمتی از هر فلس بر روی فلس دیگر قرار گرفته ، حمایت می شوند و هرگز از نظر تعداد افزایش نمی یابند بلکه همانطوری که ماهی رشد می کند از نظر اندازه ، هم این فلسها بزرگ می شوند. رشد دایره ای فلس در تابستان هنگامی که میزان رشد سریع است ، خوب ولی در زمستان و در مواقع فقدان رشد، اندک است. خط جانبی در بدن یک ردیف از فلسها است که از سر تا دم در هر طرف ماهی امتداد یافته اند و یک ارگان حسی اصلی است که ارتعاشات بسیار حساس و ضعیف را هم می تواند حس و ثبت کند، تغییرات جزئی در فشار آب و سرعت و شتاب آب به ماهی اجازه می دهد تا بدون خطا از داخل شکافها بلغزد و عبور کند و همینطور با سرعت در یک دسته ماهی بچرخد بدون اینکه تصادفی با آنها بکند.

چشمهای ماهی گلدفیش کمی بر آمده است و این بر آمدگی ، مسئله عدم چرخش سر را جبران می کند و پیرامون خود را خوب می بیند تا از شکارگران در امان باشد. در قسمت داخل ، ستون مهره بسیار قابل انعطاف با انشعابات مهره ها در هر دو طرف قرار گرفته است.

اندامهای اصلی از جمله قلب ، کلیه ها ، کبد مشابه با دیگر مهره داران است و علاوه بر آن دارای یک عضو نگهدارنده و شناور کننده پر از هوا موسوم به بادکنک شنا می باشد. واضحترین تفاوت میان اعضای داخلی ماهی و دیگر مهره داران ، وجود آبشش بجای شش هاست و ماهی ها از طریق جریان پیدا کردن آب به داخل آبششها تنفس می کنند.

برای تبادل اکسیژن ، همانطوری که آب به داخل رشته های تار مانند آبشش جریان می یابد ، اکسیژن محلول از آب به داخل جریان خون انتقال یافته و دی اکسید کربن از جریان خون وارد آب می شود. آب از طریق دهان وارد شده و از طریق شکافهای آبشش خارج می شود. جدار آبشش با جریان آب باز و بسته میگردد ، سوراخهای بینی اعضاء بویایی بوده و در تنفس دخالتی ندارند.

ظرف نگهداری:

اولین موضوعی که می تواند بعنوان یک عامل مهم در عمر بیشتر ماهی موثر باشد محل زندگی آن است. ظروفی که در آنها ماهی فروخته میشود اغلب کوچک می باشد و نباید اشتباه کرد و ماهی ها را در همان ظروف کوچک نگاه داشت. ماهی ها به اکسیژن موجود در آب احتیاج دارند و این اکسیژن از طریق سطح هوایی که با آب در تماس است وارد آب می شود. هرچه سطح مقطع بالای تنگ کوچکتر باشد اکسیژن کمتری می تواند وارد آب شود. پس سعی کنید تا آنجا که ممکن است از ظروفی که دهانه گشاد دارند استفاده کنید.ظروف نگهداری ماهی باید بطور هر دو هفته یکبار با فرمالین ، نمک طعام و یا سایر مواد ضد عفونی کننده شستشو شود .

 آب :

از آنجایی که ماهی در تمام طول عمر خود در آب می باشد لذا لازم است آبی که برای زندگی آن انتخاب می کنیم دارای شرایط مناسب زندگی باشد. معمولا” استفاده از آب شهری مشکل خاصی برای ماهی های قرمز ایجاد نمی کند. اما قبل از کنار گذاشتن آب برای ظرف ماهی، بگذارید یک دقیقه آب از شیر بیرون برود این باعث می شود برخی مواد شیمایی که احتمالا” در لوله رسوب کرده اند بیرون روند. برای اطمینان از خارج شدن موادی مانند کلر باید قبل از عوض کردن آب ماهی ها، بگذارید که آب بمدت یک شبانه روز در ظرف بماند. همچنین این عمل باعث می شود که آب دمای محیط را گرفته و تغییر آن برای ماهی ها خطری در بر نداشته باشد.

هرگز نباید اجازه دهید که آب ظرف ماهی ها کثیف شود، اینکار می تواند باعث بیماری، کوتاهی عمر و در نهایت مرگ آنها شود. برای تعویض آب هرگز آب را یک دفعه عوض نکنید، با آرامش کامل نیمی از آب ظرف را خالی کرده و سپس کم کم آب برداشته شده از ظرف را با آبی که از روز قبل نگه داشته اید جایگزین کنید. در هر صورت باید سعی کنید که کمترین استرس را به ماهی های کوچک منتقل کنید. شما باید در طول هفته یک یا دو بار آب ظرف ماهی ها را به اینصورت عوض کنید.میزان آب مورد نیاز برای هر ماهی حداقل یک لیتر می باشد.

غذا :

ماهی های قرمز کوچک حیوانات بسیار سخت جانی هستند و هر چیزی را می خورند. لذا به راحتی می توانید در شرایطی که غذای مناسب در دسترس ندارید از خرده های نان، تکه های کوچک گوشت و … به مقدار کم بعنوان غذا به آنها بدهید. ماهی های نیز مانند انسان به پروتئین، ویتامین و … برای رشد و زندگی نیاز دارند.غذای ماهی باید در جای خشک و خنک و بدور از نور در ظرف در بسته نگهداری شود و به تاریخ مصرف آن توجه شود.

در ارتباط با غذا دادن باید دقت کنید که دادن زیاد غذا به آنها و ماندن آنها در ظرف باعث آلودگی آب شده و برای ماهی ها خطراتی به همراه خواهد داشت. سعی کنید به مقدار بسیار بسیار کم در دو نوبت غذایی همانند خودتان به آنها غذا دهید، مقدار آن باید بگونه ای باشد که اضافه غذا در آب نماند و همه غذای داده شده بعد از 5 دقیقه تمام شود.

دمای محیط:

دمای مناسب برای زندگی این ماهی ها از حدود 10 تا 25 درجه سانتیگراد می باشد. دمای محیط هرگز نباید دفعتا” تغییر کند، تغییر تدریجی و ملایم دمای محیط یا آب برای آنها قابل تحمل می باشد.

نور:

ماهی های قرمز کوچک نیز همانند سایر حیوانات یا گیاهان احتیاج به نور خورشید دارند. محل نگهداری آنها باید به گونه ای باشد که تغییر روز و شب در آن احساس شود. هرگز آنها در زیر نور آفتاب مستقیم و شدید قرار ندهید.

هوادهی:

ظرفیت تانک توسط هوادهی مداوم 40 برابر بیشتر میشود. پمپ هوا برای آکواریوم سردآبی ضروری نیست ولی اگر ماهی به این عمل عادت نماید باید ادامه یابد. ویژگی آن در این است که علاوه بر تشکیل حبابهای هوا در داخل آب ، جریان حبابها ، لایه های زیرین آب را به سطح حرکت میدهد و در آنجا تبادل دی اکسید کربن و اکسیژن صورت میگیرد. در حوض نیز این عمل درست به همین صورت توسط پمپ فواره ها صورت می گیرد.

گیاهان:

نقش گیاهان در حوض ها و آکواریوم ها اصولاً برای دکور ، سایه بان و جذب دی اکسید کربن و موادی مانند آمونیاک و نیتراتهای ناشی از تجزیه و فساد مواد است و معمولاً کمتر از آنچه تصور عمومی است برای تامین اکسیژن موثرند. اکسیژن فقط در مرحله فتوسنتز آنها آزاد میشود و در خلال 24 ساعت اکسیژن توسط گیاه برای عمل تنفس مصرف میشود.

نحوه رفتار و جابجائی ماهی قرمز:

مراقبت از باله ها و فلسها به منظور جلوگیری از آسیب دیدن خیلی مهم است. در مخزن می توان از یک لیوان یا توری برای گرفتن ماهی استفاده کرد و در حوض از تور. در زمان انتقال به محل جدید باید از یک دماسنج برای بررسی یکسان بودن دمای آب استفاده کرد چون تغییرات دما حتی فقط 1 درجه سانتیگراد میتواند کشنده باشد.

بهتر است یک ماهی تازه خریداری شده در همان کیسه پلاستیکی خودش در آکواریوم شناور گردد تا دما یکنواخت گردد و چنانچه حوض یا آکواریوم آماده نباشد درون یک سطل از آب شیر که 24 ساعت به منظور از بین رفتن کلر آن باقی مانده است موقتاً قرار داده شود.

مشکلات و بیماری ها:

وقتی فلسهای ماهی در اثر حادثه یا جراحت کنده می شوند ، قبل از اینکه ترمیم صورت گیرد بیماری (Saprolegnia) قارچ سفید رخ می دهد. زمانی که قارچها به نواحی سرپوش آبشش ها (Opercula) می رسند و در تنفس وقفه ایجاد می کنند باعث مرگ می شوند. ماهیهای مبتلا را باید جدا کرد زیرا که بیماری بشدت واگیردار است. درمان بصورت بکار بردن حمام نمک (کلرید سدیم) است و ماهی به محلول سالین برای مدت 20-15 دقیقه در روز منتقل میشود. یا اینکه بجای آن میتوان ماهی را به یک تشت شامل 5 قطره از محلول 2% مرکورکوروم به ازای 5 لیتر آب برای مدت 3 ساعت در روز انتقال داد.

بیماری شدیداً واگیردار و کشنده دیگر بیماری لکه سفید (White Spot) یا Icthyophiriasis نام دارد که توسط یک انگل پروتوزوآ ایجاد میشود. گونه های فلس دار( دارای فلس قابل مشاهده) را باید در یک مخزن بدون گیاه جدا ساخته و سعی کرد که انگل توسط رنگ دار کردن آب با متیلن بلو به مدت 10-8 روز کشته شود. همچنین با مرکورکروم هم موثر است .

بسیاری از بیماریهای ماهی بعلت فقر تغذیه ، تجمع بیش از حد آب کثیف و تغییرات دما است. فضله دنباله دار (آویزان) دلالت بر یبوست دارد که اغلب اوقات در نتیجه تغذیه ای که منحصر به غذای خشک است ایجاد می شود. اضافه کردن غذای تازه و برگهای سبز و همچنین دادن شربتهای تقویتی و نیز چنانچه آب سرد است افزایش دما به 18-16 درجه موثر است. درمان پوسیدگی باله ها و دم هم زمانی امکان پذیر است که شرایط و وضعیت زندگی اصلاح گردد. درمان با حمام نمک نیز اغلب اوقات مفید است.

عدم تعادل ممکن است بعلت نقص در بادکنک شنا باشد که درمانی ندارد ولی یبوست ، سوءهاضمه ، تغییرات دما همه با علامت از دست دادن تعادل همراه است که با درمان یبوست ، جابجا کردن ماهی به آب کم عمق برای چندین رزو یا ثابت نگه داشتن دمای محیط قابل برگشت است.

بیرنگ شدن یا کمرنگ شدن رنگ بدن ممکن است اولین نشانه کسالت و یا ناشی از وجود کلر در آب باشد. نوزادان ماهی تا 12-8 ماهگی رنگ بالغین را به خود نمی گیرند و در بعضی از آنها نیز هیچوقت رنگ خوبی ظهور نمیکند.

توصیه می شود شهروندان عزیز بجای نگهداری ماهی در تنگ و ظروف کوچک ، آکواریومی تهیه و با ایجاد شرایط مناسب در آن از ماهیان خود نگهداری نمایند در این حالت نگهداری از ماهی آسانتر و طول عمر آن بیشتر خواهد بود.

تولید مثل:

فصل تخم ریزی در تمام تابستان دوام دارد و شروع آن اردیبهشت و خرداد می باشد . در سن حدود یکسالگی ، ماهی قرمز سالم ، هر ماه از فصل قادر به تخم ریزی است . در زمانهای تولید مثل تشخیص جنس ها ساده است ، نر ها برآمدگی سفید رنگ (دگمه مانند) روی باله های سینه ای و پشت سر دارند. ماده نیز حالت تورم و بادکردگی در ناحیه تخمدانها دارد.

تخمدانها حاوی هزاران تخم هستند و یک نر قادر به بارور کردن تخمهای بسیاری می باشد. در رفتار تولید مثلی ، نرها تمام روز ماده ها را دنبال می کنند و به داخل گرمترین و کم عمقترین قسمت حوض با تولید صدای شلپ شلپ میرانند.این دنبال کردن باعث سهولت تخم ریزی در ماده ها می گردد و بلافاصله تخمکها توسط اسپرم ماهی نر بارور میگردد و به گیاهان داخا آب می پیوندند.

در حرارت 21 درجه سانتیگراد تخمها در مدت 4 روز به نوزاد تبدیل میشوند و در 10 درجه سانتیگراد این امر تا 14 روز طول میکشد. بچه ماهی آزادانه شنا میکنند و غذای طبیعی آنها موجودات میکروسکوپی هستند.

درون مخزن آب یا حوض مخصوص آنها میتوانند از غذای ویژه ای که مخصوص بچه ماهی ها تهیه می شوند تغذیه نمایند. در یک ماهگی تغذیه آنان مثل بالغین میتواند باشد و در سه ماهگی ماهی قرمز جسور آماده است تا در کنار دیگر ماهی ها قرار گیرد.

چک لیست یک آکواریوم موفق گلد فیش:

1- در آغاز ، 150 سانتیمتر مربع سطح آب برای هر 5/2 سانتیمتر طول ماهی (با دم) در نظر بگیرید.

2- از تغییرات ناگهانی دما اجتناب ورزید؛ گونه های زینتی را در دمای پائینتر از 21 درجه سانتیگراد نگاه ندارید.

3- از تغییرات ناگهانی PH آب خودداری کنید.

4- رژیم غذایی مناسب و متنوعی را در پیش بگیرید و از تغذیه بیش از حد و آلودگی مخزن بپرهیزید.

5- از فیلتراسیون و یا هوادهی در تمام اوقات مطمئن باشید . مرتباً فیلترها را سرویس کنید.

6- هر 2 تا 4 هفته 25% آب مخزن را تعویض کنید. آب تازه باید قبلاً هم دما شده باشد.

چک لیست تعطیلات

یک هفته قبل از عزیمت به سفر:

1- تعویض بخشی از آب

2- سرویس فیلترها

3- تغذیه با مقادیر معمول و عادی

4- عدم افزودن ماهی جدید، به جهت احتمال ورود بیماری یا آفتهای مسبب بروز مشکلات در زمان عدم حضور شما

روز پیش از عزیمت:

1- کنترل همه پمپ ها ، فیلتر ها و..

2- روشن نگه داشتن طی مسافرت

3- در صورت لزوم، مقادی مورد نیاز غذا را آماده کرده و برای استفاده در ظروف در بسته به یکی از همسایگان بدهید.

در مسافرت:

1- ماهی های بزرگی می توانند بدون غذا برای حدود 2 یا 3 هفته کاملاً بخوبی به زندگی ادامه دهند. اما می توانید از یکی از همسایگانتان بخواهید که آنها را ترجیحاً با مقادیر از پیش آماده شده تغذیه کنند.

2- با پنهان کردن مابقی غذا ها از دید دوستانتان از تغذیه بیش از حد جلوگیری کنید.

در بازگشت:

1- تعویض قسمتی از آب

2- رسیدگی به فیلترها

3- آغاز مجدد برنامه تغذیه

چند نکته مهم:

* از رها کردن ماهیان زینتی خود در رودخانه ها ، تالابها و آبهای آزاد جداً خودداری نمایید و اگر توانایی نگهداری از ماهیان خود را ندارید آنها را به فروشگاههای ماهیان زینتی و یا افرادی که توانایی نگهداری از ماهی دارند تحویل دهید.

* توصیه می شود بجای نگهداری ماهی در تنگ و ظروف کوچک ، آکواریومی تهیه و با ایجاد شرایط مناسب در آن از ماهیان خود نگهداری نمایید در این حالت نگهداری از ماهی آسانتر و طول عمر آن بیشتر خواهد بود.

***********

· وبلاگ دوستداران حیوانات و طرح " ماهی قرمز من زنده باید بماند " در ایسنا

· تاکسیدرمی ؛ علم یا بهانه ای برای حیوان کشی

· زنبور عسل یاور انسان و محیط زیست