سپهر سلیمی
وبلاگ سپهر سلیمی
آرشیو وبلاگ
      دوستداران حیوانات و محیط زیست (حیوانات، محیط زیست، میراث طبیعی و فرهنگی)
اشتباه نشود ؛ بحران زاینده رود فقط بی آبی نیست نویسنده: سپهر سلیمی - یکشنبه ٥ مهر ۱۳۸۸


ماه گذشته همایشی با نام " بررسی بحران زاینده رود" در بستر خشکیده این رود برگزار شد ، آنچه که توسط متخصصان و مدیران دولتی در این همایش در خصوص بحران های زاینده رود مطرح شد همگی به دلایل خشک شدن رودخانه می پرداخت ، گویا بحران زاینده رود تنها خشک شدن و بی آبی است .

در ابتدایی ترین و ساده ترین تعریف ،  رودخانه جایی است که در آن آب جاری باشد و آب را از نقطه ای به نقطه دیگری منتقل کند ولی این کمال بی انصافی است که بخواهیم زاینده رود را اینگونه تعریف کنیم ، زاینده رود تنها یک رود در معنای ساده آن نیست  زاینده رود یک جریان فرهنگ ساز و زندگی ساز است . همانطور که زاینده رود بی آب معنایی ندارد ، زاینده رود بدون سی و سه پل و بوستانهایش معنایی ندارد.

زاینده رود و فاضلاب

زاینده رود در روزهای پر آبی با مشکل پساب صنایع و فاضلاب مواجه است . بر اساس آمارها در سالهای گذشته زاینده رود همواره یکی از آلوده ترین رودخانه های کشور بوده است . آلودگیهای شیمیایی و میکروبی زاینده رود به حدی بوده است که آب زاینده رود متهم اصلی دلیل پایتختی اصفهان برای بیماریهایی نظیر «ام اس» است. همچنین در سالیان گذشته به کرات شاهد مرگ و میر گسترده آبزیان در این رودخانه بوده ایم و توصیه هایی مبنی بر استفاده نکردن از محصولات آبیاری شده توسط آب زاینده رود را شنیده ایم.

در سالهای گذشته رنگ رخسار زاینده رود خبر می داده از میزان بالای آلودگیهای آن و کسانی که تا سالیانی نه چندان دور در حاشیه رودخانه می توانستند بستر رودخانه را ببینند دیگر شاهد آن صحنه ها نیستند . سوال اینست که آیا به فرض پر آب بودن زاینده رود با وجود آلودگیهای بی شمار شیمیایی و میکروبی می توان نام این رود را زاینده رود نامید ؟! آیا آب آلوده رودخانه برای کشاورزی مناسب خواهد بود؟

سال گذشته در اثر شکسته شدن لوله نفت ، هزاران لیتر نفت خام وارد زاینده رود شد و خسارات فراوانی به محیط زیست وارد کرد . بعد از آن چه اتفاقی افتاد ؟ در اثر این حادثه کدام کارمند ، مدیر یا مسئول متخلفی استعفاء داد یا جریمه شد ؟!  لوله های پساب و فاضلاب چه مکانهایی به زاینده رود ختم می شود ؟ با متخلفان چه برخوردی شده است ؟

حریم طبیعی زاینده رود

در هیچ کجای شهر اصفهان نمی توانید در حاشیه رودخانه بایستید و وقتی به زاینده رود نگاه می کنید ردی از تجاور به حریم طبیعی رودخانه پیدا نکنید . در سالهای گذشته برج ها و ساختمانهای بلند مرتبه زیادی در حاشیه رودخانه ساخته شده اند و بر خلاف مقررات شهرسازی ، حریم طبیعی زاینده رود را مورد تجاوز قرار داده اند. ساختمانهای بلند مرتبه در حاشیه زاینده رود علاوه بر آنکه به منظر طبیعی این رود لطمه زده اند باعث افزایش جمعیت و شلوغی خیابانهای حاشیه رودخانه نیز شده اند .

کسانی که تا دیروز می توانستند فارغ از گرفتاریهای زندگی شهری از طبیعت زیبای اطراف رودخانه لذت ببرند امروز باید سیمای ناهنجار ساختمانهای بلند مرتبه و گاهی تابلوهای تبلیغاتی اطراف رودخانه را تحمل کنند.

و باز سوال اینست : این ساختمانها از کجا آمده ؟ چه اداراتی مجوز احداث این ساختمانها را داده ؟  آیا اگر زاینده رود پر آب باشد ولی در میان این ساختمانها و ساختمانهایی که در راه است محبوس شود چیزی کم نخواهد داشت؟!

زاینده رود و پل هایش

زاینده رود بدون سی و سه پل و خواجو معنا ندارد ، همانطوریکه پاریس بدون ایفل و لندن بدون بیگ بن چیزی کم دارد. پل خواجو به بدترین شکل به نام مرمت مورد نامهربانی قرار می گیرد و از زیر سی و سه پل تونل قطار شهری عبور داده می شود و این تونل به گفته مسئولان قطار شهری در قسمتی دچار انحرافی 35 متری می شود .

اگر  حرف دیگری نگوئیم ! در خوشبینانه ترین حالت می شود گفت آنچه که در مورد پل خواجو و سی و سه پل اتفاق افتاده ناشی از کم مسئولیتی و بی توجهی بوده است . چه کسی پاسخگوست ؟!  آیا کارمند ، مدیر یا مسئول متخلفی استعفا ء داده و یا برکنار شده است ؟!

وعده جاری شدن آب در رودخانه

بی شک در خشک شدن زاینده رود ، خشکسالی دو سال اخیر تاثیر گذار بوده است اما آنچه که باعث نگرانی و تشدید بحران خشکی زاینده رود شده است اقدامات غیر کارشناسانه ای است که در استان چهار محال بختیاری انجام شده . انتظار شهروندان از مدیران استان و شهر این بوده که اقدامات موثرتری برای بازگرداندن حیات به زنده رود انجام می دادند ولی متاسفانه این انتظار تا کنون محقق نشده است و وعده جاری شدن آب در ابتدای پائیز را نمی توان نتیجه تلاش مدیران مسئول استان دانست زیرا در این فصل بنا بر قانون طبیعت بارندگی ها آغاز می شود و همچنین نیاز باغات تازه تاسیس استان چهار محال بختیاری به منابع آبی نیز کم می شود . وعده جاری شدن آب در پائیز که بارها از سوی مدیران شهری به شهروندان داده شده مانند وعده سرد شدن هوا در فصل پائیز است و این نگرانی وجود دارد که مبادا داستان خشکی زاینده رود در سالهای آینده نیز ادامه داشته باشد.

چشم ها را باید شست

داستان امروز زاینده رود حکایت آن کسی است که با چشمان بسته به بدن فیلی دست می گذاشت و هر قسمتش را تفسیری جداگانه می کرد ، پاهایش را ستون می دید و گوشهایش را بادبزن. نتیجه این نگاه به زاینده رود اینست که کسی ساحلش را برای ویلا مناسب می بیند ، آن دیگری زاینده رود را محل مناسبی برای تخلیه فاضلاب می بیند ، کسی در حاشیه اش برج می سازد تا ارزش افزوده اش چند برابر باشد و عده ای دیگر بی توجه به سرنوشت پل هایش هستند. باور کنیم که بحران زاینده رود تنها بی آبی نیست ، شاید بحران اصلی زاینده رود بی درایتی و بی مسئولیتی ما باشد.

-          این مطلب در شماره پائیز ماهنامه زندگی سالم به چاپ رسیده است.

 

لینک      نظرات ()      

آخرین نوشته ها خانه‌های نا امن برای حیوانات زنده رود مرد! زنده باد فولاد و گوجه! نه به دلفیناریوم در اصفهان همیشگی است جلسه فراکسیون محیط زیست با حضور جمعی از کوشندگان و کارشناسان محیط زیست چرا نه به نوتلا؟! دومین نشست تخصصی حقوق حیوانات/ شهریور 95 چه خبر از لایحه حمایت از حیوانات؟! انتقاد سمن های محیط زیستی اصفهان از جشنواره میلیاردی موسیقی سبز تجارت سیاه حیوانات؛ خیلی دور، خیلی نزدیک مدرسه طبیعت چارباغ
کلمات کلیدی وبلاگ محیط زیست (٦٤۱) اصفهان (٢۸۱) حقوق حیوانات (٢۱۱) ایران (۱٩٢) زاینده رود (۱۱۱) حیوانات (۱٠٩) حیات وحش (۱٠٩) فرهنگ (۱٠۱) حمایت از حیوانات (٩٤) میراث فرهنگی (٧۸) سیاست (٧٥) شکار (٥٦) سازمان حفاظت محیط زیست (٥٦) حیوان آزاری (٥٥) آب (٥٤) خشکی زاینده رود (٤۸) هندوستان (٤٧) ماهی قرمز (٤٧) مترو (٤٠) باغ وحش (٤٠) سازمانهای غیر دولتی (۳٩) آلودگی محیط زیست (۳۸) دیده بان حقوق حیوانات (۳٦) عکس (۳٦) گفتگو (۳٦) سگ (۳٦) حیوان خانگی (۳٦) جهانی (۳٢) آموزش (۳٢) طنز (۳۱) شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی استان اصفهان (٢۸) وبلاگ (٢٧) وبلاگستان فارسی (٢٧) سلامت (٢٥) انجمن حمایت از حیوانات (٢٢) ساعت زمین (٢٢) سیرک (٢۱) آلودگی هوا (٢۱) موج سبز (٢٠) وبلاگهای زیست محیطی (٢٠) تخریب (٢٠) گرمایش جهانی (۱۸) حیوانات شهری (۱۸) عکس جمعه (۱۸) گونه در خطر انقراض (۱۸) خشکسالی (۱۸) فقر (۱۸) مجلس (۱٧) درخت (۱٧) گاوخونی (۱٧) قطع درخت (۱٧) محیط بان (۱٦) بهداشت (۱٥) ذبح حیوانات (۱٥) جمعیت (۱٥) پرندگان (۱٤) فرهنگ سازی (۱٤) قانون (۱۳) مردم (۱۳) تالاب (۱۳) قاچاق حیات وحش (۱۳) بنیاد جهانی میراث پاسارگاد (۱۳) نگهداری حیوانات (۱٢) کوشندگان محیط زیست (۱۱) سی و سه پل (۱۱) رسانه (۱۱) اقتصاد (۱۱) دروغ (۱۱) دولت (۱۱) ترجمه (۱۱) وبلاگ نویسان زیست محیطی (۱۱) نوروز (۱٠) هنر (۱٠) گربه (٩) حفاظت از محیط زیست (٩) معصومه ابتکار (۸) مناطق حفاظت شده (۸) قوه قضائیه (۸) خروس سپید (۸) شهرداری (۸) هنرمندان (۸) مینیمال (۸) انتخابات (۸) اینترنت (٧) گیاهخواری (٧) روزنامه (٧) ماهی رزمجو (٧) دلفیناریوم (٧) فیسبوک (٧) دولت نهم (٧) یوزپلنگ (٧) شیر ایرانی (٦) خلیج فارس (٦) صدا و سیما (٦) نشان خرس قهوه ای (٦) سیزده بدر (٦) دامپزشکی (٦) اعتراض (٦) انسان (٦) شعر (٦) ورزش (٥) زلزله (٥) فوتبال (٥) طبیعت (٥) نابودی (٥) زباله (٥) عقیم کردن (٥) سمندر (٥) بهمنگان (٥) پالایشگاه (٥) رئیس جمهور (٥) سد (٥) حیوان ستیزی (٥) زمین برای همه (٥) پارازیت (٤) احمدی نژاد (٤) صنایع (٤) پرشین بلاگ (٤) زیستا (٤) فرهنگ دره شوری (٤) پایگاه آگاهی رسانی محیط زیست (٤) تلوبزیون (٤) اگزوتیک پت (٤) انجمن زمین برای همه (٤) یاسر انصاری (٤) شورای شهر (٤) فاجعه (٤) کوروش بزرگ (٤) امریکا (٤) سبز (٤) سرطان (٤) ngo (٤) مرگ (٤) زن (۳) ایدز (۳) تاریخ (۳) نفت (۳) خاتمی (۳) عقاب (۳) کودکان (۳) توسعه پایدار (۳) خوزستان (۳) مناسبت ها (۳) آفریقا (۳) همایش اشتغال سبز (۳) کارون (۳) گردشگری (۳) خرافات (۳) جنگل (۳) یلدا (۳) روز مبارزه با خشونت علیه حیوانات (۳) wwf (۳) تغییرات اقلیمی (۳) روز زمین (۳) صلح سبز (۳) میراث طبیعی (۳) ماهی آکواریومی (۳) کاریکاتور زیست محیطی (۳) پناهگاه (۳) منابع طبیعی (۳) شهروند (۳) greenblog (۳) پارک ملی (۳) اکوسیستم (۳) پاسخ (٢) روز جهانی محیط زیست (٢) لاک پشت (٢) صرفه جویی (٢) مهدی بوترابی (٢) پاکسازی (٢) آّب (٢) انرژی هسته ای (٢) حزب سبز (٢) عکس های جمعه (٢) باغ پرندگان (٢) آزمایش روی حیوانات (٢) انرژی سبز (٢) بلای طبیعی (٢) مخالف آزمایش روی حیوانات (٢) مناطق طبیعی (٢) جایزه نوروز (٢) حیوانات خاص (٢) تجارت حیوانات (٢) خدا (٢) المپیک (٢) مهاجرت (٢) دریاچه ارومیه (٢) اوباما (٢) انرژی (٢) اسب (٢) خرس (٢) تنوع زیستی (٢) شیراز (٢) مطبوعات (٢) اخلاق (٢) تهران (٢) آینده (٢) اعتیاد (٢) خانواده (٢) فیلم (٢) کتاب (٢) جشن (٢) شادی (٢) من (٢) آکواریوم اصفهان (٢) زاینده رود کجاست (۱) مدرسه طبیعت چارباغ (۱) مدرسه طبیعت اصفهان (۱) جشنواره موسیقی سبز (۱) پوپولیسم محیط زیستی (۱) نه به دلفیناریوم (۱) سازمان حفاظت محیط زیست ش (۱) دانشجو (۱) پول (۱) پرشین بلاگ (۱) عشق (۱) دین (۱) دانشگاه (۱) مسابقه (۱) علم (۱) اروپا (۱) نشریه (۱) شعار (۱) حشرات (۱) کشاورزی (۱) مهرگان (۱) مهرورزی (۱) ترافیک (۱) خشونت (۱) فلسفه (۱) کروبی (۱) ادبیات (۱) اصلاحات (۱) اخلاقی (۱) جوان (۱) بزرگداشت (۱) عرب (۱) نذر (۱) دلار (۱) حسادت (۱) مانور آلودگی هوا (۱) آثار تاریخی (۱) تجمع (۱) پژوهش (۱) خیانت (۱) پاسارگاد (۱) جنگلهای ابر (۱) جنگ (۱) هفت سین (۱) دموکراسی (۱) مدرسه طبیعت (۱) نوتلا (۱) کودک و محیط زیست (۱) طبیعت س (۱) اتلاف آب (۱) کرگدن سفید (۱) فوک خزری (۱) حیات وحش س (۱) پویش اصفهان بدون کیسه پلاستیکی (۱) چغاخور (۱) اورانگوتان (۱) امداد رسانی به حیوانات (۱) دکتر کهرم (۱) پاسداری از وطن (۱) امنیت زیستی (۱) آندره گرز (۱) تلاش جهانی برای محیط زیست (۱) مرگ دلفین ها (۱) پرنده زینتی (۱) میر حسین (۱) معماری سبز (۱) change (۱) سمن (۱) mtv (۱) آینده نو (۱) تخل (۱) صنعت سبز (۱) آزبست (۱) مجموعه دروغ ها (۱) روز جهانی وبلاگ (۱) حفظ محیط زیست (۱) شگفتی های آفرینش (۱) ژورنالیست (۱) global warming (۱) قطع برق (۱) گل آقا (۱) آموزش و پرورش (۱) حسن روحانی (۱) پایگاه اطلاع رسانی محیط زیست (۱) مسائل اجتماعی (۱) مواد مخدر (۱) ام اس (۱) بمب (۱) فاضلاب (۱) حیوان (۱) نادانی (۱) تنظیم خانواده (۱) دولت الکترونیک (۱) اصلاح طلبان (۱) مافیا (۱) اسبچه خزر (۱) لوئیس فیروز (۱)
دوستان من + + فرم اهداء عضو + action on earth-element AN INCONVENIENT TRUTH Animal Science catalogue of life CATICEF Green Iran IUCN List of All Endangered Species Organic Agriculture Second ثـــانیــه TVE (Television Trust for the Environment). UNDP UNEP آبزي دان آبشار و كوه اتحادیه رفع آلودگی های هسته ای آتش‌نوشت اداره کل دامپزشکی اصفهان ارتباط صنعت ارمغان اشک های طبیعت آشیانه سبز میانکاله اعضاي هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست اقیانوس آبی اکوگیک الفبای آب آلماگل اله تی تی گیلان آلودگی نوری آلودگی های هسته ای آلودگی هوا آموزش برپايي آکواريوم آمیزقلمدون انجمن اسب ایران انجمن پاسداران محيط طبيعی ايران انجمن حاميان سفر ايمن انجمن حمایت از حیوانات اسکاتلند انجمن حمایت از حیوانات امریکا انجمن حمایت از حیوانات انگلستان انجمن حمایت از حیوانات تگزاس انجمن حمایت از حیوانات تهران انجمن حمایت از حیوانات مالزی انجمن حمایت از حیوانات ویرجینیا انجمن حمايت از گربه ها انجمن دوچرخه سواران کوهستان رشت انجمن دوست داران محیط زیست انجمن سرزمین ما انجمن شوکای کرمانشاه انجمن علمی بیابان انجمن متخصصین علوم دام ایران انجمن نسیم سراب آناهیتا کنگاور انجمن يوزپلنگ آسيايي آنچه نمي دانيم نيز با ارزش است انستيتو آب و هوا اهواز سبز آوای سبز آوای فاخته آوای محیط زیست آونگ خاطره های ما ایران سبز ايران نامه ایرانیان گواه ایرانیان وبلاگ نویس در مالزی ایستاده زیر باران با طبیعت بالابان بام ایران بانک اطلاعات بخشی از زندگی براي طبيعت بلاگ نيوز بنیاد آزادی، رشد و آبادانی ایران-باران به کجا پناه ببریم بهار زمستانی بیولوژی و بیوتکنولوژی کشاورزی پرانتز پرشين تونز پرندگان ایران پریمک پژوهش در تاریخ ایران پلنگ زخمی پيام سبز پیچ گوشتی پیدا پنهان تابناک تاکستان تحقیق_تکنولوژی_توسعه_محیط زیست تقليل لايه ازن تلاش ايرانيان گياهخوار تلاش براي حيوانات مشهد تنوع زيستي توسعه پایدار جامعه جهاني حمايت از حيوانات جایی برای همه جبهه سبز همدان جستجوگر محیط زیست جمعیت حمایت از منابع طبیعی و محیط زیست جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست اصفهان جمعیت طبیعت یاران جمعیت کویر سبز جنبش ایرانیان مخالف سیرک حیوانات جنگل جنگلبان شهید ناصر پیروی جنگلهای کرانه خليج فارس چشم انداز چشم به چشم چشمهای همیشه بیدارزمین _محیط زیست حامی گرگ های ایران حفظ محيط زيست اساس توسعه پايدار حمايت از حقوق حیوانات حمايت از حيوانات بي خانمان حمایت از حیوانات و محیط زیست حمایت از حیوانات/نیلوفر حیوانات آموزه های خلقت حيوانات ايران حيوانات هم همانند انسان حق زندگي دارند خاک خوب خانه مطبوعات و خبرنگاران اصفهان خانه وبلاگ درویش خانواده سبز خبرخوان سبز خبرگزاری ایسنا خبرگزاری ایلنا خبرگزاری کشاورزی خبرنامه ی مالزی خبرهای اکسیژن خبری تحلیلی نو اندیش خدای من خرده گیری دانشجوی دامپزشکی دانشجویان محیط زیست تهران شمال دانشجويان محيط زيست کرج دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان در انتظار باران درخواست انتشار یادگارهای ماندگار دردسرهای یک دامپزشک درک زیباییهای حیات دفترچه ی ممنوع دکتر غلامعلی بسکی دکتر هومن دلتنگی های مادر زمین دنکیشوت معمار دنيای زير آب دنیای زیر آب دوچرخه سواری برای صلح دور روزگاران دوستداران حیوانات و طبیعت دوستداران حیوانات و محیط زیست در اعتماد ملی دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دیده بان حیوانات ایران دیده بان کوهستان ديده بان محيط زيست ايران دیده بان میانکاله دیر تش باد راپورتهای یومیه رادیکال سبز رادیو وبلاگستان رستاخیز سبز رفتن رسيدن است رفقای شیلاتی روایت روزنامه اصفهان امروز روزنامه اعتماد روزنامه اعتماد ملی روزنامه تايمز روزنامه تفاهم روزنامه خبر ورزشی روزنامه سرمایه روزنامه شرق روزنامه کارگزاران روزنامه هم میهن روزنامه همبستگی زادگاهم ایران است، فرزند ایرانم زمین انسان ها زمین سیاره زنده زمین ما زمین ما زن نوشت زیتون زيست بان زیست محیطی کوچک زیستن حق همیشگی حیوانات است زیگ زاگ های ذهنی یک خبرنگار سایت انجمن های تخصصی محیط زیست سایت ایرانیان گیاهخوار سایت بانو انوشه انصاری سايت تخصصی ماهيان آکواريومی سایت خبری بهار سایت خبری تحلیلی زیست بوم سایت مرجع متخصصین ایران سبز کوه بختیاری سبز نوشته های من سبزگامان سرباز زمین سردبیر: خودم سرو آزاد سکوت سلامت نیوز سلول سوپرپوزیشن سید محمد خاتمی شهر خرم آباد شهر سالم شهرزاد ایرانی شهرمن M.I.S صد سال تنهايی صداهای جهانی صدای آسمان صدای دامپزشکی ایران صفحه محيط زيست نشنال جيوگرافيك صلح سبز بین الملل صلح،حقوق بشر،محیط زیست صندوق تسهیلات جهانی محیط زیست طبیعت ایران طبیعت بختیاری طبیعت زیبای ایران طبيعت سبز بجنورد طبیعت سیستان طبیعت و حیات وحش طبیعت و حیوانات طبیعت وحشی طبیعت،فرهنگ، زندگی،دانش، آینده طراحی با طبيعت عرصه سوم علائم گرم شدن کره زمین علیه تخریب محیط زیست فاکوليت فریاد خروشان فصل سبز فوتوبلاگ در انتظار باران قناری كانون ديده بانان زمين كشاورزی ارگانیک كنوانسيون تغيير آب و هوا کابل پرس کاغذ کاربن کانون دامپزشک سفید کانون دوستداران حیوانات کانون زیست شناسی کانون عالی گسترش فضای سبز و حفظ محیط زیست ایران کانون مطالعات استراتژيک آب و محیط زيست کاه گل کلاغ (زرین دخت عالی) کلام من۷۸۶ کلینیک دامپزشکی پرشین کهن دیار کیمیای سبز گازهای گلخانه ای گالري طبيعت سبز گاه نوشت های باران گربه ايراني گردش در طبيعت ايران گردش در طبيعت ايران گرگ تنها گرگ خاکستري گروه پیگیری اصلاح قوانین و مقررات NGOs گرین بلاگ-مهدی گریوان گلچین زیست گهواره سبز گوناگون از زيست شناسي گونه های در خطر انفراض گوهر سبز گیاهان دارویی آکش گیاهخواری،حمایت از حیوانات لحظه هایی که می گذرند لیست وبلاگهای زیست محیطی مادرم زمین ماندانا مجله زندگی سالم محيط بان محیط بان محیط بان بدون مرز محیط برای زندگی محیط زیست محیط زیست البرز محيط زيست بافق محیط زیست دانشگاه اهواز محيط زيست در جام حم محيط زيست در همشهری محیط زیست دماوند محیط زیست زمین محيط زيست سرزمين من محیط زیست همدان محیط زیست و اخلاق محیط زیست-دوزيستان ايران مخالف شکار و شکارچی مدیریت کشاورزی مرتع و مرتعداري در ايران مرد خاکي مطالعات زیستی معجزه ای به نام زمین من و MS من و گربه ها من و ویلی منابع طبيعي منم محیط بان مهار بيابان زايي مهندس اکبر همدانيــــان مهندسی محيط زيست موج سبز موسسه حفاظت محیط زیست آمریکا میراث ماندگار گچساران و باشت- سبزگامان میهن سبز نشريه الکترونيکي داروگ نصفهان نگذار به بادبادکها شلیک کنند نور شب نوشته های سبز همستر ايران همنهاد همین جا روی زمین هواداران پرشين بلاگ اصفهان هوبره واگويه هاي نانوشته وب نوشت وبگاه کویرهای ایران وبلاگ جمعی از طلاب وبلاگ دکتر ناصر کرمی وبلاگ فهیمه خضر حیدری وبلاگ گروه حیات وحش ایران وبلاگ مهدی بوترابی وسایل نقلیه سبز یاوران محیط زیست سیمره دره شهر یخاب یک روان پزشک انجمن حمایت از کشاورزان شهرستان اصفهان بوم سا گرافیست کوچولو جانوربان شهروحش طبیعت زنده،نبض زندگی وت پارس اشک یلدا انجمن زمین برای همه مطالب صنعتی | عمرانی | محیط زیست