سپهر سلیمی
وبلاگ سپهر سلیمی
آرشیو وبلاگ
      دوستداران حیوانات و محیط زیست (حیوانات، محیط زیست، میراث طبیعی و فرهنگی)
بعد از نامه جعلی؛ قاچاق یا انتقال قانونی شیرها به تهران؟! نویسنده: سپهر سلیمی - جمعه ٢٠ شهریور ۱۳٩٤

آتش نوشت: قرار بود وقتی از سفر فرنگ برگشت، شفاف‌سازی کنند. قرار بود مدارک را نشان بدهند و بگویند واقعیت چیست. قرار بود کاغذها و اسنادی رو کنند تا معلوم شود دروغگو و جاعل کیست. چند وقتی گذشت، کسی چیزی نگفت. سکوت طنین‌انداز شد. خاموشی بهترین گزینه‌ است برای فراموش شدن ماجرایی که بوی تقلب و جعل و فریب می‌دهد. ماجرای ورود شیر آسیایی به باغ‌وحش ارم، مجموعه‌ای که زیر نظر بنیاد مستضعفان فعالیت می‌کند، سوال‌برانگیز بود که در سکوت و بی‌خبری به دست فراموشی سپرده شد و سوال‌های بسیاری را بی‌پاسخ گذاشت. بخشی از حقیقت اما امروز آشکار شده است.


نامه‌ای که جعل شد
آنان که اخبار مربوط به باغ‌وحش ارم و ورود شیر ایرانی به این مجموعه را دنبال کرده‌اند حتما سابقه این اقدام خیره‌کننده را به یاد دارند. در ۳۱ فروردین ماه امسال، مدیرعامل مجموعه ارم سبز، مدیر و دامپزشک باغ‌وحش ارم در یک نشست مطبوعاتی پر هیاهو اعلام کردند به زودی شیرهای ایرانی را به تهران خواهند آورد و پشت میله‌ها در ارم نگهداری می‌دارند. شماری از این فرصت استفاده کرده و مدعی شدند نسل شیر بار دیگر در طبیعت ایران احیا خواهد شد. کسانی این ادعا را مردود اعلام کردند. اما مدیر عامل مجموعه ارم سبز، ایرج جهانگیر، در گفت‌وگو با ایران‌وایر گفت اگر مسئولان محیط‌زیست اجازه می‌دادند نسل شیر را در دشت ارژنگ(!) احیا خواهد کرد. صرف نظر از این که نام اصلی آن منطقه «دشت ارژن» است، مدیر عامل ارم سبز حتی نمی‌دانست که این منطقه به دلیل کثرت سکونت‌گاه‌های انسانی امکان اجرای چنان طرح عوام‌فریبانه‌ای را ندارد.
خبر مربوط به انتقال شیرها با نامه‌ای در فیس‌بوک باغ‌وحش تهران و صفحه شخصی ایمان معماریان، دامپزشک این مجموعه بیشتر مورد توجه قرار گرفت. شماری از روزنامه‌ها و رسانه‌های داخلی و خارجی ضمن کپی کردن مطالب غیر واقعی این پست فیس‌بوکی، آن نامه‌ را نیز منتشر کردند. نامه‌ای که دامپزشک باغ‌وحش ارم با استناد به آن ادعا می‌کرد به زودی اتحادیه باغ‌وحش‌ها و آکواریم‌های اروپایی (EAZA) دو قلاده شیر ایرانی را به تهران می‌فرستد. این نامه به وضوح دستکاری شده بود. مکاتبه ایران‌وایر با اتحادیه باغ‌وحش‌های اروپایی نشان داد، نه تنها این نامه از دفتر این اتحادیه صادر نشده که جاعل یا جاعلان آن، فراموش کرده بودند نام گیرنده اصلی نامه –ساکن پرتغال و هماهنگ‌کننده برنامه پلنگ ایرانی- را حذف کنند. در عوض، نام «ایمان عزیز» بر پیشانی نامه خوش می‌درخشد.

با این که طرف اروپایی به طور مکتوب و صریح،‌ منکر ارسال نامه به «ایمان عزیز» شد، هم دامپزشک باغ‌وحش ارم و هم مدیر مجموعه ارم سبز در گفت‌وگو با ایران‌وایر از این موضوع اظهار تعجب و بی‌اطلاعی کردند. اتحادیه اروپایی در پاسخ به مکاتبات گزارشگر ایران‌وایر نوشت که عضویت باغ‌وحش ارم برای ملحق شدن به برنامه حفاظت گونه‌های اروپایی (EEP) مرتبط با شیر آسیایی مورد تایید قرار نگرفته است. این در حالی است که مسئولان باغ‌وحش ارم مدعی شده بودند موافقت آن مجموعه اروپایی را برای همکاری در انتقال شیر‌ها به دست آورده‌اند.

چون پرده بر افتد
نه ماه پشت ابر می‌ماند و نه خورشید برای همیشه در غروب می‌نشیند. پیگیری‌های دوستداران محیط‌زیست و حیوانات از جمله دیده‌بان حقوق حیوانات در نهایت مشخص کرد واقعیت مخفی شده کجاست و چه بوده است. این تشکل در مکاتبه‌ای با معاون سازمان محیط‌زیست نوشت: «ماجرای ورود شیرهای آسیایی به باغ وحش ارم در ماه گذشته خبرساز شده است و مسائل به وجود آمده نظیر تکذیب انجام شده از سوی موسسه باغ‌وحش‌ها و آکواریم‌های اروپایی (EAZA)در خصوص عدم عضویت باغ وحش ارم در این موسسه و همچنین کشف جعلی بودن نامه منتشر شده توسط دامپزشک باغ وحش ارم در خصوص ورود شیرهای آسیایی به باغ وحش، شبهاتی را در بین فعالان محیط زیست و حامیان حقوق حیوانات به وجود آورده است.»
این تشکل ضمن اشاره به ماجرای مشکوک ورود ببر سفید به باغ‌وحش ارم که تکذیبه مجدد باغ‌وحش‌های اروپایی را به دنبال داشت، از معاون سازمان محیط‌زیست خواست که با اتخاذ تدابیری از تجارت غیرقانونی حیات‌وحش جلوگیری به عمل آورده شود. پاسخ به این نامه هیچ‌گاه در فضای رسانه‌ای بازتاب نیافت و معلوم نیست معاون سازمان محیط‌زیست (و عضو هیات امنای موسسه میراث حیات‌وحش پارسیان) چه تدبیری تا کنون اتخاذ کرده است.

پیش از این نامه، تشکل دیده‌بان حقوق حیوانات با اتحادیه باغ‌وحش‌های اروپایی مکاتبه کرده و جواب گرفته بود که باغ‌وحش ارم عضو برنامه حفاظت گونه‌های اروپایی مرتبط با شیر آسیایی نیست. همچنین تاکید کرده بود که نه تنها از نگهداری ببر سفید حمایت نمی‌کنند که مخالف تولید مثل این جانور است (با این جواب روشن، معلوم نیست ببر سفید از کجا آمده است). در این نامه همچنین ذکر شده که باغ‌وحش ارم عضو برنامه حفاظت از پلنگ ایرانی است و برای آن حق عضویت هم می‌پردازد.

بدین‌ترتیب یکی از حلقه‌های مفقوده ماجرا پیدا شد. نامه‌ای که از دفتر مرکزی باغ‌وحش‌های اروپایی واقع در آمستردام به پرتغال خطاب به هماهنگ‌کننده برنامه حفاظت پلنگ ایرانی به نام «ژوزه دیاس فریرا» (José Dias Ferreira) فرستاده شده بود. طبیعی است چون موضوع مرتبط با باغ‌وحش ارم است رونوشت نامه نیز به این مجموعه ارسال شود. جاعل نه چندان چیره‌دست، کلمه پلنگ را پاک و به جای آن «شیر آسیایی» را با فونتی دیگر جایگزین کرده است. ثمره دست‌کاری‌های او باعث شده که مفهوم جمله هم مخدوش شود.
جهانگیر، مدیر مجموعه ارم سبز به ایران‌وایر گفت که مسئول مکاتبات با اروپایی‌ها، دامپزشک باغ‌وحش ارم است چون به زبان انگلیسی تسلط دارد و تا زمانی که او از سفر فرنگ برنگشته نمی‌‌توان در این باره اظهار نظر کرد. او اضافه کرد به محض بازگشت دامپزشک از سفر ماجرا روشن خواهد شد. دامپزشک مدت‌هاست بازگشته و هم در فضای مجازی فعال است و هم در فضای حقیقی. عکس‌هایی از او منتشر شده که نشان می‌دهد در مراسم مختلف از جمله روز یوزپلنگ آسیایی حضور داشته است. معماریان با لباس یوزپلنگ در کنار مدیر پروژه یوز (نایب رییس سابق و خزانه‌دار امروز موسسه حیات‌وحش میراث پارسیان) و شماری از کارمندان این بنگاه دیده می‌شود.

از سوی دیگر، این نامه جعلی هم در فیس‌بوک ایمان معماریان و هم در فیس‌بوک باغ‌وحش ارم بازتاب داشته است. او در مصاحبه‌های مختلف به این نامه نیز اشاره کرده‌است. بنابراین خیلی طبیعی است که انگشت اتهام جعل نامه به سوی او نشانه رود. با این حال نه او و نه باغ‌وحش تهران به ابهامات پاسخ روشنی نداده‌اند. این ظن و تردید وقتی افزایش می‌یابد که نه او و نه سایر مسئولان باغ‌وحش درباره نامه جعلی هیچ توضیحی ارائه نکردند. معماریان آن گونه که وب‌سایت دیده‌بان حقوق حیوانات پیش‌ از این گزارش داده کارنامه درخشانی ندارد. او دامپزشک عمومی است که در کارگاه‌ها و دوره‌های دامپزشکی حیات‌وحش نیز شرکت کرده است. همچنین به عملکرد او در ارتباط با مداوای گونه‌های وحشی انتقادهای بسیاری وارد شده است.

به هر حال در سرزمینی که دکل نفتی ناگهان مفقود می‌شود و اختلاس سه هزار میلیاردی صورت می‌گیرد و آب از آب تکان نمی‌خورد، طبیعی است فعالیت‌های زیر جُلکی نظیر فروش بی‌سروصدای پروانه شکار قوچ لارستان توسط یک تشکل به ظاهر حفاظت‌گرا (که رابطه نزدیکی با دامپزشک ارم دارد) یا جعل نامه انتقال شیرهای ایرانی به تهران پس از مدتی سکوت دست‌‌ اندرکاران، به بوته فراموشی جمعی بیافتد. انگار نه خانی آمد و نه خانی رفت. با این حال سه سئوال همچنان بی‌پاسخ مانده است: شیرها قرار بود از کجا بیایند؟ و مهتر این که ببر سفید چگونه به باغ‌وحش ارم رسید؟ آیا این مجموعه که زیر نظر بنیاد مستضعفان است در سوداگردی و قاچاق حیات‌وحش به خصوص ببر سفید و شیر‌های آسیایی نقش دارد؟

لینک      نظرات ()      

آخرین نوشته ها شروع پانزدهمین سال فعالیت وبلاگ دوستداران حیوانات و محیط زیست تبرئه انسان, تهمت به حیوان! ثبت یزد در میراث جهانی یونسکو و امید به بازگشت به مسیر توسعه پایدار حراج امنیت! کاشت برنج در روزهای هشدار بی آبی تروجان های آبی، مصیبت تازه زاینده رود! امید بی صدایان وبلاگم همین جاست، صحیح و سالم بعد از نامه جعلی؛ قاچاق یا انتقال قانونی شیرها به تهران؟! تجاوز به زاینده رود / گزارش تصویری
کلمات کلیدی وبلاگ محیط زیست (٦٠٩) اصفهان (٢٤٢) ایران (۱۸٩) حقوق حیوانات (۱٧٧) حیوانات (۱٠٧) زاینده رود (۱٠٢) فرهنگ (٩٦) حیات وحش (۸٧) حمایت از حیوانات (۸٦) میراث فرهنگی (٧٧) سیاست (٧۱) شکار (٥٤) حیوان آزاری (٥۱) سازمان حفاظت محیط زیست (٤۸) خشکی زاینده رود (٤۸) هندوستان (٤٧) ماهی قرمز (٤٧) آب (٤٤) مترو (٤٠) آلودگی محیط زیست (۳٧) عکس (۳٦) حیوان خانگی (۳٥) دیده بان حقوق حیوانات (۳٤) سگ (۳۳) سازمانهای غیر دولتی (۳٢) باغ وحش (۳٢) طنز (۳۱) آموزش (۳٠) جهانی (۳٠) وبلاگستان فارسی (٢۸) وبلاگ (٢٧) گفتگو (٢٦) سلامت (٢٥) انجمن حمایت از حیوانات (٢٢) شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی استان اصفهان (٢٠) وبلاگهای زیست محیطی (٢٠) تخریب (٢٠) موج سبز (٢٠) ساعت زمین (٢٠) عکس جمعه (۱۸) حیوانات شهری (۱۸) آلودگی هوا (۱۸) فقر (۱۸) گاوخونی (۱٧) گرمایش جهانی (۱٧) سیرک (۱٧) قطع درخت (۱٧) گونه در خطر انقراض (۱٧) خشکسالی (۱٦) درخت (۱٦) بهداشت (۱٥) جمعیت (۱٥) پرندگان (۱٤) محیط بان (۱٤) فرهنگ سازی (۱۳) ذبح حیوانات (۱۳) بنیاد جهانی میراث پاسارگاد (۱۳) نگهداری حیوانات (۱٢) تالاب (۱٢) مجلس (۱٢) مردم (۱٢) رسانه (۱۱) اقتصاد (۱۱) دروغ (۱۱) وبلاگ نویسان زیست محیطی (۱۱) سی و سه پل (۱۱) کوشندگان محیط زیست (۱٠) ترجمه (۱٠) نوروز (۱٠) دولت (۱٠) هنر (۱٠) قانون (٩) گربه (٩) حفاظت از محیط زیست (٩) خروس سپید (۸) مینیمال (۸) انتخابات (٧) اینترنت (٧) شهرداری (٧) هنرمندان (٧) ماهی رزمجو (٧) فیسبوک (٧) مناطق حفاظت شده (٧) قوه قضائیه (٧) دولت نهم (٧) شیر ایرانی (٦) یوزپلنگ (٦) صدا و سیما (٦) خلیج فارس (٦) نشان خرس قهوه ای (٦) گیاهخواری (٦) روزنامه (٦) سیزده بدر (٦) دامپزشکی (٦) اعتراض (٦) انسان (٦) شعر (٦) زلزله (٥) فوتبال (٥) نابودی (٥) طبیعت (٥) سد (٥) عقیم کردن (٥) قاچاق حیات وحش (٥) سمندر (٥) بهمنگان (٥) معصومه ابتکار (٥) پالایشگاه (٥) حیوان ستیزی (٥) احمدی نژاد (٤) زیستا (٤) پارازیت (٤) پرشین بلاگ (٤) رئیس جمهور (٤) پایگاه آگاهی رسانی محیط زیست (٤) فرهنگ دره شوری (٤) یاسر انصاری (٤) اگزوتیک پت (٤) فاجعه (٤) کوروش بزرگ (٤) امریکا (٤) گردشگری (٤) شورای شهر (٤) سبز (٤) مرگ (٤) ورزش (٤) سرطان (٤) یلدا (۳) خاتمی (۳) عقاب (۳) زن (۳) ایدز (۳) تاریخ (۳) نفت (۳) کارون (۳) خرافات (۳) جنگل (۳) توسعه پایدار (۳) خوزستان (۳) همایش اشتغال سبز (۳) مناسبت ها (۳) روز مبارزه با خشونت علیه حیوانات (۳) wwf (۳) میراث طبیعی (۳) ماهی آکواریومی (۳) کاریکاتور زیست محیطی (۳) روز زمین (۳) صلح سبز (۳) تغییرات اقلیمی (۳) تلوبزیون (۳) greenblog (۳) شهروند (۳) منابع طبیعی (۳) صنایع (۳) اکوسیستم (۳) پاسخ (٢) آّب (٢) لاک پشت (٢) صرفه جویی (٢) مهدی بوترابی (٢) پارک ملی (٢) انرژی هسته ای (٢) حزب سبز (٢) پناهگاه (٢) بلای طبیعی (٢) عکس های جمعه (٢) دلفیناریوم (٢) آزمایش روی حیوانات (٢) انرژی سبز (٢) مخالف آزمایش روی حیوانات (٢) مناطق طبیعی (٢) جایزه نوروز (٢) حیوانات خاص (٢) تجارت حیوانات (٢) پاکسازی (٢) کودکان (٢) خرس (٢) تنوع زیستی (٢) مهاجرت (٢) زباله (٢) المپیک (٢) دریاچه ارومیه (٢) انرژی (٢) اوباما (٢) کتاب (٢) جشن (٢) شادی (٢) من (٢) خانواده (٢) مطبوعات (٢) خدا (٢) اخلاق (٢) کشاورزی (٢) تهران (٢) آینده (٢) اعتیاد (٢) شعار (۱) حشرات (۱) مهرگان (۱) امنیت (۱) مهرورزی (۱) خشونت (۱) کروبی (۱) ادبیات (۱) اصلاحات (۱) دانشجو (۱) پرشین بلاگ (۱) فیلم (۱) عشق (۱) دانشگاه (۱) نشریه (۱) مسابقه (۱) علم (۱) فلسفه (۱) اروپا (۱) تجمع (۱) خیانت (۱) پاسارگاد (۱) پژوهش (۱) هفت سین (۱) دموکراسی (۱) جنگلهای ابر (۱) جنگ (۱) اخلاقی (۱) جوان (۱) اسب (۱) بزرگداشت (۱) عرب (۱) نذر (۱) مانور آلودگی هوا (۱) آثار تاریخی (۱) دلار (۱) حسادت (۱) طبیعت س (۱) اتلاف آب (۱) تروجانهای آبی (۱) امداد رسانی به حیوانات (۱) چغاخور (۱) مرگ دلفین ها (۱) آندره گرز (۱) تلاش جهانی برای محیط زیست (۱) پاسداری از وطن (۱) پرنده زینتی (۱) امنیت زیستی (۱) باغ پرندگان (۱) دکتر کهرم (۱) میر حسین (۱) معماری سبز (۱) change (۱) پایگاه اطلاع رسانی محیط زیست (۱) مسائل اجتماعی (۱) مواد مخدر (۱) ام اس (۱) mtv (۱) آینده نو (۱) تخل (۱) global warming (۱) شگفتی های آفرینش (۱) ژورنالیست (۱) صنعت سبز (۱) آزبست (۱) مجموعه دروغ ها (۱) روز جهانی وبلاگ (۱) حفظ محیط زیست (۱) قطع برق (۱) گل آقا (۱) اصلاح طلبان (۱) دولت الکترونیک (۱) مافیا (۱) اسبچه خزر (۱) لوئیس فیروز (۱) فاضلاب (۱) حیوان (۱) بمب (۱) نادانی (۱) تنظیم خانواده (۱) روز جهانی محیط زیست (۱)
دوستان من + + فرم اهداء عضو + action on earth-element AN INCONVENIENT TRUTH Animal Science catalogue of life CATICEF Green Iran IUCN List of All Endangered Species Organic Agriculture Second ثـــانیــه TVE (Television Trust for the Environment). UNDP UNEP آبزي دان آبشار و كوه اتحادیه رفع آلودگی های هسته ای آتش‌نوشت اداره کل دامپزشکی اصفهان ارتباط صنعت ارمغان اشک های طبیعت آشیانه سبز میانکاله اعضاي هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست اقیانوس آبی اکوگیک الفبای آب آلماگل اله تی تی گیلان آلودگی نوری آلودگی های هسته ای آلودگی هوا آموزش برپايي آکواريوم آمیزقلمدون انجمن اسب ایران انجمن پاسداران محيط طبيعی ايران انجمن حاميان سفر ايمن انجمن حمایت از حیوانات اسکاتلند انجمن حمایت از حیوانات امریکا انجمن حمایت از حیوانات انگلستان انجمن حمایت از حیوانات تگزاس انجمن حمایت از حیوانات تهران انجمن حمایت از حیوانات مالزی انجمن حمایت از حیوانات ویرجینیا انجمن حمايت از گربه ها انجمن دوچرخه سواران کوهستان رشت انجمن دوست داران محیط زیست انجمن سرزمین ما انجمن شوکای کرمانشاه انجمن علمی بیابان انجمن متخصصین علوم دام ایران انجمن نسیم سراب آناهیتا کنگاور انجمن يوزپلنگ آسيايي آنچه نمي دانيم نيز با ارزش است انستيتو آب و هوا اهواز سبز آوای سبز آوای فاخته آوای محیط زیست آونگ خاطره های ما ایران سبز ايران نامه ایرانیان گواه ایرانیان وبلاگ نویس در مالزی ایستاده زیر باران با طبیعت بالابان بام ایران بانک اطلاعات بخشی از زندگی براي طبيعت بلاگ نيوز بنیاد آزادی، رشد و آبادانی ایران-باران به کجا پناه ببریم بهار زمستانی بیولوژی و بیوتکنولوژی کشاورزی پرانتز پرشين تونز پرندگان ایران پریمک پژوهش در تاریخ ایران پلنگ زخمی پيام سبز پیچ گوشتی پیدا پنهان تابناک تاکستان تحقیق_تکنولوژی_توسعه_محیط زیست تقليل لايه ازن تلاش ايرانيان گياهخوار تلاش براي حيوانات مشهد تنوع زيستي توسعه پایدار جامعه جهاني حمايت از حيوانات جایی برای همه جبهه سبز همدان جستجوگر محیط زیست جمعیت حمایت از منابع طبیعی و محیط زیست جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست اصفهان جمعیت طبیعت یاران جمعیت کویر سبز جنبش ایرانیان مخالف سیرک حیوانات جنگل جنگلبان شهید ناصر پیروی جنگلهای کرانه خليج فارس چشم انداز چشم به چشم چشمهای همیشه بیدارزمین _محیط زیست حامی گرگ های ایران حفظ محيط زيست اساس توسعه پايدار حمايت از حقوق حیوانات حمايت از حيوانات بي خانمان حمایت از حیوانات و محیط زیست حمایت از حیوانات/نیلوفر حیوانات آموزه های خلقت حيوانات ايران حيوانات هم همانند انسان حق زندگي دارند خاک خوب خانه مطبوعات و خبرنگاران اصفهان خانه وبلاگ درویش خانواده سبز خبرخوان سبز خبرگزاری ایسنا خبرگزاری ایلنا خبرگزاری کشاورزی خبرنامه ی مالزی خبرهای اکسیژن خبری تحلیلی نو اندیش خدای من خرده گیری دانشجوی دامپزشکی دانشجویان محیط زیست تهران شمال دانشجويان محيط زيست کرج دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان در انتظار باران درخواست انتشار یادگارهای ماندگار دردسرهای یک دامپزشک درک زیباییهای حیات دفترچه ی ممنوع دکتر غلامعلی بسکی دکتر هومن دلتنگی های مادر زمین دنکیشوت معمار دنيای زير آب دنیای زیر آب دوچرخه سواری برای صلح دور روزگاران دوستداران حیوانات و طبیعت دوستداران حیوانات و محیط زیست در اعتماد ملی دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دیده بان حیوانات ایران دیده بان کوهستان ديده بان محيط زيست ايران دیده بان میانکاله دیر تش باد راپورتهای یومیه رادیکال سبز رادیو وبلاگستان رستاخیز سبز رفتن رسيدن است رفقای شیلاتی روایت روزنامه اصفهان امروز روزنامه اعتماد روزنامه اعتماد ملی روزنامه تايمز روزنامه تفاهم روزنامه خبر ورزشی روزنامه سرمایه روزنامه شرق روزنامه کارگزاران روزنامه هم میهن روزنامه همبستگی زادگاهم ایران است، فرزند ایرانم زمین انسان ها زمین سیاره زنده زمین ما زمین ما زن نوشت زیتون زيست بان زیست محیطی کوچک زیستن حق همیشگی حیوانات است زیگ زاگ های ذهنی یک خبرنگار سایت انجمن های تخصصی محیط زیست سایت ایرانیان گیاهخوار سایت بانو انوشه انصاری سايت تخصصی ماهيان آکواريومی سایت خبری بهار سایت خبری تحلیلی زیست بوم سایت مرجع متخصصین ایران سبز کوه بختیاری سبز نوشته های من سبزگامان سرباز زمین سردبیر: خودم سرو آزاد سکوت سلامت نیوز سلول سوپرپوزیشن سید محمد خاتمی شهر خرم آباد شهر سالم شهرزاد ایرانی شهرمن M.I.S صد سال تنهايی صداهای جهانی صدای آسمان صدای دامپزشکی ایران صفحه محيط زيست نشنال جيوگرافيك صلح سبز بین الملل صلح،حقوق بشر،محیط زیست صندوق تسهیلات جهانی محیط زیست طبیعت ایران طبیعت بختیاری طبیعت زیبای ایران طبيعت سبز بجنورد طبیعت سیستان طبیعت و حیات وحش طبیعت و حیوانات طبیعت وحشی طبیعت،فرهنگ، زندگی،دانش، آینده طراحی با طبيعت عرصه سوم علائم گرم شدن کره زمین علیه تخریب محیط زیست فاکوليت فریاد خروشان فصل سبز فوتوبلاگ در انتظار باران قناری كانون ديده بانان زمين كشاورزی ارگانیک كنوانسيون تغيير آب و هوا کابل پرس کاغذ کاربن کانون دامپزشک سفید کانون دوستداران حیوانات کانون زیست شناسی کانون عالی گسترش فضای سبز و حفظ محیط زیست ایران کانون مطالعات استراتژيک آب و محیط زيست کاه گل کلاغ (زرین دخت عالی) کلام من۷۸۶ کلینیک دامپزشکی پرشین کهن دیار کیمیای سبز گازهای گلخانه ای گالري طبيعت سبز گاه نوشت های باران گربه ايراني گردش در طبيعت ايران گردش در طبيعت ايران گرگ تنها گرگ خاکستري گروه پیگیری اصلاح قوانین و مقررات NGOs گرین بلاگ-مهدی گریوان گلچین زیست گهواره سبز گوناگون از زيست شناسي گونه های در خطر انفراض گوهر سبز گیاهان دارویی آکش گیاهخواری،حمایت از حیوانات لحظه هایی که می گذرند لیست وبلاگهای زیست محیطی مادرم زمین ماندانا مجله زندگی سالم محيط بان محیط بان محیط بان بدون مرز محیط برای زندگی محیط زیست محیط زیست البرز محيط زيست بافق محیط زیست دانشگاه اهواز محيط زيست در جام حم محيط زيست در همشهری محیط زیست دماوند محیط زیست زمین محيط زيست سرزمين من محیط زیست همدان محیط زیست و اخلاق محیط زیست-دوزيستان ايران مخالف شکار و شکارچی مدیریت کشاورزی مرتع و مرتعداري در ايران مرد خاکي مطالعات زیستی معجزه ای به نام زمین من و MS من و گربه ها من و ویلی منابع طبيعي منم محیط بان مهار بيابان زايي مهندس اکبر همدانيــــان مهندسی محيط زيست موج سبز موسسه حفاظت محیط زیست آمریکا میراث ماندگار گچساران و باشت- سبزگامان میهن سبز نشريه الکترونيکي داروگ نصفهان نگذار به بادبادکها شلیک کنند نور شب نوشته های سبز همستر ايران همنهاد همین جا روی زمین هواداران پرشين بلاگ اصفهان هوبره واگويه هاي نانوشته وب نوشت وبگاه کویرهای ایران وبلاگ جمعی از طلاب وبلاگ دکتر ناصر کرمی وبلاگ فهیمه خضر حیدری وبلاگ گروه حیات وحش ایران وبلاگ مهدی بوترابی وسایل نقلیه سبز یاوران محیط زیست سیمره دره شهر یخاب یک روان پزشک انجمن حمایت از کشاورزان شهرستان اصفهان بوم سا گرافیست کوچولو جانوربان شهروحش طبیعت زنده،نبض زندگی وت پارس اشک یلدا