سپهر سلیمی
وبلاگ سپهر سلیمی
آرشیو وبلاگ
      دوستداران حیوانات و محیط زیست (حیوانات، محیط زیست، میراث طبیعی و فرهنگی)
تجمع بی نظیر دوستداران محیط زیست در حمایت از اکوسیستم تالاب گاوخونی نویسنده: سپهر سلیمی - شنبه ٢۸ اردیبهشت ۱۳۸٧


 

در پی بهره برداری و تخریب کوه سیاه که تنها کوه مجاور تالاب گاوخونی می باشد و بخشی از اکوسیستم آن می باشد روز گذشته بیش از هزار نفر از مردم محلی دوستداران محیط زیست ورزنه و تالاب گاوخونی در محل دستگاههای تخریب کننده کوه سیاه تالاب گاوخونی اجتماع کرده و پس از تشکیل زنجیره انسانی حول وسایل تخریب کننده با در دست داشتن پرچم و پلاکارد اعتراض خود را به بهره بردار و مسئولین صادر کننده مجوز بهره برداری اعلام داشتند .

زاینده رود شاهرگ حیاتی اصفهان با شاخ آبه‌های پرثمرش مایه حیات را در پیخ و خم رگ‌های اندام شهر و روستا جاری می‌سازد و با ترنم نغمه‌ای شادی‌بخش و رقص دلکش از دامنه‌های برف‌پوش زردکوه تا کوهپایه‌های «آید و غمیش»، برنج‌زارهای چشم‌نواز «لنجان»، باغها و بیشه‌زارهای فرحبخش «ماربین»، شالیزرهای ثمربخش «جی»، کشتزارهای سرسبز «براآن»، و دشتهای گسترده «رویدشت» به صد جلوه می‌گذرد تا در آغوش نیزارهای «تالاب گاوخونی» آرام گیرد.

تالاب گاوخونی و حوضه پیرامون آن یکی از اولین مناطق سکونت بشری در حوضه داخلی ایران است که به خاطر دوری از شهر اصفهان و پیرامون آن به صورتی بکر و دست نخورده باقی مانده‌ و از تخریبهای تاریخی که دیگر مناطق حوضه زاینده‌رود را دگرگون ساخته به دور مانده است. این دور ماندگی موجب شده است که منطقه به صورت گنجینه‌ای حفاظت شده از چشم اندازهای طبیعی و آثار تمدن مردم منطقه در جلوه‌های طبیعت کویری (آب‌نمای تالاب، علفزارها و جنگلهای کویری، چشم‌انداز بی انتها از افق چشم نواز، تپه‌های شنی به طول بیش از 70 کیلومتر و عرض متفاوت و در مجموع اکوسیستم مناطق کویری تا کنون باقی مانده باشد .

تالاب گاوخونی یکی از اکوسیستم‌های طبیعی استان اصفهان است که پایاب زاینده‌رود و در فاصله 130 کیلومتری شرق شهرستان اصفهان واقع گردیده است. این تالاب به عنوان اکوسیستم آبی طبیعی واقع در یک منطقه خشک می‌تواند و باید در توسعه پایدار منطقه نقش مهمی داشته باشد که تاکنون و چنان که باید با آن پرداخته نشده است وتوسعه پایدار بنا به تعریفی که از سوی مجامع جهانی برای آن داده شده نوعی توسعه اجتماعی و اقتصادی است که ضمن تأمین نیاز‌های نسل کنونی، حقوق نسلهای آینده نیز برای استفاده از منابع تضمین گردد.

تالابها اکوسیستم‌های طبیعی هستند که نقش‌های متعدد و متنوعی دارند. مهمترین ویژگی تالابها، وابستگی آنها به منابع آب جاری و نیز آسیب‌پذیر بودن آنها در برابر ناملایمات زیست محیطی (آلودگی و تخریب) است. از این رو این تالابها نیازمند حفاظت و توجه بویژه می‌باشند.


تالاب گاوخونی یک تالاب طبیعی، داخلی، آزاد و با آب شور است که نام آن از نظر حفاظتی در تاریخ 23/6/1975 میلادی مطابق 1354 شمسی با کد ZIR.18 لیست تالابهای بین‌المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید.

 تاکنون بیش از 1220 تالاب از سوی کنوانسیون رامسر مورد شناسایی قرار گرفته که 22 مورد آن مربوط به ایران بوده و گاوخونی یکی از آنهاست و این تالاب در  حاشیه فلات مرکزی ایران و در فاصله 145 کیلومتری جنوب شرقی شهر اصفهان و در 30 کیلومتری شهر ورزنه واقع شده است

لزوم تجدید نظر در مدیریت زیست‌بوم‌های طبیعی و انجام اصلاحات ساختاری در استفاده بهینه و چند جانبه از میراث‌های طبیعی به دلیل رشد فراینده جمعیت در کره مسکون و گسترش بی‌رویه صنعت و تکنولوژی در دنیا و پیدایش کلان شهرهای پر ازدحام و ماشینی امروزه با آلاینده‌های گوناگون حتمی و اجتناب‌ناپذیر می‌کند. می‌گویند انسان عصر حاضر در فرایند ارتباط خود با طبیعت به مرحله‌ای رسیده است که می‌توان آن را دوران (درک مفاهیم زیست محیطی و احساس مسئولیت) دانست و مفهوم آن این است که بشریت دوران‌‌های بهره‌کشی از طبیعت و تامین انرژی و تسلط بر طبیعت را که باعث تخریب محیط زیست می‌شده پشت سرگذاشته و تدریجا با شناخت بهتر از طبیعت و درک مفاهیم و دور اندیشی توانسته است تهدیدات ناشی از بدرفتاری با عناصر اکوسیستم و محیط طبیعی خود را درک کند. گرچه این مرحله در کشورهای جهان سوم دوران مقدماتی و ابتدائی خود را شروع کرده است ولی چنانچه آموزش و برنامه‌ریزی صحیحی به طور مستمر وجود داشته باشد کشورهای یاد شده می‌توانند مراحل آغازین این دوره را پشت سر بگذارند.

فواید و نقش تالابها در طبیعت بسیار زیاد است که از جمله مهمترین آنها به موارد زیر می‌‌توان اشاره نمود:

تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، تنظیم جریانهای سطحی، کنترل سیلابها، جلوگیری از نفوذ آبهای شور به آبهای سطحی و زیر زمینی، حفظ سیمای طبیعی منطقه در برابر عوامل فرسایندة طبیعی (باد و طوفان)، نگهداری رسوبها، نگهداری مواد غذایی مورد نیاز آبزیان، تولید تودة زیستی (بیوماس)، پاکسازی مواد سمی و آلوده، تولید فرآورده‌های طبیعی، حفظ فرایندهای طبیعی، تولید علوفه، ایجاد بانک ژن، جاذبه‌های گردشگری، حمل و نقل، اهمیت اجتماعی و اقتصاد ،تعدیل کننده آب وهوا خصوصاًٌ در منطقه کویری ورزنه ، محل تخم گذاری و جوجه آوری مرغان مهاجر خصوصاً فلامینگوها و ....

بهره‌برداری از تالابها

بهره‌برداری از طبیعت و منابع موجود در آن را می‌توان از جمله حقوق طبیعی انسان دانست. واقعیت این است که بهره‌برداری انسان از این حق، در طول تاریخ و در مناطق مختلف جهان به گونه‌ای بوده که همواره به سود انسان و به زیان طبیعت تمام شده است. بهره‌برداری بی‌رویة انسان از منابع طبیعی و محیط زیست موجب گردیده که این منابع در بسیاری از موارد با دشواریهای جدی مواجه شوند. گونه‌های گیاهی و جانوری متعددی که در نتیجة دخالتهای نابجای انسان منقرض گردیده‌اند نمونه‌ای از بهره‌برداری نادرست انسان از طبیعت است. علاوه بر این به دو پدیده آلودگی و تخریب محیط زیست می‌توان اشاره نمود که نمونه‌های آن تقریباً در همه جا قابل مشاهده است.

 

بنابراین، بهره‌برداری انسان از طبیعت آنگاه می‌تواند بادوام و در راستای توسعة پایدار باشد که متناسب با ظرفیت قابل تحمل آن باشد. این موضوع در ارتباط با تالابها- با توجه به آسیب‌پذیر بودن آنها- البته اهمیت بیشتری دارد. استفاده از این اکوسیستم‌های آبی باید به گونه‌ای باشد ه ویژگیهای طبیعی آنها حفظ گردیده و بقای آنها نیز تضمیم گردد.

تالاب گاوخونی از این نظر دارای اهمیت ویژه‌ای می‌باشد زیرا همانند قطره‌ای در دل کویر تقریباً همة فوایدی را که برای تالابها بر شمرده شد دارد. متأسفانه تا چندی پیش و پیش از آن که تالاب گاوخونی خشک شود، تلقی برخی افراد و حتی معدودی از مسئولان و تصمیم گیران از این اکوسیستم آبی، گودالی بود که برای تخلیة فاضلاب ایجاد شده است.خوشبختانه این طرزتلقی امروزه اصلاح شده هر چند بهای گزافی برای آن پرداخت شده است.

تالاب گاوخونی به عنوان بخشی حساس و مؤثر از طبیعت شرق اصفهان چنانچه مورد توجه و شناسایی دقیق قرار گیرد و برنامه‌ای جامع برای بهره‌برداری پایدار از آن تدوین گردد اثر بسیار زیادی در رشد و شکوفا کردن منطقه خواهد داشت.

 

در پایان توجه مسئولین ذی ربط خصوصا" سازمان محیط زیست ،اداره منابع طبیعی، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را به موارد زیر معطوف می دارد وخواهان اجرای آنیم:

پیشنهادها:

1- ما خواهان اجرای اصل پنجاهم قانون اساسی هستیم که بیان شده است " حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند ، وظیفه عمومی تلقی می گردد. از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند ممنوع است و بر اساس اصل 8 قانون اساسی تجمع کنندگان وظیقه مذهبی و ملی خود می دانند که در مقابل این عمل غیر قانونی اعتراض کنند .

2- مجموعه اکوسیستم تالاب شامل زاینده رود،گزستان،دلتای رسی ،کوه ،تلماسه و غیره است که در صورت تخریب کوه سیاه و اکوسیستم تالاب این تالاب از لیست تالابهای بین المللی رامسر حذف خواهد شد و در لیست تالاب هایی که به حالت ناپایداری کامل درآمده اند (سایت مونترو) در خواهد آمد بنابرین کوه سیاه باید جزیی از اکوسیستم تالاب باقی بماند.

3- تالاب بین المللی گاوخونی و اکوسیستم بی نظیر جزء سرمایه های ملی وطبیعی است و متعلق به عموم مردم   است  و نباید سود آن به جیب عده ای خاص برود لذا در اسرع وقت خواهان توقف عملیات تخریب کوه سیاه که به مثابه چشم تالاب محسوب می شود هستیم  و در صورت حذف تنها چشم انداز تالاب به فرارسیدن مرگ حتمی تالاب کمک کرده ایم و در غیر این صورت و عدم توجه به خواسته مردم و دوستداران محیط زیست تالاب عواقب بعدی متوجه شخص بهره بردار خواهد بود.

4- با توجه به اینکه در سفر استانی ریاست محترم جمهور منطقه تالاب بین المللی گاوخونی به عنوان یکی از مناطق  نمونه بین المللی گردشگری استان اصفهان به تصویب رسید ولی متاسفانه پس از گذشت چندین ماه از اجرایی شدن مصوبات خبری نیست و چون این منطقه دارای اقتصاد تک محصولی کشاورزی است  و در برابر خشکسالی بسیار آسیب پذیر است با ایجاد تاسیسات و زیر ساخت های گردشگری و صنعت شرایط اشتغال را در این بخش فراهم آورند.

5- باعنایت به اینکه در صورت احیا مسیر تاریخی جاده ابریشم از فاصله مسیر اصفهان _ یزد حدود 70 کیلومتر کاسته می شود و مسئولین نیز بارها وعده احداث و آسفالت این مسیر را داده اند  و تالاب نیز در این مسیر واقع شده است ،خواهان تسریع در احداث مسیر ورزنه _ ندوشن یزد هستیم .

6- متاسفانه عدم تامین حق آبه تالاب در سالهای اخیر صدمات زیادی به اکوسیستم تالاب وارد نموده به طوری که برای چندین سال متوالی با گرم شدن هوا شاهد نابودی هزاران ماهی کپور در تالاب هستیم لذا خواهان  برقراری سهم آب تالاب و حداقل آب مورد نیاز آن توسط سازمانهای مربوطه  و  تسریع درسرمایه‌گذاری‌های مربوط به انتقال آب از سرچشمه‌های مجاور زاینده‌رود هستیم  ودرخواست داریم سهم مناسبی از آب رودخانه به حفظ حیات تالاب و امور گردشگری آن اختصاص داده شود.

7- از آنجا که آلودگیهای صنعتی، شهری، روستائی و زه کشی اراضی شور  خصوصا"  زهکش شور سگزی و انتقال مستقیم و غیر مستقیم آنها به زاینده‌رود از مهمترین موانع توسعه گردشگری حوضه تالاب گاوخونی به شمار می‌رود تدابیری سهل الحصول و لازم الاجرا برای جلوگیری از ورود آن آلودگیها به زاینده‌رود و در نهایت به منطقه تالاب اندیشیده و اجرا شود.

8- با توجه به احداث شبکه جدید آبیاری رودشتین، ترتیبی اتخاذ گردد که بندهای سنتی آبیاری منطقه‌ای همچنان جلوه‌های دل‌انگیز گردشگری  خود را حفظ نمایند.

9- با تبدیل علفزارهای طبیعی منطقه به پارک ملی و توسعه جنگلهای کویری حوضه تالاب (با استفاده از منابع آب سرریز بند شاخ میان و شاخ کنار و چاه آرتزین شور حاشیه تا لاب، به تجدید حیات وحش تالاب انواع گورخر، اسب، قاطر، غزال و دیگر جاندارانی که بومی این علفزارها بوده‌اند) و در اواخر رژیم گذشته و اوایل پیروزی انقلاب اسلامی طی شکار مفرط منقرض شدند، بذل توجه ویژه گردد ود را حفظ کند

10- چون توانهای نهفته تالاب گاوخونی از نظر علمی از جمله خواص درمانی لجن‌ها و دیگر منابع طبیعی آن به درستی شناخته نشده است، اولویت مطالعات کویر شناسی مذکور به کشف اینگونه توانهای نهفته حوضه تالاب اختصاص یابد.

11- تالاب گاوخونی به عنوان یک اکوسیستم طبیعی و بخش فعال از حوضه زاینده رود شناخته شودو تصور عمومی نسبت به این آبگیر به عنوان باتلاق  اصلاح شود.

12- قوانین و مقررات مربوط به حفاظت از این اکوسیستم بطور جی و مداوم اجرا شود وزمینه‌های لازم برای تبدیل این تالاب به عنوان یک منطقه حفاظت شده فراهم شود.

13- با توجه به استعداد بالقوه تالاب  و تنوع اکوسیستم آن که شامل رودخانه ، تالاب،گزستان،استپ،تلماسه، نمکزار و کوه است و می توان تفریحات سالم مانند قایق سواری ،شتر سواری ،موتورسواری ،تماشای آسمان صاف وپر ستاره کویر و موارد متعدد دیگری روی پتانسیل های گردشگری تالاب مطالعه شود و شرایط توسعه گردشگری طبیعی (با حفظ شرایط طبیعی آن) مورد بررسی قرار گیرد.

14- شهرتاریخی  ورزنه نزدیکترین شهر به تالاب گاوخونی است و از قدیم الایام کشاورزان  و دامداران ورزنه در منطقه تالاب حضور داشته اند ونام شهر ورزنه با تالاب گاوخونی عجین شده است و گاوخونی جزء تفکیک ناپذیر ورزنه است لذا خواهان اصلاح نقشه سیاسی شهرستان اصفهان و الحاق مجدد  بخش از گاوخونی به بخش بن رود و تفکیک آن از بخش جلگه می باشیم و در پایان  جهت حفظ هویت تاریخی این منطقه پیشنهاد می نماییم نام بخش بن رود به بخش ورزنه با گاوخونی تغییر یابد.

15- با توجه به همجواری دو بخش وسیع و پرجمعیت بن رود و جرقویه با تالاب گاوخونی، خواهان تبدیل این دو بخش به شهرستان جهت ایجاد امکان رسیدگی بیشتر به وضعیت تالاب می باشیم.

 

جمعی از اهالی شهر ورزنه و دوستداران محیط زیست تالاب

جمعه مورخ27/2/87 در محل کوه سیاه جنب تالاب گاوخونی

پی نوشت:

در همین رابطه ، اینجا را نیز بخوانید: برداشت از کوه بازالتی تالاب بین المللی گاوخونی روند تخریب زیست محیطی آنرا کامل خواهد نمود.

 
لینک      نظرات ()      

آخرین نوشته ها روز جهانی بدون خودرو و لزوم بومی سازی پویش های جهانی محیط زیستی دومین نشست تخصصی حقوق حیوانات سه شنبه های بدون خودرو در زیستگاه یوزپلنگ گسترش بی سر و صدای دلفیناریوم ها، هشدار به حامیان حقوق حیوانات و محیط زیست برگزاری همایش کودک، زمین، محیط بان و اختتامیه جشنواره نقاشی و نامه به محیط بانان پشت پرده دلفیناریوم/ اطلاعات مشخصی از گونه های آکواریوم اصفهان وجود ندارد نامه سمن های محیط زیستی اصفهان به شهردار اصفهان در مخالفت با ایجاد دلفیناریوم وزارت ورزش مانع از ذبح حیوانات در اماکن ورزشی شود! رنج اسب ها در میدان تاریخی اصفهان! زاینده رود کجاست؟!
کلمات کلیدی وبلاگ محیط زیست (٦۳۸) اصفهان (٢٧٦) حقوق حیوانات (٢٠٩) ایران (۱٩٢) زاینده رود (۱۱٠) حیوانات (۱٠٩) حیات وحش (۱٠٦) فرهنگ (۱٠۱) حمایت از حیوانات (٩٠) میراث فرهنگی (٧۸) سیاست (٧٤) شکار (٥٦) حیوان آزاری (٥٥) سازمان حفاظت محیط زیست (٥٥) آب (٥۳) خشکی زاینده رود (٤۸) هندوستان (٤٧) ماهی قرمز (٤٧) مترو (٤٠) باغ وحش (٤٠) سازمانهای غیر دولتی (۳٩) آلودگی محیط زیست (۳۸) عکس (۳٦) سگ (۳٦) حیوان خانگی (۳٦) دیده بان حقوق حیوانات (۳٥) گفتگو (۳٤) آموزش (۳٢) جهانی (۳٢) طنز (۳۱) وبلاگ (٢٧) شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی استان اصفهان (٢٧) وبلاگستان فارسی (٢٧) سلامت (٢٥) انجمن حمایت از حیوانات (٢٢) ساعت زمین (٢٢) سیرک (٢۱) آلودگی هوا (٢۱) موج سبز (٢٠) وبلاگهای زیست محیطی (٢٠) تخریب (٢٠) گرمایش جهانی (۱۸) حیوانات شهری (۱۸) عکس جمعه (۱۸) گونه در خطر انقراض (۱۸) خشکسالی (۱۸) فقر (۱۸) درخت (۱٧) گاوخونی (۱٧) قطع درخت (۱٧) محیط بان (۱٦) مجلس (۱٦) بهداشت (۱٥) ذبح حیوانات (۱٥) جمعیت (۱٥) پرندگان (۱٤) فرهنگ سازی (۱٤) مردم (۱۳) تالاب (۱۳) بنیاد جهانی میراث پاسارگاد (۱۳) نگهداری حیوانات (۱٢) قانون (۱٢) دولت (۱۱) ترجمه (۱۱) وبلاگ نویسان زیست محیطی (۱۱) اقتصاد (۱۱) رسانه (۱۱) دروغ (۱۱) کوشندگان محیط زیست (۱۱) قاچاق حیات وحش (۱۱) سی و سه پل (۱۱) هنر (۱٠) نوروز (۱٠) گربه (٩) حفاظت از محیط زیست (٩) مناطق حفاظت شده (۸) قوه قضائیه (۸) خروس سپید (۸) شهرداری (۸) هنرمندان (۸) مینیمال (۸) انتخابات (۸) اینترنت (٧) گیاهخواری (٧) روزنامه (٧) ماهی رزمجو (٧) فیسبوک (٧) دولت نهم (٧) معصومه ابتکار (٧) یوزپلنگ (٧) شیر ایرانی (٦) خلیج فارس (٦) صدا و سیما (٦) دلفیناریوم (٦) نشان خرس قهوه ای (٦) سیزده بدر (٦) دامپزشکی (٦) اعتراض (٦) انسان (٦) شعر (٦) ورزش (٥) زلزله (٥) فوتبال (٥) طبیعت (٥) نابودی (٥) زباله (٥) عقیم کردن (٥) زمین برای همه (٥) سمندر (٥) بهمنگان (٥) پالایشگاه (٥) رئیس جمهور (٥) سد (٥) حیوان ستیزی (٥) پارازیت (٤) احمدی نژاد (٤) صنایع (٤) پرشین بلاگ (٤) زیستا (٤) فرهنگ دره شوری (٤) پایگاه آگاهی رسانی محیط زیست (٤) تلوبزیون (٤) انجمن زمین برای همه (٤) اگزوتیک پت (٤) یاسر انصاری (٤) شورای شهر (٤) فاجعه (٤) کوروش بزرگ (٤) امریکا (٤) سبز (٤) سرطان (٤) ngo (٤) مرگ (٤) زن (۳) ایدز (۳) تاریخ (۳) نفت (۳) خاتمی (۳) عقاب (۳) کودکان (۳) توسعه پایدار (۳) خوزستان (۳) مناسبت ها (۳) آفریقا (۳) همایش اشتغال سبز (۳) کارون (۳) گردشگری (۳) خرافات (۳) جنگل (۳) یلدا (۳) روز مبارزه با خشونت علیه حیوانات (۳) wwf (۳) تغییرات اقلیمی (۳) روز زمین (۳) ماهی آکواریومی (۳) کاریکاتور زیست محیطی (۳) صلح سبز (۳) میراث طبیعی (۳) پناهگاه (۳) منابع طبیعی (۳) شهروند (۳) greenblog (۳) پارک ملی (۳) اکوسیستم (۳) پاسخ (٢) روز جهانی محیط زیست (٢) لاک پشت (٢) صرفه جویی (٢) مهدی بوترابی (٢) پاکسازی (٢) آّب (٢) انرژی هسته ای (٢) حزب سبز (٢) باغ پرندگان (٢) عکس های جمعه (٢) مخالف آزمایش روی حیوانات (٢) آکواریوم اصفهان (٢) بلای طبیعی (٢) مناطق طبیعی (٢) جایزه نوروز (٢) حیوانات خاص (٢) تجارت حیوانات (٢) آزمایش روی حیوانات (٢) انرژی سبز (٢) خدا (٢) المپیک (٢) مهاجرت (٢) دریاچه ارومیه (٢) اوباما (٢) انرژی (٢) اسب (٢) خرس (٢) تنوع زیستی (٢) شیراز (٢) مطبوعات (٢) اخلاق (٢) تهران (٢) آینده (٢) اعتیاد (٢) خانواده (٢) فیلم (٢) کتاب (٢) جشن (٢) شادی (٢) من (٢) دانشجو (۱) پول (۱) پرشین بلاگ (۱) عشق (۱) دین (۱) دانشگاه (۱) مسابقه (۱) علم (۱) اروپا (۱) نشریه (۱) شعار (۱) حشرات (۱) مهرگان (۱) مهرورزی (۱) ترافیک (۱) خشونت (۱) فلسفه (۱) کروبی (۱) ادبیات (۱) اصلاحات (۱) اخلاقی (۱) جوان (۱) بزرگداشت (۱) عرب (۱) نذر (۱) دلار (۱) حسادت (۱) مانور آلودگی هوا (۱) آثار تاریخی (۱) تجمع (۱) پژوهش (۱) خیانت (۱) پاسارگاد (۱) جنگلهای ابر (۱) جنگ (۱) هفت سین (۱) دموکراسی (۱) امداد رسانی به حیوانات (۱) چغاخور (۱) زاینده رود کجاست (۱) سازمان حفاظت محیط زیست ش (۱) کرگدن سفید (۱) فوک خزری (۱) حیات وحش س (۱) پویش اصفهان بدون کیسه پلاستیکی (۱) کودک و محیط زیست (۱) طبیعت س (۱) اتلاف آب (۱) آندره گرز (۱) تلاش جهانی برای محیط زیست (۱) مرگ دلفین ها (۱) پرنده زینتی (۱) دکتر کهرم (۱) پاسداری از وطن (۱) امنیت زیستی (۱) میر حسین (۱) معماری سبز (۱) change (۱) سمن (۱) mtv (۱) آینده نو (۱) تخل (۱) صنعت سبز (۱) آزبست (۱) مجموعه دروغ ها (۱) روز جهانی وبلاگ (۱) حفظ محیط زیست (۱) شگفتی های آفرینش (۱) ژورنالیست (۱) global warming (۱) قطع برق (۱) گل آقا (۱) آموزش و پرورش (۱) حسن روحانی (۱) پایگاه اطلاع رسانی محیط زیست (۱) مسائل اجتماعی (۱) مواد مخدر (۱) ام اس (۱) بمب (۱) فاضلاب (۱) حیوان (۱) نادانی (۱) تنظیم خانواده (۱) دولت الکترونیک (۱) اصلاح طلبان (۱) مافیا (۱) اسبچه خزر (۱) لوئیس فیروز (۱)
دوستان من + + فرم اهداء عضو + action on earth-element AN INCONVENIENT TRUTH Animal Science catalogue of life CATICEF Green Iran IUCN List of All Endangered Species Organic Agriculture Second ثـــانیــه TVE (Television Trust for the Environment). UNDP UNEP آبزي دان آبشار و كوه اتحادیه رفع آلودگی های هسته ای آتش‌نوشت اداره کل دامپزشکی اصفهان ارتباط صنعت ارمغان اشک های طبیعت آشیانه سبز میانکاله اعضاي هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست اقیانوس آبی اکوگیک الفبای آب آلماگل اله تی تی گیلان آلودگی نوری آلودگی های هسته ای آلودگی هوا آموزش برپايي آکواريوم آمیزقلمدون انجمن اسب ایران انجمن پاسداران محيط طبيعی ايران انجمن حاميان سفر ايمن انجمن حمایت از حیوانات اسکاتلند انجمن حمایت از حیوانات امریکا انجمن حمایت از حیوانات انگلستان انجمن حمایت از حیوانات تگزاس انجمن حمایت از حیوانات تهران انجمن حمایت از حیوانات مالزی انجمن حمایت از حیوانات ویرجینیا انجمن حمايت از گربه ها انجمن دوچرخه سواران کوهستان رشت انجمن دوست داران محیط زیست انجمن سرزمین ما انجمن شوکای کرمانشاه انجمن علمی بیابان انجمن متخصصین علوم دام ایران انجمن نسیم سراب آناهیتا کنگاور انجمن يوزپلنگ آسيايي آنچه نمي دانيم نيز با ارزش است انستيتو آب و هوا اهواز سبز آوای سبز آوای فاخته آوای محیط زیست آونگ خاطره های ما ایران سبز ايران نامه ایرانیان گواه ایرانیان وبلاگ نویس در مالزی ایستاده زیر باران با طبیعت بالابان بام ایران بانک اطلاعات بخشی از زندگی براي طبيعت بلاگ نيوز بنیاد آزادی، رشد و آبادانی ایران-باران به کجا پناه ببریم بهار زمستانی بیولوژی و بیوتکنولوژی کشاورزی پرانتز پرشين تونز پرندگان ایران پریمک پژوهش در تاریخ ایران پلنگ زخمی پيام سبز پیچ گوشتی پیدا پنهان تابناک تاکستان تحقیق_تکنولوژی_توسعه_محیط زیست تقليل لايه ازن تلاش ايرانيان گياهخوار تلاش براي حيوانات مشهد تنوع زيستي توسعه پایدار جامعه جهاني حمايت از حيوانات جایی برای همه جبهه سبز همدان جستجوگر محیط زیست جمعیت حمایت از منابع طبیعی و محیط زیست جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست اصفهان جمعیت طبیعت یاران جمعیت کویر سبز جنبش ایرانیان مخالف سیرک حیوانات جنگل جنگلبان شهید ناصر پیروی جنگلهای کرانه خليج فارس چشم انداز چشم به چشم چشمهای همیشه بیدارزمین _محیط زیست حامی گرگ های ایران حفظ محيط زيست اساس توسعه پايدار حمايت از حقوق حیوانات حمايت از حيوانات بي خانمان حمایت از حیوانات و محیط زیست حمایت از حیوانات/نیلوفر حیوانات آموزه های خلقت حيوانات ايران حيوانات هم همانند انسان حق زندگي دارند خاک خوب خانه مطبوعات و خبرنگاران اصفهان خانه وبلاگ درویش خانواده سبز خبرخوان سبز خبرگزاری ایسنا خبرگزاری ایلنا خبرگزاری کشاورزی خبرنامه ی مالزی خبرهای اکسیژن خبری تحلیلی نو اندیش خدای من خرده گیری دانشجوی دامپزشکی دانشجویان محیط زیست تهران شمال دانشجويان محيط زيست کرج دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان در انتظار باران درخواست انتشار یادگارهای ماندگار دردسرهای یک دامپزشک درک زیباییهای حیات دفترچه ی ممنوع دکتر غلامعلی بسکی دکتر هومن دلتنگی های مادر زمین دنکیشوت معمار دنيای زير آب دنیای زیر آب دوچرخه سواری برای صلح دور روزگاران دوستداران حیوانات و طبیعت دوستداران حیوانات و محیط زیست در اعتماد ملی دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دیده بان حیوانات ایران دیده بان کوهستان ديده بان محيط زيست ايران دیده بان میانکاله دیر تش باد راپورتهای یومیه رادیکال سبز رادیو وبلاگستان رستاخیز سبز رفتن رسيدن است رفقای شیلاتی روایت روزنامه اصفهان امروز روزنامه اعتماد روزنامه اعتماد ملی روزنامه تايمز روزنامه تفاهم روزنامه خبر ورزشی روزنامه سرمایه روزنامه شرق روزنامه کارگزاران روزنامه هم میهن روزنامه همبستگی زادگاهم ایران است، فرزند ایرانم زمین انسان ها زمین سیاره زنده زمین ما زمین ما زن نوشت زیتون زيست بان زیست محیطی کوچک زیستن حق همیشگی حیوانات است زیگ زاگ های ذهنی یک خبرنگار سایت انجمن های تخصصی محیط زیست سایت ایرانیان گیاهخوار سایت بانو انوشه انصاری سايت تخصصی ماهيان آکواريومی سایت خبری بهار سایت خبری تحلیلی زیست بوم سایت مرجع متخصصین ایران سبز کوه بختیاری سبز نوشته های من سبزگامان سرباز زمین سردبیر: خودم سرو آزاد سکوت سلامت نیوز سلول سوپرپوزیشن سید محمد خاتمی شهر خرم آباد شهر سالم شهرزاد ایرانی شهرمن M.I.S صد سال تنهايی صداهای جهانی صدای آسمان صدای دامپزشکی ایران صفحه محيط زيست نشنال جيوگرافيك صلح سبز بین الملل صلح،حقوق بشر،محیط زیست صندوق تسهیلات جهانی محیط زیست طبیعت ایران طبیعت بختیاری طبیعت زیبای ایران طبيعت سبز بجنورد طبیعت سیستان طبیعت و حیات وحش طبیعت و حیوانات طبیعت وحشی طبیعت،فرهنگ، زندگی،دانش، آینده طراحی با طبيعت عرصه سوم علائم گرم شدن کره زمین علیه تخریب محیط زیست فاکوليت فریاد خروشان فصل سبز فوتوبلاگ در انتظار باران قناری كانون ديده بانان زمين كشاورزی ارگانیک كنوانسيون تغيير آب و هوا کابل پرس کاغذ کاربن کانون دامپزشک سفید کانون دوستداران حیوانات کانون زیست شناسی کانون عالی گسترش فضای سبز و حفظ محیط زیست ایران کانون مطالعات استراتژيک آب و محیط زيست کاه گل کلاغ (زرین دخت عالی) کلام من۷۸۶ کلینیک دامپزشکی پرشین کهن دیار کیمیای سبز گازهای گلخانه ای گالري طبيعت سبز گاه نوشت های باران گربه ايراني گردش در طبيعت ايران گردش در طبيعت ايران گرگ تنها گرگ خاکستري گروه پیگیری اصلاح قوانین و مقررات NGOs گرین بلاگ-مهدی گریوان گلچین زیست گهواره سبز گوناگون از زيست شناسي گونه های در خطر انفراض گوهر سبز گیاهان دارویی آکش گیاهخواری،حمایت از حیوانات لحظه هایی که می گذرند لیست وبلاگهای زیست محیطی مادرم زمین ماندانا مجله زندگی سالم محيط بان محیط بان محیط بان بدون مرز محیط برای زندگی محیط زیست محیط زیست البرز محيط زيست بافق محیط زیست دانشگاه اهواز محيط زيست در جام حم محيط زيست در همشهری محیط زیست دماوند محیط زیست زمین محيط زيست سرزمين من محیط زیست همدان محیط زیست و اخلاق محیط زیست-دوزيستان ايران مخالف شکار و شکارچی مدیریت کشاورزی مرتع و مرتعداري در ايران مرد خاکي مطالعات زیستی معجزه ای به نام زمین من و MS من و گربه ها من و ویلی منابع طبيعي منم محیط بان مهار بيابان زايي مهندس اکبر همدانيــــان مهندسی محيط زيست موج سبز موسسه حفاظت محیط زیست آمریکا میراث ماندگار گچساران و باشت- سبزگامان میهن سبز نشريه الکترونيکي داروگ نصفهان نگذار به بادبادکها شلیک کنند نور شب نوشته های سبز همستر ايران همنهاد همین جا روی زمین هواداران پرشين بلاگ اصفهان هوبره واگويه هاي نانوشته وب نوشت وبگاه کویرهای ایران وبلاگ جمعی از طلاب وبلاگ دکتر ناصر کرمی وبلاگ فهیمه خضر حیدری وبلاگ گروه حیات وحش ایران وبلاگ مهدی بوترابی وسایل نقلیه سبز یاوران محیط زیست سیمره دره شهر یخاب یک روان پزشک انجمن حمایت از کشاورزان شهرستان اصفهان بوم سا گرافیست کوچولو جانوربان شهروحش طبیعت زنده،نبض زندگی وت پارس اشک یلدا انجمن زمین برای همه مطالب صنعتی | عمرانی | محیط زیست