سپهر سلیمی
وبلاگ سپهر سلیمی
آرشیو وبلاگ
      دوستداران حیوانات و محیط زیست (حیوانات، محیط زیست، میراث طبیعی و فرهنگی)
جریان موقت زاینده رود مسکنی برای دردهای بی شمار محیط زیست اصفهان نویسنده: سپهر سلیمی - دوشنبه ۱٦ آبان ۱۳٩٠

یک فعال و کارشناس محیط زیست کشور در پی جاری شدن آب در زاینده رود، جاری شدن موقت آب در رودخانه زاینده رود را همچون مسکنی برای دردهای بی شمار دانست و افزود: حل دائمی این مشکل در گرو نگاه جامع تر و ریشه‌ای تر به مشکلات این بخش است.
به گزارش مهر، صبح امروز با افزایش خروجی سد زاینده رود برای کشت کشاورزان شرق اصفهان، آب در بستر خشک زاینده رود جاری شده و زنده رود را بار دیگر موقتاً زنده کرد در این خصوص با کارشناس محیط زیست به گفتگو نشسته ایم.
محمد درویش در گفتگو با مهر با اشاره به چیدمان توسعه در استان‌های مختلف کشور تصریح کرد: مهمترین مشکل موجود این است که چیدمان توسعه در استان‌های مختلف متناسب با توان بوم شناختی یا توان اکولوژیکی سرزمین طراحی نمی‌شود.
وی افزود: اصفهان در منطقه فلات مرکزی کشور قرار گرفته و مهمترین منبع اندوخته آبی این استان یعنی زاینده رود، آورد طبیعی 800 میلیون مترمکعب در سال داشته و از سوی دیگر، میانگین بارندگی آن از حدود 130 میلیمتر تجاوز نمی‌کند ولی در چنین شرایطی بیشترین سکونتگاه‌های صنعتی کشور در این استان مستقر شده است.


این عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تصریح کرد: صنایعی مانند فولاد و سیمان که در شمار پرمصرف ترین صنایع از نظر مصرف آب قرار دارند، باید در مراکزی استقرار یابند که از یک منبع آب دائم یا آب مازاد برخوردار باشند، در صورتی که بیلان و تراز آب در استان اصفهان همواره منفی بوده و همواره میزان برداشت آب بیش از میزان ذخیره شده است.
وی تصریح کرد: با یک سری سازه‌های مهندسی، تمهیدات مدیریتی و ویژگیهای خاص اصفهان، رقم 800 میلیون مترمکعب آورد سالیانه رودخانه زاینده‌رود با احداث دو تونل دوبرابر شده ولی با این وجود دو سال پیاپی است که زاینده رود به اصفهان نمی‌رسد و در باغ بهادران خشک می‌شود.

خطر نشست زمین در کمین اصفهان
این کارشناس محیط زیست، خطر وقوع نشست زمین به دلیل خشکی رودخانه در اصفهان را جدی دانست و افزود: امسال حدوداً چهارمین سالی است که میزان برداشت دشت اصفهان، بیش از میزان تغذیه آن بوده که اگر این روند ادامه پیدا کند، با فرایندی به نام افت آب زیرزمینی روبرو می شویم.
وی تصریح کرد: اگر این افت زیرزمینی با شتاب زیاد ادامه پیدا کند، پدیده‌ای به نام نشست زمین گریبانگیر اصفهان می‌شود یعنی سفره های آب زیرزمینی خالی شده و لایه های بالایی زمین به یکدیگر می چسبند و چون این لایه‌ها، آب درون را از دست داده اند، سدهای زیرزمینی یا همان سفره‌های زیرزمینی گنجایش خود را از دست داده و باعث نشست زمین می‌شوند.
درویش به عواقب ناگوار نشست زمین اشاره کرد و افزود: وقتی زمین نشست پیدا کند ما حتی اگر بتوانیم چند تونل دیگر نیز بزنیم و آب را از کارون به اصفهان منتقل کنیم، سفره های زیرزمینی دیگر گنجایش ذخیره آب را ندارند و بیشتر هرزآب تولید کرده و نرخ فرسایش زمین را افزایش می دهیم.
وی گفت: این اتفاقی است که متاسفانه در استان های فارس، همدان، خراسان و حتی اردبیل رخ داده و من خطر وقوع آن در اصفهان را نزدیک و جدی می بینم.

بدهکاری بوم شناختی سرزمین قابل جبران نیست
این عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور با اشاره به افزایش جمعیت شهر اصفهان گفت: با وجود این‌که سرانه آب در دسترس در اصفهان از سرانه آب ایرانیان کمتر است، ولی در چنین استانی شاهد نرخ میزان اشتغال 6 الی 7 برابر میزان کشوری هستیم و این مسئله استان اصفهان را به عنوان یکی از مهاجرپذیرترین استانهای کشور تبدیل کرده است.
وی تصریح کرد: این مسائل ممکن است در کوتاه مدت نشان دهنده توانایی مدیریتی بخشی باشد ولی در درازمدت به بهای از بین رفتن پایداری اکولوژیکی سرزمین تمام می شود.
درویش اثرات از بین رفتن پایداری اکولوژیکی سرزمین را غیرقابل جبران دانست و افزود: این مسئله به بهای بدهکاری بوم شناختی سرزمین تمام می شود که اثراتی به مراتب بدتر از بدهکاری یا ورشکستگی اقتصادی دارد.
وی تصریح کرد: اگر کشور یا استانی با ورشکستگی اقتصادی مواجه شود، با تمهیدات مدیریتی درست و تزریق پول می‌توان مشکل را حل کرد ولی اگر در منطقه ای زمین نشست پیدا کند، بیابانزایی به مرحله آخر برسد و سفره‌های آب زیرزمینی به شدت افت پیدا کند، آن منطقه دیگر نمی‌تواند به شرایط نرمال برگردد.

تخریب محیط زیست شادابی مردم را کاهش می‌دهد
این کارشناس محیط زیست، ارزش زاینده رود را برای استان اصفهان ‌غیرقابل اندازه گیری و ارزش گذاری دانست و اظهار داشت: زاینده‌رود هویت فرهنگی، معنوی و تاریخی استان اصفهان است و خشک بودن این رودخانه تاثیرات همه جانبه ای در این منطقه می گذارند.
وی به آمارهای ارائه شده از سوی مسئولین شهری اصفهان اشاره کرد و افزود: این آمارها نشان می‌دهد میزان تخلفات رانندگی در اصفهان در سال 1390 به طرز معناداری افزایش یافته و یا گزارش هایی رسیده که نشان می‌دهد نرخ طلاق در استان اصفهان افزایش پیدا کرده است که دلیل رشد این آمارهای منفی، فاصله گرفتن از شاخص سرزمین شاد است.
درویش به شاخص Happy Planet Index یا شاخص سرزمین شاد در محیط زیست اشاره کرد و افزود: بر اساس این شاخص، سرزمینی که نتواند توانمندی‌های اکولوژیک خود را حفظ کرده و محیط مناسبی برای زیست جانوری و گیاهی فراهم کند و شادابی را به حوزه جانوری و گیاهی تزریق کند، به همان ترتیب نخواهد توانست که این شادابی را به مردم خود تزریق کند.
وی به رتبه ایران از نظر شاخص سرزمین شاد اشاره کرد و افزود: ایران در سال 2006 رتبه 67 را در بین کشورهای سرزمین شاد داشت که در سال 2009 شاهد سقوط 14 پله‌ای ایران به رتبه 81 بودیم.
این فعال محیط زیست در خصوص دلایل این سقوط رتبه اظهار داشت: این مسئله همزمان با افزایش شتاب گرفتن توسعه بدون در نظر گرفتن مسائل زیست محیطی رخ داده است.
وی تصریح کرد: این مسئله در اصل 50 قانون اساسی توسط نخبگان و خردمندان این کشور در اوایل انقلاب اسلامی ایران پیش بینی شده بود و در این اصل گفته شده "حفظ محیط زیست لازمه حیات اجتماعی رو به رشد مردم ایران است".
درویش اظهار داشت: این اصل مترقی قانون اساسی ایران است که در زمانی تصویب شد که بسیاری از کشورها درک درستی از مسائل محیط زیست نداشتند و اکنون این اصل در استان اصفهان مصداق پیدا کرده و وقتی با فرآیند تخریب محیط زیست در این استان مواجه شده‌ایم، می بینیم آمار بزهکاری افزایش یافته و شادابی مردم کاهش یافته است.

حق‌آبه زیست محیطی زاینده رود فراموش شده است
این عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور به حق‌آبه زیست محیطی رودخانه زاینده رود اشاره کرده و افزود: حق‍آبه ای به نام حق‍آبه محیط زیستی وجود دارد که طبق این حق‍آبه، در بدترین حالت باید 15 درصد آورد هر رودخانه دائمی در هر نقطه کره زمین مختص جاری شدن آب در آن رودخانه و حفظ پایاب و تالاب پایین دست باشد.
وی تصریح کرد: متاسفانه این حق‍آبه در بیلان دهی وزارت نیرو دیده نشده و هیچ وقت اشاره ای به حق‍آبه طبیعی محیط زیست نمی شود و اتفاقی که در دریاچه ارومیه افتاد نیز به دلیل عدم رعایت حق‍آبه طبیعی دریاچه در سازه‌های ایجاد شده برای توسعه بود که متاسفانه اکنون در اصفهان نیز همین اتفاق افتاده است.
درویش با بیان اینکه عدم توجه به مسائل زیست محیطی ممکن است اثرات فرامنطقه ای داشته باشد افزود:در تالاب هور العظیم نیز همین اتفاق افتاد و رژیم صدام حسین، با احداث نهر پنجم مسیر رودخانه دجله و فرات را تغییر داد که منجر به خشک شدن تالاب هورالعظیم شد و این مساله، فاجعه ای ایجاد شد که اثرات آن 20 استان کشور ما از خوزستان تا مازندران را تحت‌الشعاع خود قرار داده است.
وی در خصوص مطالبه این حق‌ابه از وزارت نیرو گفت: مسئولین اداره کل محیط زیست استان اصفهان بارها این درخواست را مطرح کرده اند ولی به گفته یکی از مدیران سازمان آب منطقه ای اصفهان، حتی اگر 20 میلیون مترمکعب آب نیر در پایین دست اصفهان رها شود، هیچ گونه آبی به تالاب گاوخونی نمی رسد زیرا کشاورزان پایین دست از این آب استفاده می کنند و نمی گذارند آب به پایین دست برسد.
این فعال محیط زیست عنوان کرد: متاسفانه وضعیت به گونه ای شده که برخی از کشاورزان آنچنان دچار فقر شده اند که کلیه های خود را برای تامین زندگی می‌فروشند که در چنین شرایطی، صحبت کردن از حق آبه زیست محیطی سخت تر شده و محلی از اعراب ندارد.

گاوخونی چند گام تا هورالعظیم
درویش با اشاره به معضلات جانبی خشک شدن آب زاینده رود، تاکید کرد: خشک شدن زاینده رود اصفهان، ما را با معضل بزرگی به نام خشک شدن تالاب 700 کیلومتر مربعی گاوخونی مواجه کرده که این به معنی ایجاد یک چشمه تولید گردوخاک در شرق اصفهان است.
وی افزود: گاوخونی دو سال است کاملاً خشک شده و فقط در اسفندماه سال گذشته، اندکی از مساحتش نم دار شد، ولی اکنون کاملا خشک است و به اعتقاد من گاوخونی شرایطی به مراتب بدتر از هورالعظیم داشته و امکان بروز یک فاجعه زیست محیطی در این منطقه وجود دارد.

لینک      نظرات ()      

آخرین نوشته ها شروع پانزدهمین سال فعالیت وبلاگ دوستداران حیوانات و محیط زیست تبرئه انسان, تهمت به حیوان! ثبت یزد در میراث جهانی یونسکو و امید به بازگشت به مسیر توسعه پایدار حراج امنیت! کاشت برنج در روزهای هشدار بی آبی تروجان های آبی، مصیبت تازه زاینده رود! امید بی صدایان وبلاگم همین جاست، صحیح و سالم بعد از نامه جعلی؛ قاچاق یا انتقال قانونی شیرها به تهران؟! تجاوز به زاینده رود / گزارش تصویری
کلمات کلیدی وبلاگ محیط زیست (٦٠٩) اصفهان (٢٤٢) ایران (۱۸٩) حقوق حیوانات (۱٧٧) حیوانات (۱٠٧) زاینده رود (۱٠٢) فرهنگ (٩٦) حیات وحش (۸٧) حمایت از حیوانات (۸٦) میراث فرهنگی (٧٧) سیاست (٧۱) شکار (٥٤) حیوان آزاری (٥۱) سازمان حفاظت محیط زیست (٤۸) خشکی زاینده رود (٤۸) هندوستان (٤٧) ماهی قرمز (٤٧) آب (٤٤) مترو (٤٠) آلودگی محیط زیست (۳٧) عکس (۳٦) حیوان خانگی (۳٥) دیده بان حقوق حیوانات (۳٤) سگ (۳۳) سازمانهای غیر دولتی (۳٢) باغ وحش (۳٢) طنز (۳۱) آموزش (۳٠) جهانی (۳٠) وبلاگستان فارسی (٢۸) وبلاگ (٢٧) گفتگو (٢٦) سلامت (٢٥) انجمن حمایت از حیوانات (٢٢) شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی استان اصفهان (٢٠) وبلاگهای زیست محیطی (٢٠) تخریب (٢٠) موج سبز (٢٠) ساعت زمین (٢٠) عکس جمعه (۱۸) حیوانات شهری (۱۸) آلودگی هوا (۱۸) فقر (۱۸) گاوخونی (۱٧) گرمایش جهانی (۱٧) سیرک (۱٧) قطع درخت (۱٧) گونه در خطر انقراض (۱٧) خشکسالی (۱٦) درخت (۱٦) بهداشت (۱٥) جمعیت (۱٥) پرندگان (۱٤) محیط بان (۱٤) فرهنگ سازی (۱۳) ذبح حیوانات (۱۳) بنیاد جهانی میراث پاسارگاد (۱۳) نگهداری حیوانات (۱٢) تالاب (۱٢) مجلس (۱٢) مردم (۱٢) رسانه (۱۱) اقتصاد (۱۱) دروغ (۱۱) وبلاگ نویسان زیست محیطی (۱۱) سی و سه پل (۱۱) کوشندگان محیط زیست (۱٠) ترجمه (۱٠) نوروز (۱٠) دولت (۱٠) هنر (۱٠) قانون (٩) گربه (٩) حفاظت از محیط زیست (٩) خروس سپید (۸) مینیمال (۸) انتخابات (٧) اینترنت (٧) شهرداری (٧) هنرمندان (٧) ماهی رزمجو (٧) فیسبوک (٧) مناطق حفاظت شده (٧) قوه قضائیه (٧) دولت نهم (٧) شیر ایرانی (٦) یوزپلنگ (٦) صدا و سیما (٦) خلیج فارس (٦) نشان خرس قهوه ای (٦) گیاهخواری (٦) روزنامه (٦) سیزده بدر (٦) دامپزشکی (٦) اعتراض (٦) انسان (٦) شعر (٦) زلزله (٥) فوتبال (٥) نابودی (٥) طبیعت (٥) سد (٥) عقیم کردن (٥) قاچاق حیات وحش (٥) سمندر (٥) بهمنگان (٥) معصومه ابتکار (٥) پالایشگاه (٥) حیوان ستیزی (٥) احمدی نژاد (٤) زیستا (٤) پارازیت (٤) پرشین بلاگ (٤) رئیس جمهور (٤) پایگاه آگاهی رسانی محیط زیست (٤) فرهنگ دره شوری (٤) یاسر انصاری (٤) اگزوتیک پت (٤) فاجعه (٤) کوروش بزرگ (٤) امریکا (٤) گردشگری (٤) شورای شهر (٤) سبز (٤) مرگ (٤) ورزش (٤) سرطان (٤) یلدا (۳) خاتمی (۳) عقاب (۳) زن (۳) ایدز (۳) تاریخ (۳) نفت (۳) کارون (۳) خرافات (۳) جنگل (۳) توسعه پایدار (۳) خوزستان (۳) همایش اشتغال سبز (۳) مناسبت ها (۳) روز مبارزه با خشونت علیه حیوانات (۳) wwf (۳) میراث طبیعی (۳) ماهی آکواریومی (۳) کاریکاتور زیست محیطی (۳) روز زمین (۳) صلح سبز (۳) تغییرات اقلیمی (۳) تلوبزیون (۳) greenblog (۳) شهروند (۳) منابع طبیعی (۳) صنایع (۳) اکوسیستم (۳) پاسخ (٢) آّب (٢) لاک پشت (٢) صرفه جویی (٢) مهدی بوترابی (٢) پارک ملی (٢) انرژی هسته ای (٢) حزب سبز (٢) پناهگاه (٢) بلای طبیعی (٢) عکس های جمعه (٢) دلفیناریوم (٢) آزمایش روی حیوانات (٢) انرژی سبز (٢) مخالف آزمایش روی حیوانات (٢) مناطق طبیعی (٢) جایزه نوروز (٢) حیوانات خاص (٢) تجارت حیوانات (٢) پاکسازی (٢) کودکان (٢) خرس (٢) تنوع زیستی (٢) مهاجرت (٢) زباله (٢) المپیک (٢) دریاچه ارومیه (٢) انرژی (٢) اوباما (٢) کتاب (٢) جشن (٢) شادی (٢) من (٢) خانواده (٢) مطبوعات (٢) خدا (٢) اخلاق (٢) کشاورزی (٢) تهران (٢) آینده (٢) اعتیاد (٢) شعار (۱) حشرات (۱) مهرگان (۱) امنیت (۱) مهرورزی (۱) خشونت (۱) کروبی (۱) ادبیات (۱) اصلاحات (۱) دانشجو (۱) پرشین بلاگ (۱) فیلم (۱) عشق (۱) دانشگاه (۱) نشریه (۱) مسابقه (۱) علم (۱) فلسفه (۱) اروپا (۱) تجمع (۱) خیانت (۱) پاسارگاد (۱) پژوهش (۱) هفت سین (۱) دموکراسی (۱) جنگلهای ابر (۱) جنگ (۱) اخلاقی (۱) جوان (۱) اسب (۱) بزرگداشت (۱) عرب (۱) نذر (۱) مانور آلودگی هوا (۱) آثار تاریخی (۱) دلار (۱) حسادت (۱) طبیعت س (۱) اتلاف آب (۱) تروجانهای آبی (۱) امداد رسانی به حیوانات (۱) چغاخور (۱) مرگ دلفین ها (۱) آندره گرز (۱) تلاش جهانی برای محیط زیست (۱) پاسداری از وطن (۱) پرنده زینتی (۱) امنیت زیستی (۱) باغ پرندگان (۱) دکتر کهرم (۱) میر حسین (۱) معماری سبز (۱) change (۱) پایگاه اطلاع رسانی محیط زیست (۱) مسائل اجتماعی (۱) مواد مخدر (۱) ام اس (۱) mtv (۱) آینده نو (۱) تخل (۱) global warming (۱) شگفتی های آفرینش (۱) ژورنالیست (۱) صنعت سبز (۱) آزبست (۱) مجموعه دروغ ها (۱) روز جهانی وبلاگ (۱) حفظ محیط زیست (۱) قطع برق (۱) گل آقا (۱) اصلاح طلبان (۱) دولت الکترونیک (۱) مافیا (۱) اسبچه خزر (۱) لوئیس فیروز (۱) فاضلاب (۱) حیوان (۱) بمب (۱) نادانی (۱) تنظیم خانواده (۱) روز جهانی محیط زیست (۱)
دوستان من + + فرم اهداء عضو + action on earth-element AN INCONVENIENT TRUTH Animal Science catalogue of life CATICEF Green Iran IUCN List of All Endangered Species Organic Agriculture Second ثـــانیــه TVE (Television Trust for the Environment). UNDP UNEP آبزي دان آبشار و كوه اتحادیه رفع آلودگی های هسته ای آتش‌نوشت اداره کل دامپزشکی اصفهان ارتباط صنعت ارمغان اشک های طبیعت آشیانه سبز میانکاله اعضاي هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست اقیانوس آبی اکوگیک الفبای آب آلماگل اله تی تی گیلان آلودگی نوری آلودگی های هسته ای آلودگی هوا آموزش برپايي آکواريوم آمیزقلمدون انجمن اسب ایران انجمن پاسداران محيط طبيعی ايران انجمن حاميان سفر ايمن انجمن حمایت از حیوانات اسکاتلند انجمن حمایت از حیوانات امریکا انجمن حمایت از حیوانات انگلستان انجمن حمایت از حیوانات تگزاس انجمن حمایت از حیوانات تهران انجمن حمایت از حیوانات مالزی انجمن حمایت از حیوانات ویرجینیا انجمن حمايت از گربه ها انجمن دوچرخه سواران کوهستان رشت انجمن دوست داران محیط زیست انجمن سرزمین ما انجمن شوکای کرمانشاه انجمن علمی بیابان انجمن متخصصین علوم دام ایران انجمن نسیم سراب آناهیتا کنگاور انجمن يوزپلنگ آسيايي آنچه نمي دانيم نيز با ارزش است انستيتو آب و هوا اهواز سبز آوای سبز آوای فاخته آوای محیط زیست آونگ خاطره های ما ایران سبز ايران نامه ایرانیان گواه ایرانیان وبلاگ نویس در مالزی ایستاده زیر باران با طبیعت بالابان بام ایران بانک اطلاعات بخشی از زندگی براي طبيعت بلاگ نيوز بنیاد آزادی، رشد و آبادانی ایران-باران به کجا پناه ببریم بهار زمستانی بیولوژی و بیوتکنولوژی کشاورزی پرانتز پرشين تونز پرندگان ایران پریمک پژوهش در تاریخ ایران پلنگ زخمی پيام سبز پیچ گوشتی پیدا پنهان تابناک تاکستان تحقیق_تکنولوژی_توسعه_محیط زیست تقليل لايه ازن تلاش ايرانيان گياهخوار تلاش براي حيوانات مشهد تنوع زيستي توسعه پایدار جامعه جهاني حمايت از حيوانات جایی برای همه جبهه سبز همدان جستجوگر محیط زیست جمعیت حمایت از منابع طبیعی و محیط زیست جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست اصفهان جمعیت طبیعت یاران جمعیت کویر سبز جنبش ایرانیان مخالف سیرک حیوانات جنگل جنگلبان شهید ناصر پیروی جنگلهای کرانه خليج فارس چشم انداز چشم به چشم چشمهای همیشه بیدارزمین _محیط زیست حامی گرگ های ایران حفظ محيط زيست اساس توسعه پايدار حمايت از حقوق حیوانات حمايت از حيوانات بي خانمان حمایت از حیوانات و محیط زیست حمایت از حیوانات/نیلوفر حیوانات آموزه های خلقت حيوانات ايران حيوانات هم همانند انسان حق زندگي دارند خاک خوب خانه مطبوعات و خبرنگاران اصفهان خانه وبلاگ درویش خانواده سبز خبرخوان سبز خبرگزاری ایسنا خبرگزاری ایلنا خبرگزاری کشاورزی خبرنامه ی مالزی خبرهای اکسیژن خبری تحلیلی نو اندیش خدای من خرده گیری دانشجوی دامپزشکی دانشجویان محیط زیست تهران شمال دانشجويان محيط زيست کرج دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان در انتظار باران درخواست انتشار یادگارهای ماندگار دردسرهای یک دامپزشک درک زیباییهای حیات دفترچه ی ممنوع دکتر غلامعلی بسکی دکتر هومن دلتنگی های مادر زمین دنکیشوت معمار دنيای زير آب دنیای زیر آب دوچرخه سواری برای صلح دور روزگاران دوستداران حیوانات و طبیعت دوستداران حیوانات و محیط زیست در اعتماد ملی دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دیده بان حیوانات ایران دیده بان کوهستان ديده بان محيط زيست ايران دیده بان میانکاله دیر تش باد راپورتهای یومیه رادیکال سبز رادیو وبلاگستان رستاخیز سبز رفتن رسيدن است رفقای شیلاتی روایت روزنامه اصفهان امروز روزنامه اعتماد روزنامه اعتماد ملی روزنامه تايمز روزنامه تفاهم روزنامه خبر ورزشی روزنامه سرمایه روزنامه شرق روزنامه کارگزاران روزنامه هم میهن روزنامه همبستگی زادگاهم ایران است، فرزند ایرانم زمین انسان ها زمین سیاره زنده زمین ما زمین ما زن نوشت زیتون زيست بان زیست محیطی کوچک زیستن حق همیشگی حیوانات است زیگ زاگ های ذهنی یک خبرنگار سایت انجمن های تخصصی محیط زیست سایت ایرانیان گیاهخوار سایت بانو انوشه انصاری سايت تخصصی ماهيان آکواريومی سایت خبری بهار سایت خبری تحلیلی زیست بوم سایت مرجع متخصصین ایران سبز کوه بختیاری سبز نوشته های من سبزگامان سرباز زمین سردبیر: خودم سرو آزاد سکوت سلامت نیوز سلول سوپرپوزیشن سید محمد خاتمی شهر خرم آباد شهر سالم شهرزاد ایرانی شهرمن M.I.S صد سال تنهايی صداهای جهانی صدای آسمان صدای دامپزشکی ایران صفحه محيط زيست نشنال جيوگرافيك صلح سبز بین الملل صلح،حقوق بشر،محیط زیست صندوق تسهیلات جهانی محیط زیست طبیعت ایران طبیعت بختیاری طبیعت زیبای ایران طبيعت سبز بجنورد طبیعت سیستان طبیعت و حیات وحش طبیعت و حیوانات طبیعت وحشی طبیعت،فرهنگ، زندگی،دانش، آینده طراحی با طبيعت عرصه سوم علائم گرم شدن کره زمین علیه تخریب محیط زیست فاکوليت فریاد خروشان فصل سبز فوتوبلاگ در انتظار باران قناری كانون ديده بانان زمين كشاورزی ارگانیک كنوانسيون تغيير آب و هوا کابل پرس کاغذ کاربن کانون دامپزشک سفید کانون دوستداران حیوانات کانون زیست شناسی کانون عالی گسترش فضای سبز و حفظ محیط زیست ایران کانون مطالعات استراتژيک آب و محیط زيست کاه گل کلاغ (زرین دخت عالی) کلام من۷۸۶ کلینیک دامپزشکی پرشین کهن دیار کیمیای سبز گازهای گلخانه ای گالري طبيعت سبز گاه نوشت های باران گربه ايراني گردش در طبيعت ايران گردش در طبيعت ايران گرگ تنها گرگ خاکستري گروه پیگیری اصلاح قوانین و مقررات NGOs گرین بلاگ-مهدی گریوان گلچین زیست گهواره سبز گوناگون از زيست شناسي گونه های در خطر انفراض گوهر سبز گیاهان دارویی آکش گیاهخواری،حمایت از حیوانات لحظه هایی که می گذرند لیست وبلاگهای زیست محیطی مادرم زمین ماندانا مجله زندگی سالم محيط بان محیط بان محیط بان بدون مرز محیط برای زندگی محیط زیست محیط زیست البرز محيط زيست بافق محیط زیست دانشگاه اهواز محيط زيست در جام حم محيط زيست در همشهری محیط زیست دماوند محیط زیست زمین محيط زيست سرزمين من محیط زیست همدان محیط زیست و اخلاق محیط زیست-دوزيستان ايران مخالف شکار و شکارچی مدیریت کشاورزی مرتع و مرتعداري در ايران مرد خاکي مطالعات زیستی معجزه ای به نام زمین من و MS من و گربه ها من و ویلی منابع طبيعي منم محیط بان مهار بيابان زايي مهندس اکبر همدانيــــان مهندسی محيط زيست موج سبز موسسه حفاظت محیط زیست آمریکا میراث ماندگار گچساران و باشت- سبزگامان میهن سبز نشريه الکترونيکي داروگ نصفهان نگذار به بادبادکها شلیک کنند نور شب نوشته های سبز همستر ايران همنهاد همین جا روی زمین هواداران پرشين بلاگ اصفهان هوبره واگويه هاي نانوشته وب نوشت وبگاه کویرهای ایران وبلاگ جمعی از طلاب وبلاگ دکتر ناصر کرمی وبلاگ فهیمه خضر حیدری وبلاگ گروه حیات وحش ایران وبلاگ مهدی بوترابی وسایل نقلیه سبز یاوران محیط زیست سیمره دره شهر یخاب یک روان پزشک انجمن حمایت از کشاورزان شهرستان اصفهان بوم سا گرافیست کوچولو جانوربان شهروحش طبیعت زنده،نبض زندگی وت پارس اشک یلدا