سپهر سلیمی
وبلاگ سپهر سلیمی
آرشیو وبلاگ
      دوستداران حیوانات و محیط زیست (حیوانات، محیط زیست، میراث طبیعی و فرهنگی)
چرا معتقدم طرح عقیم سازی یا زنده گیری سگ های شهری به جایی نمی رسد؟! نویسنده: سپهر سلیمی - جمعه ٥ آبان ۱۳٩۱

پس از انتشار گفتگوی نگارنده با خبرگزاری مهر در خصوص طرح عقیم سازی یا زنده گیری سگ های شهری، در روزهای گذشته دوستان عزیزی از طریق پیام و یا درج نظر ضمن مخالفت با بخشی از مطالب بیان شده نسبت به این گفتگو اعتراض کرده اند.
هر چند تصور می کنم که متن گفتگو کامل است و نیازی به توضیح بیشتری ندارد اما به احترام دوستان گرامی و برای شفافیت بیشتر توضیحاتی در این خصوص عرض می کنم:


هر ساله تعداد زیادی سگ و گربه و بویژه سگ توسط شهرداری ها به روشها مختلفی کشته می شوند و برای مثال در 10 سال گذشته 61000 سگ در شهر مشهد کشته اند. این نشان می دهد که طرح های سگ کشی هیچ نتیجه ای در برنداشته است و تعداد سگ ها کم نشده است و شاید حتی بیشتر هم شده، کما اینکه در سال جاری نیز بیش از 8000 سگ در شهر مشهد کشته اند (یعنی بیشتر از متوسط ده سال گذشته). همانطور که همه می دانیم این مساله به این دلیل است که پیمانکاران و مجریان این گونه طرح ها همواره به دنبال کسب منافع مادی خود در سالهای بعد هستند و بنابراین به شکل های ممکن کاری می کنند که در سال آینده سگهای جدیدی متولد شوند که منابع مالی ناشی از سگ کشی قطع نشود.
اخیراً صحبت هایی مبنی بر عقیم سازی و یا زنده گیری سگ ها شنیده می شود. پیش از این طرح عقیم کردن حیوانات شهری توسط انجمن حمایت از حیوانات تهران و در شهر تهران انجام شده بود (در آنزمان ادعا شده بود که قرار است 10 هزار گربه  در قبال دریافت 60000 دلار از جامعه جهانی حمایت از حیوانات عقیم شود).  همانگونه که همه می بینیم این طرح نتیجه ای در برنداشته است و تفاوتی در کمیت حیوانات شهری نداشته است. بنابراین معتقدم طرح عقیم سازی نیز نتیجه ای در بر نخواهد داشت زیرا همچون طرحهای گذشته پیمانکاران در پی کسب منافع مالی در سالهای آینده هستند و احتمال سند سازی و آمار سازی بسیار زیاد است و پس از عدم نتیجه گیری این طرح در سال آینده، بی شک سگ هایی که امسال عقیم شوند سال دیگر کشته خواهند شد و به این شکل، پیمانکاران از یک سگ دوبار کاسبی می کنند!
طرح هایی نظیر سگ کشی، زنده گیری سگها، عقیم سازی و یا صادرات گربه که در چند سال اخیر مطرح شده همه از یک جنس هستند و مبنای همه آنها کاسبی ودرآمدزایی از طریق حیوانات شهری است. حتی شاید بتوان به نوعی آنرا در زمره تجارت کثیف حیوانات برشمرد.
علاوه بر تجربیات گذشته در خصوص عقیم سازی، دلیل دیگری که معتقدم این طرح به نتیجه نمی رسد آن است که وقتی در طی سالهای گذشته طرح سگ کشی (یعنی حذف کامل آنها) مانع از کاهش تعداد آنها نشده است چطور انتظار داریم این طرح به نتیجه برسد؟!
بنابراین معتقدم بهترین روش برای کاهش تعداد سگ های شهری حذف منابع غذایی آنها است و در این میان ساماندهی زباله های شهری و مدیریت پسماندها بزرگترین نقش را دارد. به این شیوه در دراز مدت تعداد حیوانات شهری تعدیل و کاهش پیدا خواهد کرد زیرا با کاهش و قطع منابع غذایی تولد حیوانات جدید کاهش پیدا می کند ...
ظاهراً این نکته (یعنی کاهش و حذف منابع غذایی) با بیشترین انتقاد از سوی برخی از دوستان مواجه شده است و دوستان معتقد هستند که دوستداران حیوانات باید به شکلهای مختلف برای افزایش منابع غذایی حیوانات شهری نظیر سگ و گربه تلاش کنند!
دوستان گرامی تا وقتی سالانه بودجه های میلیاردی برای معدوم سازی سگ ها تصویب می شود، تا وقتی اکثریت شهروندان از حضور حیواناتی نظیر سگ ها در محیط های شهری گریزان هستند و تا وقتی که برنامه مشخصی برای واکسیناسیون عمومی حیوانات شهری وجود ندارد چرا دوستداران حیوانات با دست خود زمینه تولید مثل بیشتر حیواناتی را بوجود آورند که نهایتاً سرنوشتی جز مرگ ندارند؟!
این چرخه تا کی باید ادامه پیدا کند؟! تا کی باید هر ساله چندین هزار سگ (با تغذیه از زباله ها و یا کمک دوستداران حیوانات) متولد شوند و پس از مدتی کوتاه قربانی طرح های سگ کشی و یا آزار و اذیت شهروندان شوند؟! آیا تصور نمی کنید در مرگ آنها نیز ما سهیم هستیم؟!
فکر نمی کنید اگر با قطع منابع غذایی حیوانات شهری بر فرض تعدادی از آنها تلف شوند بهتر از آن است که هر ساله این چرخه حیوان کشی که دارای تبعات فراوان فرهنگی و اجتماعی است ادامه پیدا کند؟
این مساله عیناً در خصوص افزایش جمعیت انسانها نیز صدق می کند. تا وقتی شرایط مناسب برای تولد کودکی وجود ندارد هر گونه تلاش برای افزایش جمعیت و تولد کودکی جدید به منزله ایجاد شرایطی برای درد و رنج یک انسان جدید است.
شوربختانه فعالیتهای حامیان حیوانات بویژه در خصوص حوزه حیوانات شهری و اهلی از عدم برنامه ریزی به شدت رنج می برد و هیچ نگرش بلند مدتی در این خصوص وجود ندارد. ضمن اینکه مسائل احساسی و فارغ از منطق نیز به شکل گسترده ای در آن رواج دارد و نتیجه آن می شود که برای مثال موضوعاتی مثل نجات یک گربه از تلاش چندین ساله انجمن یوزپلنگ ایرانی برای نجات یوزپلنگ و گربه سانان ایرانی در فضای مجازی بازتاب و اهمیت بیشتری دارد!!
برنامه حامیان حیوانات برای نجات حیوانات شهری از شرایط موجود چیست؟ تا کی باید سگ یا گربه آسیب دیده ای را از گوشه خیابان به فیسبوک آورد و برای نجات جان آن درخواست کمک مالی کرد؟ اصولاً با توجه به محدودیت نیروی انسانی و منابع مالی چگونه می توان شرایط را برای رسیدن به بهترین نتیجه مدیریت کرد؟
همانقدر که کمیته امداد با آن همه نیرو و منابع نامحدود مالی در کاهش فقر و فقرا موفق بوده دوستداران حیوانات نیز می توانند با ادامه شیوه موجود در کاهش درد و رنج قطعی حیوانات شهری موفق باشند! در خصوص کمیته امداد شاهد هستیم که نه تنها تعداد فقرا کاهش نداشته بلکه هر ساله افراد بیشتری زیر پوشش قرار می گیرند چون شیوه مدیریت صحیحی برای برخورد ریشه ای با معضل فقر وجود نداشته است.
روز گذشته در همین فیسبوک یکی از دوستان حامی حیوانات شرحی از فعالیتهای خود در سالجاری را نوشته بود که در آن نشان می داد حدود 41 میلیون تومان از حساب طریق جمع آوری کمک های مردمی برای نجات حیوانات شهری شامل سگ ها و گربه های آسیب دیده و بی سرپرست هزینه شده است. قطعن این کار بسیار ارزشمندی است و هم کسانی که وقت گذاشته اند و هم کسانی که کمک مالی کرده اند صادقانه در پی نجات جان حیوانی بوده اند ولی سوال اینجاست که این چرخه تا کی باید ادامه پیدا کند؟! آیا برنامه مشخصی برای رهایی از وضعیت موجود وجود دارد؟!
اصلن می دانید با این مبلغی که صرف نجات تعدادی سگ و گربه شهری شده است می توان چند سگ سان و گربه سان بزرگ در خطر انقراض را نجات داد؟!!
باید این چرخه درد و رنج حیوانات شهری پایان یابد. نگاه کنید چقدر از نیروی انسانی و مادی حامیان حیوانات در فضای حقیقی و مجازی صرف درمان حیوانات بیمار شهری می شود و در این رهگذر حیوانات وحشی و یا دیگر حیوانات شهری مانند بسیاری از پرندگان شهری که نسلشان در شهرها رو به انقراض است به فراموشی سپرده می شوند. البته باز هم عرض می کنم طرح این مسائل در پس پرده مخالفان گردن کلفتی خواهد داشت ! تا وقتی که هزینه درمان یک سگ و گربه شهری برابر با حقوق چند ماه یک محیط بان است بنابراین باید عده ای موافق زیاد شدن سگ ها و گربه های شهری باشند تا برخی از کلینیک های خاص همواره پر باشند از حیواناتی که با اندکی تدبیر می توانستند هیچوقت به دنیا نیایند.
با مدیریت صحیح تعداد حیوانات شهری می توان تا حد زیادی وضعیت موجود را اصلاح کرد و منابع مالی و انسانی را صرف فرهنگ سازی برای دوستی مردم با حیوانات شهری و وحشی کرد.
دوستان گرامی من به هیچ وجه موافق مرگ حیوانات نیستم و درد و رنج هیچ حیوانی را پسندیده نمی دانم اما واقعیت این است که باید بین روشهای احساسی و زودگذر و روشهای منطقی و بلند مدت یکی را انتخاب کنیم. تا وقتی شرایط برای زندگی حیوانات شهری آماده نشود تولد هر حیوان جدید یعنی شریک شدن در درد و رنج آن. فراموش نکنیم مساله سگ های شهری با مساله گربه های خانگی که نهایتاً در محدوده یک خانه یا آپارتمان زندگی می کنند متفاوت است. در همین جایی که من در حال حاضر زندگی می کنم همواره سعی می کنم باقیمانده غذا خود را در اختیار سگهای محل قرار دهم چون در اینجا نه کسی برای آنها ایجاد مزاحمت می کند و نه شهرداری اقدام به قتل عام آنها می کند بنابراین هیچ محدودیتی برای زندگی و تکثیر آنها وجود ندارد.
در بخشی از آن گفتگو نیز گفته ام طرحهای حیوان محور درنهایت بر علیه حیوانات خواهد بود و بهتر آن است بجای کشتار، زنده گیری یا عقیم کردن سگهایی که سیار هستند و همواره از جایی به جای دیگر کوچ می کنند در صدد محدود کردن منابع غذایی آنها باشیم.  در پایان نیز گفته ام بهتر است هزینه های موجود صرف واکسیناسیون حیوانات موجود شود تا بهانه کمتری برای حیوان کشی و حیوان آزاری از سوی عموم مردم وجود داشته باشد.
و ختم کلام آنکه: مخالفت با طرح های حیوان محور یعنی کشیدن دندان طمع کسانی که قصد دارند از طریق حیوانات به اشکال مختلف کاسبی کنند. اگر برای کاهش حیوانات ولگرد، دیدگاهها از سمت حیوان کشی یا عقیم کردن حیوان و امثالهم به سمت مدیریت دفع پسماندها برود آنوقت دیگر هیچ روزنامه و رسانه ای در جهت منافع پیمانکاران طرح های مبارزه با حیوانات، به دروغ بر علیه حیوانات شهری و خانگی مطلبی منتشر نخواهد کرد!!

لینک      نظرات ()      

آخرین نوشته ها تبرئه انسان, تهمت به حیوان! ثبت یزد در میراث جهانی یونسکو و امید به بازگشت به مسیر توسعه پایدار حراج امنیت! کاشت برنج در روزهای هشدار بی آبی تروجان های آبی، مصیبت تازه زاینده رود! امید بی صدایان وبلاگم همین جاست، صحیح و سالم بعد از نامه جعلی؛ قاچاق یا انتقال قانونی شیرها به تهران؟! تجاوز به زاینده رود / گزارش تصویری اقدام عجیب معاون ابتکار؛ صدور مجوز فعالیت برای سیرک حیوانات پرتغال!
کلمات کلیدی وبلاگ محیط زیست (٦٠۸) اصفهان (٢٤٢) ایران (۱۸٩) حقوق حیوانات (۱٧٧) حیوانات (۱٠٧) زاینده رود (۱٠٢) فرهنگ (٩٦) حیات وحش (۸٦) حمایت از حیوانات (۸٦) میراث فرهنگی (٧٧) سیاست (٧۱) شکار (٥٤) حیوان آزاری (٥۱) سازمان حفاظت محیط زیست (٤۸) خشکی زاینده رود (٤۸) هندوستان (٤٧) ماهی قرمز (٤٧) آب (٤٤) مترو (٤٠) آلودگی محیط زیست (۳٧) عکس (۳٦) حیوان خانگی (۳٥) دیده بان حقوق حیوانات (۳٤) سگ (۳۳) سازمانهای غیر دولتی (۳٢) باغ وحش (۳٢) طنز (۳۱) آموزش (۳٠) جهانی (۳٠) وبلاگستان فارسی (٢٧) وبلاگ (٢٦) گفتگو (٢٦) سلامت (٢٥) انجمن حمایت از حیوانات (٢٢) شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی استان اصفهان (٢٠) وبلاگهای زیست محیطی (٢٠) تخریب (٢٠) موج سبز (٢٠) ساعت زمین (٢٠) عکس جمعه (۱۸) حیوانات شهری (۱۸) آلودگی هوا (۱۸) فقر (۱۸) گاوخونی (۱٧) گرمایش جهانی (۱٧) سیرک (۱٧) قطع درخت (۱٧) گونه در خطر انقراض (۱٧) خشکسالی (۱٦) درخت (۱٦) بهداشت (۱٥) جمعیت (۱٥) پرندگان (۱٤) محیط بان (۱٤) فرهنگ سازی (۱۳) ذبح حیوانات (۱۳) بنیاد جهانی میراث پاسارگاد (۱۳) نگهداری حیوانات (۱٢) تالاب (۱٢) مجلس (۱٢) مردم (۱٢) رسانه (۱۱) اقتصاد (۱۱) دروغ (۱۱) وبلاگ نویسان زیست محیطی (۱۱) سی و سه پل (۱۱) کوشندگان محیط زیست (۱٠) ترجمه (۱٠) نوروز (۱٠) دولت (۱٠) هنر (۱٠) قانون (٩) گربه (٩) حفاظت از محیط زیست (٩) خروس سپید (۸) مینیمال (۸) انتخابات (٧) اینترنت (٧) شهرداری (٧) هنرمندان (٧) ماهی رزمجو (٧) فیسبوک (٧) مناطق حفاظت شده (٧) قوه قضائیه (٧) دولت نهم (٧) شیر ایرانی (٦) یوزپلنگ (٦) صدا و سیما (٦) خلیج فارس (٦) نشان خرس قهوه ای (٦) گیاهخواری (٦) روزنامه (٦) سیزده بدر (٦) دامپزشکی (٦) اعتراض (٦) انسان (٦) شعر (٦) زلزله (٥) فوتبال (٥) نابودی (٥) طبیعت (٥) سد (٥) عقیم کردن (٥) قاچاق حیات وحش (٥) سمندر (٥) بهمنگان (٥) معصومه ابتکار (٥) پالایشگاه (٥) حیوان ستیزی (٥) احمدی نژاد (٤) زیستا (٤) پارازیت (٤) پرشین بلاگ (٤) رئیس جمهور (٤) پایگاه آگاهی رسانی محیط زیست (٤) فرهنگ دره شوری (٤) یاسر انصاری (٤) اگزوتیک پت (٤) فاجعه (٤) کوروش بزرگ (٤) امریکا (٤) گردشگری (٤) شورای شهر (٤) سبز (٤) مرگ (٤) ورزش (٤) سرطان (٤) یلدا (۳) خاتمی (۳) عقاب (۳) زن (۳) ایدز (۳) تاریخ (۳) نفت (۳) کارون (۳) خرافات (۳) جنگل (۳) توسعه پایدار (۳) خوزستان (۳) همایش اشتغال سبز (۳) مناسبت ها (۳) روز مبارزه با خشونت علیه حیوانات (۳) wwf (۳) میراث طبیعی (۳) ماهی آکواریومی (۳) کاریکاتور زیست محیطی (۳) روز زمین (۳) صلح سبز (۳) تغییرات اقلیمی (۳) تلوبزیون (۳) greenblog (۳) شهروند (۳) منابع طبیعی (۳) صنایع (۳) اکوسیستم (۳) پاسخ (٢) آّب (٢) لاک پشت (٢) صرفه جویی (٢) مهدی بوترابی (٢) پارک ملی (٢) انرژی هسته ای (٢) حزب سبز (٢) پناهگاه (٢) بلای طبیعی (٢) عکس های جمعه (٢) دلفیناریوم (٢) آزمایش روی حیوانات (٢) انرژی سبز (٢) مخالف آزمایش روی حیوانات (٢) مناطق طبیعی (٢) جایزه نوروز (٢) حیوانات خاص (٢) تجارت حیوانات (٢) پاکسازی (٢) کودکان (٢) خرس (٢) تنوع زیستی (٢) مهاجرت (٢) زباله (٢) المپیک (٢) دریاچه ارومیه (٢) انرژی (٢) اوباما (٢) کتاب (٢) جشن (٢) شادی (٢) من (٢) خانواده (٢) مطبوعات (٢) خدا (٢) اخلاق (٢) کشاورزی (٢) تهران (٢) آینده (٢) اعتیاد (٢) شعار (۱) حشرات (۱) مهرگان (۱) امنیت (۱) مهرورزی (۱) خشونت (۱) کروبی (۱) ادبیات (۱) اصلاحات (۱) دانشجو (۱) پرشین بلاگ (۱) فیلم (۱) عشق (۱) دانشگاه (۱) نشریه (۱) مسابقه (۱) علم (۱) فلسفه (۱) اروپا (۱) تجمع (۱) خیانت (۱) پاسارگاد (۱) پژوهش (۱) هفت سین (۱) دموکراسی (۱) جنگلهای ابر (۱) جنگ (۱) اخلاقی (۱) جوان (۱) اسب (۱) بزرگداشت (۱) عرب (۱) نذر (۱) مانور آلودگی هوا (۱) آثار تاریخی (۱) دلار (۱) حسادت (۱) طبیعت س (۱) اتلاف آب (۱) تروجانهای آبی (۱) امداد رسانی به حیوانات (۱) چغاخور (۱) مرگ دلفین ها (۱) آندره گرز (۱) تلاش جهانی برای محیط زیست (۱) پاسداری از وطن (۱) پرنده زینتی (۱) امنیت زیستی (۱) باغ پرندگان (۱) دکتر کهرم (۱) میر حسین (۱) معماری سبز (۱) change (۱) پایگاه اطلاع رسانی محیط زیست (۱) مسائل اجتماعی (۱) مواد مخدر (۱) ام اس (۱) mtv (۱) آینده نو (۱) تخل (۱) global warming (۱) شگفتی های آفرینش (۱) ژورنالیست (۱) صنعت سبز (۱) آزبست (۱) مجموعه دروغ ها (۱) روز جهانی وبلاگ (۱) حفظ محیط زیست (۱) قطع برق (۱) گل آقا (۱) اصلاح طلبان (۱) دولت الکترونیک (۱) مافیا (۱) اسبچه خزر (۱) لوئیس فیروز (۱) فاضلاب (۱) حیوان (۱) بمب (۱) نادانی (۱) تنظیم خانواده (۱) روز جهانی محیط زیست (۱)
دوستان من + + فرم اهداء عضو + action on earth-element AN INCONVENIENT TRUTH Animal Science catalogue of life CATICEF Green Iran IUCN List of All Endangered Species Organic Agriculture Second ثـــانیــه TVE (Television Trust for the Environment). UNDP UNEP آبزي دان آبشار و كوه اتحادیه رفع آلودگی های هسته ای آتش‌نوشت اداره کل دامپزشکی اصفهان ارتباط صنعت ارمغان اشک های طبیعت آشیانه سبز میانکاله اعضاي هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست اقیانوس آبی اکوگیک الفبای آب آلماگل اله تی تی گیلان آلودگی نوری آلودگی های هسته ای آلودگی هوا آموزش برپايي آکواريوم آمیزقلمدون انجمن اسب ایران انجمن پاسداران محيط طبيعی ايران انجمن حاميان سفر ايمن انجمن حمایت از حیوانات اسکاتلند انجمن حمایت از حیوانات امریکا انجمن حمایت از حیوانات انگلستان انجمن حمایت از حیوانات تگزاس انجمن حمایت از حیوانات تهران انجمن حمایت از حیوانات مالزی انجمن حمایت از حیوانات ویرجینیا انجمن حمايت از گربه ها انجمن دوچرخه سواران کوهستان رشت انجمن دوست داران محیط زیست انجمن سرزمین ما انجمن شوکای کرمانشاه انجمن علمی بیابان انجمن متخصصین علوم دام ایران انجمن نسیم سراب آناهیتا کنگاور انجمن يوزپلنگ آسيايي آنچه نمي دانيم نيز با ارزش است انستيتو آب و هوا اهواز سبز آوای سبز آوای فاخته آوای محیط زیست آونگ خاطره های ما ایران سبز ايران نامه ایرانیان گواه ایرانیان وبلاگ نویس در مالزی ایستاده زیر باران با طبیعت بالابان بام ایران بانک اطلاعات بخشی از زندگی براي طبيعت بلاگ نيوز بنیاد آزادی، رشد و آبادانی ایران-باران به کجا پناه ببریم بهار زمستانی بیولوژی و بیوتکنولوژی کشاورزی پرانتز پرشين تونز پرندگان ایران پریمک پژوهش در تاریخ ایران پلنگ زخمی پيام سبز پیچ گوشتی پیدا پنهان تابناک تاکستان تحقیق_تکنولوژی_توسعه_محیط زیست تقليل لايه ازن تلاش ايرانيان گياهخوار تلاش براي حيوانات مشهد تنوع زيستي توسعه پایدار جامعه جهاني حمايت از حيوانات جایی برای همه جبهه سبز همدان جستجوگر محیط زیست جمعیت حمایت از منابع طبیعی و محیط زیست جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست اصفهان جمعیت طبیعت یاران جمعیت کویر سبز جنبش ایرانیان مخالف سیرک حیوانات جنگل جنگلبان شهید ناصر پیروی جنگلهای کرانه خليج فارس چشم انداز چشم به چشم چشمهای همیشه بیدارزمین _محیط زیست حامی گرگ های ایران حفظ محيط زيست اساس توسعه پايدار حمايت از حقوق حیوانات حمايت از حيوانات بي خانمان حمایت از حیوانات و محیط زیست حمایت از حیوانات/نیلوفر حیوانات آموزه های خلقت حيوانات ايران حيوانات هم همانند انسان حق زندگي دارند خاک خوب خانه مطبوعات و خبرنگاران اصفهان خانه وبلاگ درویش خانواده سبز خبرخوان سبز خبرگزاری ایسنا خبرگزاری ایلنا خبرگزاری کشاورزی خبرنامه ی مالزی خبرهای اکسیژن خبری تحلیلی نو اندیش خدای من خرده گیری دانشجوی دامپزشکی دانشجویان محیط زیست تهران شمال دانشجويان محيط زيست کرج دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان در انتظار باران درخواست انتشار یادگارهای ماندگار دردسرهای یک دامپزشک درک زیباییهای حیات دفترچه ی ممنوع دکتر غلامعلی بسکی دکتر هومن دلتنگی های مادر زمین دنکیشوت معمار دنيای زير آب دنیای زیر آب دوچرخه سواری برای صلح دور روزگاران دوستداران حیوانات و طبیعت دوستداران حیوانات و محیط زیست در اعتماد ملی دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دوستداران حيوانات و محیط زیست در ايسنا دیده بان حیوانات ایران دیده بان کوهستان ديده بان محيط زيست ايران دیده بان میانکاله دیر تش باد راپورتهای یومیه رادیکال سبز رادیو وبلاگستان رستاخیز سبز رفتن رسيدن است رفقای شیلاتی روایت روزنامه اصفهان امروز روزنامه اعتماد روزنامه اعتماد ملی روزنامه تايمز روزنامه تفاهم روزنامه خبر ورزشی روزنامه سرمایه روزنامه شرق روزنامه کارگزاران روزنامه هم میهن روزنامه همبستگی زادگاهم ایران است، فرزند ایرانم زمین انسان ها زمین سیاره زنده زمین ما زمین ما زن نوشت زیتون زيست بان زیست محیطی کوچک زیستن حق همیشگی حیوانات است زیگ زاگ های ذهنی یک خبرنگار سایت انجمن های تخصصی محیط زیست سایت ایرانیان گیاهخوار سایت بانو انوشه انصاری سايت تخصصی ماهيان آکواريومی سایت خبری بهار سایت خبری تحلیلی زیست بوم سایت مرجع متخصصین ایران سبز کوه بختیاری سبز نوشته های من سبزگامان سرباز زمین سردبیر: خودم سرو آزاد سکوت سلامت نیوز سلول سوپرپوزیشن سید محمد خاتمی شهر خرم آباد شهر سالم شهرزاد ایرانی شهرمن M.I.S صد سال تنهايی صداهای جهانی صدای آسمان صدای دامپزشکی ایران صفحه محيط زيست نشنال جيوگرافيك صلح سبز بین الملل صلح،حقوق بشر،محیط زیست صندوق تسهیلات جهانی محیط زیست طبیعت ایران طبیعت بختیاری طبیعت زیبای ایران طبيعت سبز بجنورد طبیعت سیستان طبیعت و حیات وحش طبیعت و حیوانات طبیعت وحشی طبیعت،فرهنگ، زندگی،دانش، آینده طراحی با طبيعت عرصه سوم علائم گرم شدن کره زمین علیه تخریب محیط زیست فاکوليت فریاد خروشان فصل سبز فوتوبلاگ در انتظار باران قناری كانون ديده بانان زمين كشاورزی ارگانیک كنوانسيون تغيير آب و هوا کابل پرس کاغذ کاربن کانون دامپزشک سفید کانون دوستداران حیوانات کانون زیست شناسی کانون عالی گسترش فضای سبز و حفظ محیط زیست ایران کانون مطالعات استراتژيک آب و محیط زيست کاه گل کلاغ (زرین دخت عالی) کلام من۷۸۶ کلینیک دامپزشکی پرشین کهن دیار کیمیای سبز گازهای گلخانه ای گالري طبيعت سبز گاه نوشت های باران گربه ايراني گردش در طبيعت ايران گردش در طبيعت ايران گرگ تنها گرگ خاکستري گروه پیگیری اصلاح قوانین و مقررات NGOs گرین بلاگ-مهدی گریوان گلچین زیست گهواره سبز گوناگون از زيست شناسي گونه های در خطر انفراض گوهر سبز گیاهان دارویی آکش گیاهخواری،حمایت از حیوانات لحظه هایی که می گذرند لیست وبلاگهای زیست محیطی مادرم زمین ماندانا مجله زندگی سالم محيط بان محیط بان محیط بان بدون مرز محیط برای زندگی محیط زیست محیط زیست البرز محيط زيست بافق محیط زیست دانشگاه اهواز محيط زيست در جام حم محيط زيست در همشهری محیط زیست دماوند محیط زیست زمین محيط زيست سرزمين من محیط زیست همدان محیط زیست و اخلاق محیط زیست-دوزيستان ايران مخالف شکار و شکارچی مدیریت کشاورزی مرتع و مرتعداري در ايران مرد خاکي مطالعات زیستی معجزه ای به نام زمین من و MS من و گربه ها من و ویلی منابع طبيعي منم محیط بان مهار بيابان زايي مهندس اکبر همدانيــــان مهندسی محيط زيست موج سبز موسسه حفاظت محیط زیست آمریکا میراث ماندگار گچساران و باشت- سبزگامان میهن سبز نشريه الکترونيکي داروگ نصفهان نگذار به بادبادکها شلیک کنند نور شب نوشته های سبز همستر ايران همنهاد همین جا روی زمین هواداران پرشين بلاگ اصفهان هوبره واگويه هاي نانوشته وب نوشت وبگاه کویرهای ایران وبلاگ جمعی از طلاب وبلاگ دکتر ناصر کرمی وبلاگ فهیمه خضر حیدری وبلاگ گروه حیات وحش ایران وبلاگ مهدی بوترابی وسایل نقلیه سبز یاوران محیط زیست سیمره دره شهر یخاب یک روان پزشک انجمن حمایت از کشاورزان شهرستان اصفهان بوم سا گرافیست کوچولو جانوربان شهروحش طبیعت زنده،نبض زندگی وت پارس اشک یلدا