دیده بان حقوق حیوانات: شیر ایرانی که در نیم قرن اخیر در ایران مشاهده نشده لقب هندی گرفت.
شیر ایرانی که روزگاری ابهتش در دشت ارژن لرزه به تن می انداخت، در کشور هند به عنوان شیر هندی معرفی می شود.
بر اساس مقررات بین المللی تغییر نام گونه های جانوری در صورتی ممکن است که حد اقل ۵۰ سال در خواستگاهشان دیده نشوند و متاسفانه بیش از نیم قرن قبل، شیر ایرانی در ایران به صورت قطعی منقرض شده است. گفته می شود شیرهای ایرانی به مرور زمان تا هندوستان مهاجرت کرده اند و در جنگل های گیر ایالت گجرات، تعداد قابل توجهی از نوادگان شیر ایرانی زیست می کند؛ نکته ای که با استناد به آن سال ها قبل پروژه احیای شیر ایرانی با گرفتن یک جفت شیر از هندوستان طرح شد ولی در مذاکرات طرف هندی درخواست یک جفت یوز در قبال تحویل یک جفت شیر داشت. درخواستی که اجابتش به هیچ شکل ممکن منطقی نبود و نیست. چند سال قبل نیز اعلام شد قرار است شیر ایرانی-هندی با یک جفت آهوی ایرانی مبادله شود؛ اتفاقی که تا کنون عملی نشده است.

طبیعت دوستان و طبیعت گرایان هر پدیده ای را از منظر طبیعت و پیامی زاییده عوامل طبیعی می بینند. طبیعت قوانین خودش را دارد، هر کنشی با واکنشی مواجه می شود و هر تصمیمی پیامدی دارد. بر اساس قانون طبیعت، بی توجهی به طبیعت و محیط زیست باعث نابودی آن خواهد شد و ضرر آن به ترتیب دامن همه ی زنجیره های مرتبط با طبیعت را خواهد گرفت. یا مثلن بر اساس قانون دیگری، شکار حیوانات منجر به انقراض نسل حیوانات خواهد شد و یا مثلن نابودی جنگل ها سبب افزایش گازهای گلخانه ای، تخریب زیستگاه حیوانات، طوفان و سیل و تغییرات اقلیمی می شود. بر اساس قانون دیگری اگر در زیستگاهی تعداد حیوانات گوشتخوار زیاد شد تعداد حیوانات علفخوار کم می شود. حتی گاهی جابجایی در محل زندگی گونه های جانوری نیز بوجود می آید و گونه های غیر بومی می توانند باعث فراری دادن گونه های بومی از زیستگاه خودشان شوند.
 ویژگی قوانین طبیعت این است که بسیار ساده هستند و به ساده ترین شکل ممکن می توان آنها را تعبیر و تفسیر کرد، این سادگی گاهی ما را به اشتباه می اندازد و این قوانین ساده را به هیچ می انگاریم.
در هفته گذشته و با فاصله چند روز دو توله شیر در خیابانهای تهران پیدا شدند. اگر بخواهیم این اتفاق را به ساده ترین شکل ممکن و بر اساس قوانین طبیعت تفسیر کنیم باید بگوئیم که حضور شیرها در جایی که نباید باشند نشان از آن دارد که عده ای دیگر در جایی هستند که نباید باشند. به زبان دیگر اگر مدیران محیط زیست کشور و بویژه کسانی که در زمینه حیات وحش و حیوانات صاحب مقام و مسئولیتی بودند در سرجای خود بودند آنوقت شیرها هم سر جای خود یعنی بیشه زارها و جنگل ها بودند. حالا که به اشتباه و یا به هر دلیلی عده ای سر جای خود نیستند نباید از این توله شیرهای جوان انتظار داشته باشیم که سرجای خود باشند.
این تفسیری ساده از قانون طبیعت است، حتمن در شرح و بسط این قانون سخن بسیار می توان گفت.

مطالب مرتبط:
دلفین های با غیرت، آدم های بی غیرت!
این ماهی ها چه می گویند؟!

همزمان با بهمنگان و روز ملی حمایت از حیوانات
شیرهای اسیر باغ وحش ارم تیرباران شدند
 
شیرهای باغ وحش ارم تیرباران شدند. کمتر حیوانی در باغ وحش های ایران به مرگ طبیعی می میرد ، مرگ و بیماری آن هم برای حیوانات وحشی در باغ وحش های غیر استاندارد ایران داستان جدیدی نیست اما این بار شیرهای باغ وحش ارم در حالی تیر باران شدند که شایعات و ابهامات زیادی در مورد بیماری آنها وجود دارد و بسیاری از کارشناسان معدوم سازی را تنها راه حل نمی دانستند.
هومن ملوک پور دامپزشک :
بیماری شیر ها قابل درمان بود
دامپزشک عضو تیم درمان ببر سیبری معتقد است، این شیرها که از 2 ماه قبل علائم بیماری مشمشه، همان عامل مرگ ببر سیبری را داشتند، قابل درمان بودند و تنها سوءمدیریت و بی‌توجهی به حیات وحش در ایران، مسبب این کشتار شده است.
او به جام‌جم می‌گوید: 3 روز پیش یکی از شیران این باغ‌وحش نیز مرده بود و این سومین شیری بود که در این مدت با علائم بیماری مشمشه جان می‌سپرد.
به گفته او، مسوولان باغ‌وحش ارم نسبت به نگهداری و درمان این شیران بی‌توجهی کرده و فقط خواسته‌اند مساله را با حذف آنها حل کنند.ملوک‌پور ادامه می‌دهد: این بیماری در حیوانات تک‌سمی مانند اسب قابل درمان نیست و حیوان همیشه ناقل این بیماری خواهد بود، اما در گوشتخوارانی مانند ببر یا شیر این بیماری قابل درمان است.
وی تاکید می‌کند: بیماری این شیرها قابل انتقال به انسان نبود و من به عنوان دامپزشک حتی بدون دستکش ببر سیبری را معاینه کرده بودم، بنابراین ادامه حیات این شیرها نمی‌توانست برای بقیه حیوانات یا انسان‌ها خطرساز باشد و تنها سوء‌مدیریت می‌تواند عامل کشتار آنها باشد.
ملوک پور در مطلب کوتاهی در وبلاگ خود نوشت : دیروز 9 تا از شیرهای باغ وحش تهران را به گلوله بستند و کشتند. به همین سادگی. به جرم بیمار بودن. به جرم خوردن گوشت خر و الاغ آلوده. بیماری که قابل درمان بود. من نمیدانم این آقایان که تفنگ به دست گرفتند و با افتخار، سلطان جنگل را در قفسهای 2 در 2 شکار کردند و به گلوله بستند، به چه شکل خود میمیرند یا مرگ عزیزانشان را می بینند. همین دو هفته پیش بود که همه شان را بیهوش کرده بودیم و ازشان خونگیری و نمونه برداری کرده بودیم. هنوز عظمت و جلالشان را در ذهن دارم که چه آرام زیر دستانم خوابیده بودند.

رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس :
بیماری شیرها تا دو روز پیش تایید نشده بود
محمدرضا تابش درگفت‌وگو با ایسنا در واکنش به معدوم کردن 9 قلاده شیر در باغ وحش تهران گفت: اگر حیوانی مبتلا به بیماری مشمشه شود نخست باید قرنطینه و مورد درمان قرار گیرد و اگر درمان موثر نبود معدوم شود.
وی ادامه داد: تشخیص بیماری مشمشه در ایران که شاید از نظر تخصصی مقداری مشکل داشته باشید به این نحو است که آنتی ژن مشمشه را به پلک چشم حیوانی که مشکوک است تزریق می‌کنند اگر بعد از 48 ساعت عوارض بیماری مشمشه نمایان شد مشخص می‌شود که حیوان مبتلا به مشمشه است.
تابش با تاکید بر این‌که ابتلا به مشمشه تا دو روز پیش توسط موسسه تحقیقات رازی تایید نشده بود، گفت: اگر معدوم کردن شیرها پیش از تایید نهایی موسسه رازی باشد موضوع در کانون توجه مردم و جهانیان قرار می‌گیرد و تبعات سوئی به دنبال دارد.

رئیس هیئت مدیره جامعه دامپزشکان کشور:
گفتیم به شیرها گوشت گوساله بدهند، گوشت الاغ دادند
رئیس هیئت مدیره جامعه دامپزشکان کشور با بیان اینکه تنها غذای آلوده می‌تواند دلیل بیماری مشمشه در حیوانات باشد، دلیل ابتلا و معدوم کردن  شیر های مبتلا به این بیماری در باغ وحش ارم را عدم اجرای دستور غذایی توصیه شده عنوان کرد.
وی گفت : برای تغذیه شیرهایی که نگهداری می‌شدند سازمان دامپزشکی گوشت گوساله تجویز کرده بود اما سازمان محیط زیست بدون ملاحظه غذاهای تجویز شده، گوشت الاغ که ارزان تر است برای تغذیه این حیوانات تهیه کرده بود و به احتمال زیاد این گوشت‌ها آلوده بوده است.

دوستداران حیوانات مخالف باغ وحش هستند
عدم نگهداری صحیح حیوانات در باغ وحش ها باعث شده که دوستداران حیوانات و گروههای زیست محیطی حامی حیوانات همواره نسبت به وضعیت باغ وحش های موجود در کشور اعتراض کنند.
عدم رسیدگی لازم ، استفاده نکردن از نیروهای متخصص و دلسوز و عدم تامین اعتبارات لازم باعث شده که باغ وحش های موجود در کشور به شکنجه گاه حیوانات و مکانی برای مرگ تدریجی حیوانات تبدیل شود. سوای مشکلات تغذیه ای و بهداشتی ، نگهداری حیوانات وحشی در فضای محدود باعث ایجاد بیماریهای روانی برای این حیوانات شده است و عملاً اکثر حیوانات موجود در باغ وحش ها افسرده بوده و مشاهده آنها تنها باعث آزار و ناراحتی حیوان دوستان می شود.
متاسفانه اعتراضات صورت گرفته نسبت به وضعیت بد حیوانات در باغ وحش ها همواره مورد بی توجهی قرار گرفته است و مرگ تدریجی حیوانات در شکنجه گاههای حیوانات همچنان ادامه دارد.
 
شیرهای باغ وحش ارم در حالی تیرباران شدند که هنوز دلیل مشخصی برای مرگ آنها بیان نشده است و اگر حتی اگر فرض را بر بیمار بودن آنها بگذاریم باز هم طبق نظر کارشناسان این بیماری قابل درمان است .
تنها نکته مشترک اظهارات بیان شده « بی مسئولیتی و بی توجهی » مقامات مسئول است . فرقی نمی کند این بی مدیریتی و اشتباه از سوی سازمان محیط زیست صورت گرفته باشد یا مدیریت باغ وحش ارم یا اداره دامپزشکی ، مهم این است که تعدادی حیوان بی پناه ( که در نقشی در بیمار شدن احتمالی شان نداشته اند ) کشته شدند و آنهایی که مقصر بودند همچنان بر سر کار می مانند ! آیا براستی الاغ ها و خرها مسئول مرگ شیرها بودند!؟
در آستانه جشن بهمنگان و روز حمایت از حیوانات شیرهای باغ وحش ارم کشته می شوند تا یک بار دیگر بی توجهی به وضعیت محیط زیست و حیات وحش کشور نمایان شود .

سرمایه : دو مجسمه شیر و خورشید که زمان انقلاب از سردر مجلس حذف و قطعه قطعه شده بود. روز پنجشنبه 17 مردادماه در سکوت خبری به جایگاه قبلی خود بازگشت. یکی از کارمندان کتابخانه مجلس با اعلام این خبر از حذف نشان خورشید از پشت مجسمه های شیر می گوید: «شیرهای شمشیر به دست بعد از مرمت به جایگاه اولیه خود بازگشته اند ولی در عملیات مرمت جای خالی خورشید در این مجسمه حذف شده است.»

این کارشناس قدیمی کتابخانه مجلس معتقد است: «به احتمال زیاد تصور شده که شیر و خورشید، نماد رژیم پهلوی است و به همین دلیل از بدنه مجسمه جدا شده است.»

در مجلس هفتم نصب این مجسمه ها به نظر هیات رئیسه مجلس وابسته بود و سال گذشته نیز غلامعلی حداد عادل رئیس پیشین مجلس با نصب مجسمه ها موافقت کرد اما نصب مجسمه ها امسال اتفاق افتاد.مجسمه شیر های مجلس 99 سال قدمت دارند و به عنوان نماد قاجاریه و نشانه میانه پرچم در سال 1285 شمسی همزمان با انتقال نمایندگان مجلس از عمارت مدرسه نظام به ساختمان بهارستان در دو طرف لوحه ماده تاریخ مشروطه (عدل مظفر) بر سردر اصلی نصب شدند. این دو شیر به صورت حجمی سه بعدی در اندازه هایی بزرگ تر از حد طبیعی روبه روی هم قرار داشتند. در دست هر یک شمشیری فلزی و بر پشتشان علامت خورشید قرار داشت.

این مجسمه ها طی 72 سال حضورشان در دروازه اصلی خانه مشروطه شاهد حوادث بزرگ و عظیم و حضور نمایندگان ملت در این سردر بودند. در جریان به توپ بستن مجلس آسیبی به آنها نرسید. از حوادث مهمی که در پای این دو شیر رخ داد، می توان به حضور زنان ایران برای اعتراض به اولتیماتوم روس ها در مجلس دوم، سخنرانی دکتر محمد مصدق بر دوش مردم در 30 تیر 1331 شمسی، ترور حسنعلی منصور نخست وزیر رژیم پهلوی به دست محمد بخارایی زیر سردر مجلس اشاره کرد.

حالا بعد از 30 سال غیبت این مجسمه ها بار دیگر شیرها به مقر اصلی شان بازگشته اند هر چند بدون نشان خورشید در پشت سرشان.

شیر ایرانی ، گونه ای منقرض شده

شیر از نیرومندترین و مشهورترین پستانداران ایران و جهان ، مدتی است که نسلش در سرزمین ایران از میان رفته است با امید به اینکه با هوشیاری و آگاهی نگذاریم که چنین سرنوشتی برای سایر گونه های جانوری ایران رقم زده شود در اینجا یادی از شیر ایرانی از دست رفته خواهیم داشت.

Order: Carnivore

Family: Felidae

Panthera Leo Persicus

مشخصات:

موها کوتاه، رنگ بدن زرد و بدون لکه یا نوارهای راه راه است. شیر نریال نسبتاً کوتاهی (در مقایسه با زیر گونه آفریقایی ) با موهای سیاه وزرد دارد. دم شیر ایرانی بلند با دسته ای از موهای سیاه در انتهای آن است.اندازه طول سر و تنه 150 تا 190 سانتی متر، دم در حدود 100 سانتی متر و وزن آن 150 تا 250 کیلوگرم می باشد. مناطق جنگلی ف بوته زارها و علفزارهای نزدیک به آب واقع در نواحی جنوب زاگرس و خوزستان زیستگاه شیر ایرانی بوده است.در گذشته پراکندگی وسیعی در مناطق جنوب و جنوبغربی ایران ، از جنگلهای اطراف رودخانه کرخه ، دز، کازرون به طرف مسجد سلیمان ، رامهرمز ، بوشهر ، کازرون تا دشت ارژن واقع در غرب شیراز است.

شیرها از نظر ویژگی فیزیکی و رفتاری شباهت زیادی به سایر گربه سانان دارند؛ سر کوچک ، پوزه کوتاه ، گوشهای نسبتاً کوچک و چشمهای درشت از جمله این ویژگیها هستند. دستها پنج انگشت و پاها چهار انگشت دارند که به ناخن های بلند و تیزی ختم می شوند. بالشتک های کف دست و پا به آنها کمک می کند که به آرامی به طعمه خود نزدیک شوند. سبیلها به عصب ارتباط دارند و برای عبور از زیر یا کنار مواقع بویژه در شب اهمیت دارند.آنها حیواناتی شب گرد هستند و از حس بویایی قوی برخوردارند.حس شنوائی آنها بسیار قوی ولی حس بویائی متوسطی دارند به همین دلیل بر خلاف سگ سانان کمتر بواسطه بوئیدن طعمه خود را تعقیب می کنند. شیرها طعمه خود را از طریق کمین کردن در مسیر پستانداران و پرش ناگهانی و دویدن صید می کنند شیرها بصورت اجتماعی زندگی می کنند و قلمرو خود را بوسیله ادرار، مدفوع و خراشیدن درختان متمایز می کنند. در فصل جفت گیری ف نر و ماده در کنار هم دیده می شوند و در باغ وحش جفت گیری شیر با ببر و شیر ماده با پلنگ نر نیز به ندرت دیده شده است.

تا سال 1322 ، دسته های 2 تا 5 تایی شیر ایرانی در بیشه زارهای جنوب شوش دیده می شده است. ولی از سال 1321 خورشیدی که آخرین شیر ایرانی در شمال غربی دزفول شکار شده است ، اطلاعات دیگری مبنی بر مشاهده این حیوانات ثبت نشده است. اگر چه بواسطه شکار ، طعمه های مسموم ، قطع درختان جنگلی و... اکثر زیستگاههای طبیعی شیر ایرانی در ایران از میان رفته است اما زیرگونه ای از آن همچنان در قرق جنگلی « گیر» در شمالغربی هندوستان به حیات خود ادامه می دهد.

متاسفانه شیر ایرانی که نقش آن زمانی  نماد هویت ملی و زینت بخش پرچم کشور ایران بوده است امروز چنان از سوی ایرانیان با بی مهری مواجه شده است که علاقمندان شیر در هندوستان به خود اجازه داده اند تا نام علمی شیر ایرانی را از  Panthera Leo Persica به شیر هندی Panthera Leo Indiaca تغییر دهند.