در مورد طرح مباره با نگهداری سگ و حیوانات مضر که به تازگی از سوی برخی از نمایندگان مجلس مطرح شده است در روزهای گذشته نظرات متفاوتی بیان شده است و پیش بینی می شود در روزهای آینده شاهد اظهارنظرهای فراوانی در خصوص ضعف ها و نقاط قوت این طرح باشیم . در برخی فضاهای مجازی شاهد اظهارنظرهای عجولانه و بعضاً احساساتی به این طرح بوده ایم که مانع از نقد درست این طرح خواهد شد .

در خبرها آمده بود که طرح رها سازی ماهی قرمز برای دومین بار در شهر خرم آباد برگزار شده است . بر اساس خبرهای منتشره شهروندان خرم آبادی استقبال خوبی از این طرح داشتند همچنین مدیر کل محیط زیست استان ، شهردار ، رئیس شورای شهر اصفهان در این طرح حضور داشته اند.
بی تردید برگزاری هر طرح و برنامه ای در هر سطحی نمی تواند خالی از اشکال باشد و برگزاری این طرح نیز اشکالاتی داشته و دارد اما در مجموع برگزاری این طرح و طرحهایی نظیر این در بلند مدت می تواند موثر باشد. حضور تعداد زیادی از مردم در کنار مسئولان عالیرتبه شهر آن هم به بهانه کمک به تعدادی حیوان ، اتفاقی است که هیچوقت رخ نداده و همواره برای دوستداران حیوانات آرزو بوده است ولی ماهی قرمز این توان را دارد که این اتفاق شیرین را به وجود بیاورد. براستی غیر از این در کجای ایران می توان تعداد زیادی از شهروندان و مسئولان را به بهانه کمک به حیوانی جمع کرد؟!

سوال : از چه وقتی سر و کله این ترقه ها و بمب ها در مراسم چهار شنبه سوری پیدا شد ؟
جواب : دقیقاً از وقتی که عده ای دانسته یا نادانسته ساز مخالف بر علیه چهار شنبه سوری زدن . عده ای گفتن ایرانی نیست ، عده ای گفتن در حال حاضر امکان پذیر نیست ، عده ای گفتن خرافاته ، عده ای گفتن باعث آزار مردم میشه ...

سوال : نتیجه تلاش برای حذف آتش بازی و جشن چهارشنبه سوری چه شد؟
جواب : آتش بازی و جشن چهارشنبه سوری حذف نشد فقط سر و کله ترقه و یا بهتر بگوئیم بمب های دست ساز پیدا شد . آنها که از جشن و شادی چند ساعته در شب چهارشنبه سوری محروم شده بودند از یک هفته قبل و یک هفته بعد از چهارشنبه سوری با انواع و اقسام ترقه ها اعصاب خود و مردم را نوازش می دهند.

سوال : از چه وقتی سر و کله لاک پشت و سمندر در کنار ماهی قرمز سفره هفت سین پیدا شد؟
جواب : دقیقاً از وقتی که عده ای دانسته یا نادانسته ساز مخالف بر علیه ماهی قرمز زدن . عده ای گفتن ایرانی نیست ، عده ای گفتن در حال حاضر امکان پذیر نیست ، عده ای گفتن باعث آزار ماهی قرمز می شود و ...

سوال: نتیجه تلاش برای حذف ماهی قرمز چه خواهد شد ؟
جواب : ماهی قرمز حذف نمی شود فقط سر و کله لاک پشت و سمندر پیدا خواهد شد و این حیوانات که به شدت در حال انقراض هستند منقرض خواهند شد .

در همین رابطه :

چه کسانی طرفدار حذف ماهی قرمز از سفره هفت سین هستند ؟!

نکاتی برای آشنایی با ماهی قرمز و نگهداری صحیح از آن

این موجود خوش‌نقش‌و‌نگار را نخرید

ماهی قرمز کوچک یا همان ماهی طلایی (Goldfish) از معمول ترین ماهی هایی است که در منزل می توان از آنها نگهداری کرد. این حیوان کوچک خانگی که بسیار جذاب و دوست داشتنی می باشد در صورت مراقب مناسب می تواند تا چند سال در کنار ما در منزل زندگی کند. این ماهی می تواند تا اندازه 40 سانتیمتر رشد کند، طول عمر  10تا 20 ساله برای این ماهی غیر معمول نیست.
آناتومی :
یک ماهی نمونه بدن کشیده و کمانی مانند دارد ، فاقد گردن است ، آبششها مسئول تنفس بوده و تعادل بدن در آب توسط باله ها حفظ می شود. دو تا باله سینه ای و لگنی مانند ترمز عمل می کنند ، موقع چرخیدن، یک باله سینه ای یک طرف را بالا میبرد تا طرف دیگر کشیده شود. باله پشتی و مقعدی مانند تیرک کشتی ها عمل می کنند و در ضمن ظاهر ماهی را آراسته میسازد و باله دمی در شنا کردن استفاده می شود. گر چه قسمت عمده حرکت توسط چرخش های بدن ایجاد می شود.

با توجه به تجربیات و مشاهدات این چند ساله متوجه شده ام که گروههای متفاوت و با سلیقه های متفاوتی خواهان حذف ماهی قرمز هستند.  دو نکته بسیار جالب در مورد این فراد وجود دارد : نخست آنکه گوناگونی این گروه ها در مقایسه با تعداد طرفدارانشان خیلی زیاد است و نکته دوم آنکه اختلاف فکری زیادی بین این گروهها وجود دارد .
این گروهها تابلو یا عنوان مشخصی ندارند و نامگذاری من تنها بر اساس بارزترین وجه مشخصه آنهاست . این افراد شامل :
کسانی که از حیوانات می ترسند : عده ای به دلایلی که شاید خودشان هم ندادند از حیوانات می ترسند ، خواه این حیوان ماهی قرمز درون تنگ باشد یا موش خیابانی . ترس این افراد هیچ دلیل مشخص و عقلانی ندارد.
کسانی که حیوانات را آلوده و بیماری زا می دانند : عده ای به اشتباه و بر اساس اطلاعات نادرست و ضعف دانش همه حیوانات را آلوده و باعث ایجاد بیماری می دانند. این افراد عمدتاً کسانی هستند که اطلاعاتی در مورد حیوانات ندارند و تصور می کنند نزدیکی به هر حیوانی می تواند باعث ایجاد بیماری شود. متاسفانه برخی شایعات نادرست در چند ساله گذشته به طرفداران این گروه افزوده است . این گروه ترجیح می دهند به هر شکل و وسیله ای حیوانات را از محیط زندگی خود دور کنند.
 افراد حیوان ستیز : گروهی از افراد ذاتاً با حیوانات سر ستیز دارند و حیوان آزار هستند. از هر فرصتی برای کشتن و دوری از حیوانات استفاده می کنند. این گروه هیچوقت تمایلی به داشتن حیوان ندارند و از حیوانات متنفر هستند.
افرادی با مشغله فراوان : افرادی که چنان خود را درگیر کار و زندگی کرده اند که حاضر نیستند روزانه چند دقیقه ای را برای نگهداری از حیوان خانگی وقت بگذارند.
کسانی که با نوروز و فرهنگ ایران سر ستیز دارند : این افراد با نوروز و آئین های باستانی ایران سر ستیز دارند از هر فرصتی برای ضربه زدن به نوروز و آئین های باستانی استفاده می کنند. امروزه همه ماهی قرمز را بخشی از سفره هفت سین می دانند و سفره هفت سین ایرانی با ماهی قرمز کامل می شود ، حذف ماهی قرمز می تواند شروع خوبی برای حذف بخش های دیگر باشد. این گروه در چند ساله گذشته به سراغ سبزه نیز رفته اند و با آوردن بهانه هایی از جمله اسراف و ... از تریبون ها و رسانه های خود تبلیغاتی را برای حذف سبزه نیز آغاز کرده اند.
کسانی که راه نجات ماهی قرمز را در حذف آن می دانند : متاسفانه هر ساله تعدادی از ماهیان قرمز به دلایل مختلفی می میرند و این مساله به هیچ وجه انکار پذیر نیست . در میان گروههای متفاوت دوستدار حیوانات ، گروهی هستند که تنها راه نجات ماهی قرمز را در حذف کردن آن از سفره هفت سین می دانند و هیچ روش دیگری را برای کاهش و یا از بین بردن تلفات ماهی قرمز موثر نمی دانند .
توضیح : خوشبختانه یا متاسفانه حامیان و دوستداران حیوانات طیف مختلفی از افراد و گروهها با تفکرات متفاوتی را شامل می شود. برای مثال در میان دوستداران حیوانات گروهی گیاهخواری را تنها راه نجات حیوانات می دانند ، گروهی دیگر طرفدار نگهداری و پرورش حیوانات خانگی هستند ، حتی در میان دوستداران حیوانات گروهی وجود دارند که معتقدند اگر شکار حیوانات بصورت علمی و کارشناسی شده باشد می تواند در نهایت به وضعیت حیات وحش کمک کند . در میان دوستداران حیوانات گروه های زیادی راه نجات ماهی قرمز را در آموزش و اصلاح روشهای تولید ، توزیع و نگهداری می دانند و معتقدند برای نجات ماهی قرمز باید آموزش در سطح وسیع را در دستور کار قرار داد و ماهی قرمز را به عنوان محبوب ترین و یا شاید تنها حیوان خانگی بسیاری از ایرانیان حفظ کرد.
مدعیان دروغین حیوان دوستی : عده ای به هر دلیلی دوست دارند خود و یا گروهشان را جزو حامیان حیوانات بدانند. این گروه وقتی در برابر مطالبات مردمی برای نجات ماهی قرمز و کاهش تلفات ماهی قرمز قرار می گیرند به ناچار آسانترین راه که همانا گفتن  « تحریم ماهی قرمز » است را انتخاب می کنند و مسئولیت را از سر خود باز می کنند. این گروه ها هیچوقت تلاشی برای آزمودن روشهای دیگر برای کمک به ماهی قرمز انجام نداده اند . متاسفانه این مساله حتی در میان برخی ان جی او های مدعی حمایت از حیوانات هم دیده شده است .
افراد بی تفاوت : برخی افراد کلاً نسبت به همه چی متفاوت هستند . نه به حیوانات علاقه ای دارند و نه دشمنی . برایشان مهم نیست نوروز باشد یا نباشد. این افراد نه از سر ستیز با فرهنگ ایران ، بلکه از سر بی تفاوتی هیچوقت اهمیتی به نوروز و سفره هفت سین نمی دهند و بنابراین حذف ماهی قرمز برایشان اهمیتی ندارد.
کسانی که ماهی قرمز را ایرانی نمی دانند : کسانی به اشتباه تصور می کنند رسم قرار دادن ماهی قرمز در سفره هفت سین ایرانی نیست و برای همین باید حذف شود. البته در این زمینه پژوهش های لازم که جواب مشخصی به علاقه مندان بدهد انجام نشده و حتی در مقابل این گروه افرادی هستند که اعتقاد دارند ماهی قرمز سابقه ای 2500 ساله در ایران دارد .
کسانی که مشکل اقتصادی دارند : در آستانه ایران 1390 نمی شود در مورد مساله ای صحبت کرد و مسائل اقتصادی را از نظر دور داشت . بدبختانه فقر و مشکلات اقتصادی بر همه مسائل سایه افکنده و غیر قابل انکار است . امسال عده ای هر چند اندک به دلایل اقتصادی ماهی قرمز را از سفره هفت سین ( اگر داشته باشند ) حذف خواهند کرد.
افرادی که به دنیال جایگزینی ماهی قرمز با حیوانات دیگر هستند : در میان گروههای حامی حذف ماهی قرمز گروههایی هستند که  بی سر و صدا از آب گل آلود ماهی گرفته اند و سعی دارند با شکار و فروش لاک پشت و سمندر از محیط های طبیعی این حیوانات که بعضاً در خطر انقراض هستند را جایگزین ماهی قرمز کنند.

همانطور که مشاهده کردید این گروهها متفاوت هستند و سلایق مختلفی دارند و متاسفانه بر حسب اتفاق بیشتر این گروهها رابطه خوبی با حیوانات ندارند و در واقع مخالف حیوانات هستند اما از آنجائیکه ممکن است پایگاه اجتماعی نداشته باشند و یا تصور کنند بیان واضح دلایل مخالفتشان با ماهی قرمز با استقبال عمومی مواجه نمی شود سعی دارند با استفاده از شعار حمایت از ماهی قرمز و با پنهان شدن در لباس بخشی از گروه حامیان حیوانات به دنبال حذف ماهی قرمز باشند و این مساله مهمی است که باید از سوی طرفداران حیوانات مورد توجه ویژه  قرار گیرد.

توضیح : مطالب گفته شده نظرات شخصی بنده است که حاصل چندین سال تجربه و فعالیت در این حوزه است. با کمال افتخار از شنیدن نظرات مخالفان و موافقان استقبال می کنم . کمترین بهره این نوشتار این است که می تواند باعث ایجاد گفت و گو در این مورد شود و موافقان و مخالفان به شکل بهتری مشخص شوند. 

در همین رابطه و در این وبلاگ :

پرونده ماهی قرمز در این وبلاگ

پوستر و بروشور آموزشی نگهداری از ماهی قرمز

در گفتگو با تولید کنندگان ماهی قرمز گفته شد؛ آموزش تنها راه کمک به ماهی قرمز است

چینی ها گذاشتن ماهی قرمز در سفره هفت سین را رسمی ایرانی می دانند

مراقب دلسوزیهای مشکوک برای حذف ماهی و سبزه از سفره هفت سین باشیم

آشنایی با حیوانات زمینه ساز حمایت از آنهاست

آشنایی با نحوه نگهداری و مراقبت از ماهی قرمز

در طی سالهای گذشته انجمن حمایت از حیوانات اصفهان همواره تلاش داشت با اجرای طرح های مختلف آموزشی فرهنگی ، نحوه نگهداری بهتر از ماهی قرمز را به شهروندان آموزش دهد تا از این طریق میزان مرگ و میر ماهی های قرمز کاهش یابد.
خوشبختانه انجمن حمایت از حیوانات اصفهان بر خلاف برخی از گروههای دوستدار حیوانات ، به دنبال صدور بیانیه برای تحریم ماهی قرمز و یا نشر اخبار نادرست در خصوص بیماری زا بودن ماهی قرمز نبود و همواره تلاش داشت به دور از جنجال به دنبال آموزش و اجرای راهکارهای عملی برای نجات ماهی قرمز باشد.

در این چند ساله در روزهای پایانی سال و بر اساس تجربیاتی که همراه دوستانم در انجمن حمایت از حیوانات اصفهان داشته ام ، در مورد ماهی قرمز و لزوم حفظ آن مطالبی نوشته ام. بعضاً توجیهات و بهانه هایی در مورد لزوم حذف ماهی قرمز از سوی برخی افراد شنیده می شود که هیچ توجیه علمی و منطقی ندارد. بحث ماهی قرمز دانسته و نادانسته از سوی برخی افراد ، احساسی شده است و حرفهای بی پشتوانه و تکراری زیادی در این خصوص شنیده می شود.

نمی دانم چه حکمتی است که در روزهای پایانی سال تعدادی از رسانه های حیوان ستیز همگی یکصدا به طرفداری از "ماهی قرمز سفره نوروز باستانی ایرانیان " بر می خیزند و هر کدام سعی دارند با بهانه ای مردم را از خرید ماهی قرمز منصرف کنند.

قصد دارم در این روزها به همه ایرادات و یا بهتر بگویم به همه بهانه هایی که در خصوص نگهداری ماهی قرمز بیان می شود پاسخ گویم. پیش از این در مطالبی پاسخی برای برخی از بهانه ها یافته ام . از جمله این مطالب به موارد زیر می توان اشاره کرد:

چینی ها گذاشتن ماهی قرمز در سفره هفت سین را رسمی ایرانی می دانند

ماهی قرمز منافاتی با آئین های نوروزی ندارد و باعث تحرک و جذابیت هفت سین شده

امسال هم سفره هفت سین با ماهی کامل می شود

مراقب دلسوزیهای مشکوک برای حذف ماهی قرمز و سبزه از سفره هفت سین باشیم

انجمن حمایت از حیوانات اصفهان : نگهداری از ماهی رزمجو جایگزین مناسبی برای ماهی قرمز

یک کارشناس شیلات : نگهداری از ماهی رزمجو (فایتر) مزیت های فراوانی نسبت به ماهی قرمز دارد

انجمن حمایت از حیوانات اصفهان باید در سفره هفت سین بماند

یکی از ایرادات دیگری که در خصوص نگهداری ماهی قرمز از سوی برخی از افراد و گروهها مطرح می شود موضوع تلفات و مرگ و میر ماهی قرمز است. مراحل زندگی ماهی قرمز به سه بخش تولید ، توزیع و حضور در منازل تقسیم کنیم و متاسفانه بخش عظیمی از تلفات در دو بخش ابتدایی یعنی تولید و توزیع قرار دارد. برای کسب آگاهی بیشتر در خصوص وضعیت تولید، گفتگوهای جداگانه ای با دو نفر از تولید کنندگان و توزیع کنندگان بزرگ ماهی قرمز در استان اصفهان داشتم ( حتماً می دانید استان اصفهان بزرگترین تولید کننده ماهی زینتی در ایران است ) که حاوی نکات جالبی بود. نکات حاصل از این دو گفتگوی کوتاه در ادامه آمده است :

در آستانه نوروز و مانند سالهای گذشته ،ماهی قرمز به یکی از موضوعات مورد گفتگوی دوستداران محیط زیست و حامیان حیوانات تبدیل شده است . پیش از این در خصوص ماهی قرمز و موضوعات مرتبط با آن در این وبلاگ مطالبی نوشته ام . مسائلی مانند بیماری زا بودن ماهی ، ایرانی نبودن و اثرات مثبت آن در ایجاد فضای دوستی بین انسان و حیوانات از جمله مسائلی است که به آنها پرداخته شده است.

ماهی خانگی ، زنده ترین بخش سفره هفت سین جشن بهار طبیعت است. جشن جهانی طبیعت با حضور ماهی کامل می شود.

متاسفانه در سالهای گذشته ، همزمان با گسترش روحیه طبیعت ستیزی در جامعه ، ماهی قرمز مورد بی مهری قرار گرفته است و بیان شایعاتی دروغین از سوی برخی افراد و رسانه ها باعث ترس و یا به عبارتی "ماهی قرمز ستیزی" از سوی برخی از افراد جامعه شد و صد افسوس که در این راه تعدادی از سازمانها و افرادی که خود را دوستدار حیوانات و محیط زیست می دانند به گسترش این دیدگاه در جامعه کمک کردند.

چند روز پیش در جستجو برای تصاویر ماهی قرمز به سایتی برخوردم که وسایل مختلفی از تی شرت ، پیراهن بچه گانه ، کلاه ، کیف تا لیوان و درب بازکن با طرحها و شعارهای زیبایی در مورد حمایت از ماهی قرمز داشت. هر چه بیشتر در این سایت گشتم ، تصاویر و طرحهای بیشتری دیدم و واقعاً حوصله نکردم تا آخرش را ببینم ! و تازه در جستجوی بعدی متوجه شدم که این طرحها و وسایل برای دیگر مسائل زیست محیطی و حیوانات هم وجود دارد.

جالب است در کشورهایی که انواع و اقسام حیوانات خانگی وجود دارد و هیچگونه محدودیتی در این زمینه وجود ندارد از هر وسیله ای برای نزدیک کردن مردم و بویژه کودکان به حیوانات استفاده می کنند ولی در کشور ما در حالیکه انواع محدودیت ها برای نزدیکی مردم و حیوانات وجود دارد نا آگاهانه سعی در از بین بردن همین اندک ارتباط بین مردم و دنیای حیوانات داریم.

نزدیکی به حیوان و یا هر شی یا موجودی باعث ایجاد علاقه می شود و نه فراموش کردن آن. به قول معروف : از دل برود هر آنکه از دیده برفت ...

با نزدیک شدن به نوروز باستانی ، مانند چند سال گذشته شاهد تبلیغات برخی از سایت ها و وبلاگها در خصوص عدم نگهداری و یا تحریم ماهی قرمز هستیم.

این ماجرا از آنجا شروع شد که 6-7 سال پیش خبری مبنی بر آلودگی بالای ماهی قرمز در رسانه های کشور مطرح شد، بالطبع به دلیل اینکه همه ایرانیان با این حیوان خانگی در ارتباط هستند ، بحث بیماری زایی و خطرناک بودن ماهی قرمز حساسیت های بسیاری را برانگیخت. مدعیان آلوده بودن ماهی قرمز در تبلیغاتی غلو آمیز و اکثراً بی پایه  از این حیوان که سالها میهمان خانه ایرانیان بوده موجودی خطرناک و مرگ آور ساخته بودند.

در این میان تعداد زیادی از دوستداران حیوانات و محیط زیست که از مرگ و میر بالای ماهیان قرمز در مراحل تولید ، توزیع و نگهداری ناراحت بودند از روی دلسوزی و برای حمایت از این مخلوقات زیبای خداوند در این مسیر همکاری کردند.

خوشبختانه در 2-3 سال گذشته صحت ادعای خطرناک بودن ماهی قرمز توسط کارشناسان و متخصصان رد شده و ثابت شده که بیماری زا بودن ماهی قرمز مانند دیگر موجودات زنده است و در مقایسه با انسان و دیگر حیوانات به مراتب کمتر نیز است .

پس از آنکه مشکل بیماری زا بودن ماهی قرمز حل شد شوربختانه در یکی دو سال گذشته شاهد آن هستیم که عده ای ادعا می کنند که گذاشتن ماهی قرمز در سفره هفت سین رسمی چینی است و نباید مورد استفاده قرار گیرد! بر فرض صحت چنین ادعایی می توان گفت که بسیاری از رسومات ایرانیان طی سالهای گذشته از فرهنگ های دیگر آمده و بسیاری از رسوماتمان نیز در فرهنگ های دیگر رسوخ کرده است و از این بابت مشکلی وجود ندارد.

 جستجویی اینترنتی در خصوص ماهی قرمز نتایج جالبی به همراه داشت! برای این کار با استفاده از مترجم گوگل ، کلماتی نظیر ماهی قرمز ، عید ایرانیان ، نگهداری از ماهی قرمز و ماهی قرمز در ایران ، از فارسی به چینی ترجمه شد و پس از جستجوی متون چینی ترجمه شده و ترجمه مجدد آنها به فارسی،  به مطالب چینی جالبی در این خصوص برخوردیم که نشان می دهد چینی ها ، رسم گذاشتن ماهی قرمز در سفره هفت سین را رسمی ایرانی می دانند و ضمن اشاره مستقیم به ایرانی بودن حضور ماهی قرمز در سفره هفت سین ، ادعایی مبنی بر چینی بودن این رسم ندارند!

برخی از عکس ها و مطالب زیر که حاصل نتیجه این جستجوست در ادامه آمده است :

ایران در شب سال نو. ایرانی ها بر طبق آداب و رسوم منحصر به فرد خود در خانه های خودشان هرخانواده بر روی میز قرآن ، ماهی قرمز ، شیرینی ، حبوبات ، سیر ، گل ، سکه و ادویه خاص قرار می دهد. (+)

یک روز قبل ازنوروز. در این روز، مردم ایران طبق آداب و رسوم سنتی به بازار و مراکز خرید میروند این عکس مادر ایرانی را نشان می دهد کودکان خود را در انتخاب ماهی قرمز راهنمایی می کند. (+)

یک زن در پایتخت ایران ، تهران ، در خیابان ها با خرید ماهی قرمز، خود را برای سال آینده ایرانی  آماده کند. ماهی قرمز یکی از اقلام سنتی برای آغاز سال جدید در ایران است. جشن سال جدید ایران در تقویم ایران ،که معادل یکم ژانویه به تقویم میلادی است در روز 21 ماه مارس برگزار می شود. ایرانیان جشنواره بهاری یا نوروز را که زمنین دوباره نو می شود به عنوان آغاز سال نو جشن می گیرند. (+)

مطلبی در یک سایت چینی در مورد سفره هفت سین و استفاده ایرانیان از ماهی قرمز ( +)

معتقدم اگر این انرژی که طی این سالها صرف تبلیغات نادرست برای ماهی قرمز شده را صرف آموزش و فرهنگ سازی صحیح در خصوص نگهداری از ماهی قرمز می کردیم ، الان خیلی اوضاع بهتر بود. ضمن اینکه حذف ماهی قرمز از خانه ایرانیان در شرایط فعلی عواقب بسیار بدی خواهد داشت که بارها در این وبلاگ گفته ام و باز هم خواهم گفت.

پی نوشت :

-          پرونده ماهی قرمز در این وبلاگ

-          مراقب دلسوزیهای مشکوک برای حذف سبزه و ماهی قرمز از سفره هفت سین باشیم

این خبر قدیمی است اما این روزها باید دوباره خوانده شود: امریکایی ها از حدود 34 میلیون حیوان خطرناک در منازلشان نگهداری می کنند . این حیوانات شامل 11 میلیون خزنده و 23 میلیون حیوان کمیاب می شود که برخی از این حیوانات بعضاً سمی و خطرناک هستند !!

آنوقت ما در نگهداری از یک ماهی کم دردسر و کم خطر برای سفره های هفت سین عاجز هستیم . این ماهی چه ماهی گلدفیش باشد یا ماهی قرمز رزمجو فرقی نمی کند . مهم حضور حیوانات خانگی در خانه های ماست.

مصاحبه من در خصوص « حضور ماهی رزمجو در سر سفره های هفت سین » که هفته پیش با خبرگزاری صدای آلمان انجام شد را اینجا بخوانید و اینجا بشنوید.

پایگاه آگاهی رسانی محیط زیست ایران (زیستا): طی روزهای گذشته پیشنهاد انجمن حمایت از حیوانات اصفهان در خصوص جایگزینی ماهی رزمجو (فایتر) بجای ماهی قرمز برای خانواده هایی که توانایی نگهداری از ماهی قرمز را ندارند واکنش های متفاوتی را دربین دوستداران حیوانات در پی داشته است. موافقان این پیشنهاد را در کاهش مرگ و میر ماهی های قرمز موثر دانند . در میان مخالفان عده ای همچنان مخالف حضور ماهی در سفره هفت سین هستند و عده ای دیگر جایگزینی ماهی رزمجو(فایتر) با ماهی قرمز را اشتباه می دانند.

بر این اساس خبرنگار زیستا گفتگویی داشت با دکتر شاهین سپنتا ، مسئول بخش جشن های بنیاد جهانی پاسارگاد . سپنتا دامپزشک بوده و دارای مطالعات و نوشته های  ایران شناسی است.

برخی ادعا می کنند که حضور ماهی قرمز بر سفره هفت سین ارتباطی با فرهنگ ما ندارد. آیا از نظر شما این موضوع صحت دارد؟

ماهی قرمز ، تاریخی چند هزارساله را پشت سر نهاده تا به عنوان قدیمی ترین ماهی خانگی یا زینتی به حوض خانه های مردم و آب نماهای عمومی راه یافته است و مهمان کوچک نوروزی سفره های هفت سین ایرانیان شده است. گفته می شود که این ماهی برای نخستین بار در شرق آسیا و در کشور های چین و ژاپن پرورش داده شد و اجداد ماهی های قرمز امروزی از خاور دور به همه جای دنیا  و از جمله ایران آمدند؛ با این همه  ردی از ماهی قرمز را در نمونه هایی از قالی ایرانی با نقشه گلستان یا گلزار می توان یافت که در آن قالی ها ماهی های قرمز را به عنوان نمادهایی از زندگی و بی مرگی ، می توان در جوی های آبی نمایان دید که در باغ های بهشت گونه ایرانی روان شده اند و به نظر کارشناسان این نقشه های گلستان تصویری را از پردیس ها یا فردوس های ایرانی با پیشینه ای دست کم متعلق به هزاره دوم پیش از میلاد ارائه می دهند.

اما چگونه این ماهی ها برسر سفره هفت سین آمده اند؟

ماهی قرمز با این پیشنیه ای که در فرهنگ ایران داشت به عنوان نماد برج « حوت » در سفره هفت سین نیز راه یافته است. چون برج حوت یا برج ماهی در « گاهشماری هجری شمسی بُرجی » از سال 1259 هجری خورشیدی به طور غیر رسمی در ایران رواج یافت و در سال 1289 هجری خورشیدی ، طبق ماده 3 محاسبات عمومی ( مطابق دوم حوت 1289 ) دوره دوم مجلس شورای ملی ، تقویم رسمی ایران شد و تا سال 1304 که گاهشماری هجری خورشیدی فعلی جایگزین آن شد، رسمیت داشت و در افغانستان هنوز متداول است . نام ماه های « گاهشماری هجری شمسی برجی » برگرفته از نام 12 صورت فلکی منطقة البروج است و از همین روی « بُرج » نامیده شده اند . نام برج های دوازده گانه به ترتیب عبارت بودند از :« حمل ، ثور ، جوزا ، سرطان ، اسد ، سنبله ، میزان ، عقرب ، قوس ، جدی ، دلو  و حوت » . اگرچه این نام ها عربی بودند اما ریشه کاملا ایرانی داشتند و در برخی ار متون کهن که آگاهی هایی از ایران باستان به ما می دهند ، می توان نام های ایرانی این برج های دوازده گانه و نگاه ایرانیان به آن ها را به خوبی دریافت . برای نمونه در کتاب « بندهش » که متنی به زبان پارسی میانه است از این ها به نام  "بره، گاو، دوپیکر، خرچنگ، شیر ، خوشه ، ترازو، کژدم، نیم اسپ، بز، دلو و ماهی یاد شده است.

آیا ویژگی های ظاهری این ماهی نیز برای انتخاب آن به عنوان عضوی از سفره هفت سین موثر بود؟

به نظرمی رسد در انتخاب ماهی قرمز ( Gold fish   )  برای نهادن بر سر سفره هفت سین نیز دو علت بیش از همه مهم بوده است: نخست مقاومت ماهی قرمز نسبت به عوامل نامساعد محیطی و پرورش آسان آن و دوم رنگ جذاب قرمز نارنجی ( گاه با خال های سفید یا سیاه ) و تنوع شکل ظاهری.  رنگ « سرخ » این ماهی به عنوان نماد یا نشانه پیروزی ، شادی ، سرزندگی و برکت معنا می یابد. چنان که اهمیت رنگ قرمز در دیگر سنت های نوروزی نیز دیده می شود که از آن میان می توان به مواردی همچون « تن پوش سرخ » حاجی فیروز، طلب« سرخی » از آتش پاک چهارشنبه سوری، نهادن « سیب سرخ » بر سر سفره هفت سین و بستن « روبان سرخ» به دور سبزه نوروزی اشاره نمود. با این همه برخی افراد بنا به سلیقه خود گاهی نمونه های سفید یا سیاه این ماهی را انتخاب می کنند.

نام ماهی قرمز که با سین یا شین شروع نمی شود، پس چرا بر روی سفره هفت سین می آید؟ 

اگرچه ماهی قرمز در شمار اجزای اصلی "هفت سین" نیست اما از اجزای مهم "سفره هفت سین" هست و به هر روی سال هاست که به بخشی از جذابیت های نوروزی تبدیل شده و امروزه نهادن ماهی قرمز بر سر سفره هفت سین یک رسم کاملا ایرانی به شمار می رود که در بین دیگر ملت ها مانند ندارد و ویژه ایرانیان است. اجزای اصلی هفت سین هفت ماده خوراکی با منشاء گیاهی هستند که بر روی خوان نوروزی یا سفره هفت سین قرار می گیرند مثل سمنو و سنجد و سیر و سماق و سبزی و سیب و بجز هفت سین ، این سفره اجزای دیگری هم دارد مثل آیینه و سنبل و آب و شمع و نان و تخم مرغ و ماهی قرمز.

هشدارهایی را که برخی افراد همه ساله در آستانه نوروز درباره خطرات ماهی قرمز برای سلامت جامعه بیان می کنند تا چه حد باید جدی گرفت؟

برخی از بیماری های که در سال های اخیر شیوع آن ها به ماهی قرمز نسبت داده شده همچون "سالمونلوز"، "پسوریازیس" و "سل پوستی" ارتباطی به نگهداری ماهی قرمز سفره هفت سین ندارند. با این همه خوب است که از سوی اداره بهداشت ، اداره دامپزشکی و شیلات با همکاری انجمن حمایت حیوانات ، نظارت بیشتری بر مراکز پرورش و فروش ماهی های قرمز صورت گیرد و در صورت امکان دستفروش‌ها ، سوپر مارکت‌ها و گل فروشی‌ها از فروش ماهی قرمز منع شوند و با رعایت اصول اولیه بهداشتی، از مراجع یاد شده  « مجوز عرضه ماهی قرمز » دریافت کنند.

یکی دیگر از دلایل مخالفت با ماهی قرمز هم درصد مرگ و میر آن ها اعلام می شود. با این موضوع چگونه باید کنار آمد؟

جلوگیری از مرگ و میر این ماهی ها با ترساندن مردم از نگهداری آن ها ممکن نمی شود و تنها با آگاهی دادن به مردم در زمینه نگهداری درست از این ماهی ها امکان پذیر است چون مهم ترین دلیل مرگ و میر بالای ماهیان قرمز عدم آشنایی مردم با نحوه نگهداری و مراقبت از آن ها است و بر خلاف آنچه که تصور می شود بسیاری از مردم کشورمان اطلاعاتشان در مورد این جانور خانگی زیبا بسیار کم است.

در روزهای گذشته و در آستانه نوروز انجمن حمایت از حیوانات اصفهان به آن دسته از هموطنانی که به دلایلی توانایی نگهداری از ماهی قرمز را ندارند پیشنهاد داده است که از ماهی رزمجو (فایتر) به دلیل مقاومت و سازگاری زیاد در برابر عوامل محیطی، به جای ماهی قرمز نگهداری کنند آیا به نظر شما پذیرفتنی است کسانی که نمی توانند از ماهی قرمز نگهداری کنند ، از ماهی قرمز رزمجو که گونه ای مقاوم تر از گلد فیش است استفاده کنند؟

چون ماهی رزمجو نیاز به نسبت پایین تری به اکسیژن دارد و به همین خاطر می توان آن را به راحتی در یک تنگ ماهی نگهداری کرد و همچنین از زیبایی ظاهری ، تنوع رنگ و مقاوم بالایی نیز برخوردار است، پس به نظر من برای کسانی که از عهده نگهداری ماهی قرمز بر نمی آیند گزینه مناسبی است.

اما برخی افراد به نام  این ماهی یعنی "فایتر" یا معادل فارسی اش" رزمجو" خرده می گیرند و می گویند درست نیست که این ماهی رزمجو  را بر سفره هفت سین بگذاریم و این کار را ممکن است دیگران به نشانه روحیه جنگ جویی و خشونت طلبی ایرانیان تعبیر کنند. در این مورد نظر شما چیست؟

در اینجا یک نکته را باید یادآوری کتنم و آن این که در برابر واژه "فایتر" به این خاطر واژه" رزمجو" را انتخاب کردیم  چون واژه "رزمجو"  بار معنایی مثبت دارد و با "جنگجو"  تفاوت دارد. در زبان فارسی، ما به کسی که برای میهن و خانه و خانواده خود مبارزه می کند رزمنده یا رزمجو می گوییم نه جنگنده و جنگجو و حتا ورزش هایی را که مانند کاراته و جودو به صورت مبارزه بین دو نفر است و در المپیک هم  حضور دارند به اصطلاح "ورزش رزمی" می نامیم نه ورزش جنگی.

نکته دیگر این که نام این ماهی رزمجو است چون این ماهی هم به عنوان یکی از اعضای خانواده بزرگ حیات وحش دارای تنازع بقاست و این "تنازع" هم بخشی از زندگی طبیعی این جاندار زیباست و بین همه انواع جانوران و حتا ماهی ها هست که البته شدت و ضعف دارد و ویژگی های این ماهی را نمی توان به  روحیه جنگ طلبی برخی انسان ها بر سر نفت و پول و دین نسبت داد و کسانی معمولا این برداشت ها را می کنند که با طبیعت بیگانه هستند. در ضمن نام این ماهی در همه دنیا همین است و میلیون ها نفر در سراسر دنیا این ماهی زیبای زینتی را برای نگهداری در آبزی دان ها خریداری می کنند و پرورش می دهند و تا به حال شنیده نشده که چنین تعبیرهایی درباه علاقه مندی به این ماهی ارائه شده باشد!

آیا گذاشتن ماهی رزمجو با سنت ها و آیین های نوروزی در تضاد نیست؟

ماهی بر سفر هفت سین نماد زندگی و شادمانی است چه ماهی قرمز باشد و چه ماهی رزمجو و به نظر می رسد که پافشاری در گذاشتن ماهی قرمز و مخالفت کردن با گونه های دیگر اصولی نیست و این را باید به سلیقه مردم واگذاریم. شما ببینید درباره سبزه انداختن که یکی از آیین های نوروزی هست هر کس می تواند بنا به سلیقه خود گندم یا عدس یا ماش یا ماشک سبز کند، اما این تنوع سلیقه اصل سبزه انداختن یا سبزه گذاری را زیر سوال نمی برد و برعکس همین تنوع، بر زییایی های سفره های هفت سین ایرانیان افزوده است.

به سبزه های نوروی اشاره کردید. به تازگی برخی رسانه های دولتی موضوع صرفه جویی در مصرف گندم را مطرح می کنند و مردم را از سبزه انداختن برحذر می دارند. نظر شما درباره این توصیه چیست؟

ای کاش مسئولان به جای این توصیه های سطحی که بیشتر رنگ و بوی دشمنی با آیین های ایرانی را دارد برای حل مشکل گندم و جلوگیری از مصرف بی رویه آن چاره ای برای معضل مهم بی کیفیت بودن نان مصرفی مردم و دور ریز نان می کردند و به شعارهایی که طی این سال ها برای تولید نان با کیفیت داده اند، عمل می کردند. استفاده نکردن از مشتی عدس یا گندم یا ماش یا ماشک یا شاهی در طول یک سال برای سبزه انداختن، آن هم از نوعی که معمولا صرف تولید آرد نمی شود، دردی از این مردم درمان نمی کند.

در همین زمینه:

پیشنهاد انجمن حمایت از حیوانات اصفهان: نگهداری از ماهی رزمجو جایگزینی مناسب برای ماهی قرمز

یک کارشناس شیلات: ماهی رزمجو برای نگهداری مزیت های فراوانی نسبت به ماهی قرمز دارد

با نزدیک شدن به نوروز بودن یا نبودن ماهی قرمز در سفره های هفت سین به یکی از بحث های فراگیر دوستداران حیوانات و فعالان محیط زیست تبدیل می شود.

در سالهای گذشته عده ای از حامیان حیوانات برای نجات جان این موجودات زیبا ، بحث بیماریهای قابل انتقال این حیوان را مطرح کرده اند و به طرز غیر منصفانه ای از ماهی های قرمز موجودات کثیف و آلوده ای ساخته اند که می تواند هر خانواده ای را بیچاره کند. این دوستان با تکیه بر آمار غیر مستند سعی دارند به خانواده ها بگویند که ماهی قرمز حیوان خطرناکی است و از خریدن و نگهداری از آن باید اجتناب کرد. در این میان دوستان دیگری نیز خریدن ماهی قرمز را تحریم کرده اند و گفته اند برای نجات جان این حیوان باید ماهی قرمز از سفره هفت سین حذف شود. البته گروه سومی نیز وجود داشته اند که راه نجات ماهی قرمز را در افرایش آگاهی مردم نسبت به شرایط نگهداری این حیوان جستجو کرده اند .

بی شک طرز تفکر دو گروه اول برای نجات جان ماهی های قرمز بوده است اما معتقدم این دوستان برای رسیدن به هدفشان بدترین روش را انتخاب کرده اند. اگر ماهی قرمز بنا بر ادعای گروه اول تا به این حد خطرناک باشد آنوقت باید حکم به حذف همه حیوانات خانگی داد و همه پرندگان ، پستانداران ، خزندگان و ماهی های خانگی را از دسترس آدمیان دور کرد .

ماهی قرمز اولین حیوان خانگی است که ما ایرانیان با آن آشنا می شویم و از آن نگهداری می کنیم و برای خیلی از هموطنانمان تنها حیوان خانگی نیز هست . برای بسیاری از دوستداران حیوانات و محیط زیست ماهی قرمز سفره هفت سین شروعی بوده برای ایجاد علاقه نسبت به طبیعت و موجودات زنده. حال اگر به هر بهانه ای این حیوان را از خانه های ایرانیان حذف کنیم راه ورود حیوانات خانگی به خانه ها را مسدود کرده ایم و جامعه طبیعت ستیز و حیوان گریز ما از این بدتر خواهد شد.

نکته ای که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد اینست که امسال عده ای پا را فراتر گذاشته اند و از مردم خواسته اند که از سبز کردن غلات و حبوبات خودداری کنند و برای سخن خود توجیهاتی نیز ساخته اند که از آنجائیکه این سخنان را بی ارزش و اعتبار می دانم از لینک دادن و یا اشاره به آن پرهیز کردم.

برای حفظ رسوم نیاکانمان هم سبزه باید در سفره هفت سین باشد و هم ماهی . حال اگر نگهداری از ماهی قرمز کمی دشوار است بهتر است اطلاعاتمان در این خصوص را افزایش دهیم و یا از ماهی های مقاوم دیگری نظیر ماهی رزمجو برای سفره هفت سین استفاده کنیم.

تصور می کنم برخی دلسوزیها برای حذف ماهی از سفره هفت سین مشکوک است . راستی چرا برخی رسانه هایی که به حیوان ستیزی شهره هستند در روزهای پایانی سال سنگ ماهی قرمز را به سینه می زنند ؟! فکر می کنید اگر ماهی و سبزه از سفره هفت سین حذف شود چه چیزهایی جای آنها را خواهد گرفت ؟!!

مطالب مرتبط:

ماهی قرمز ، میهمان کوچک آسمانی بر سفره هفت سین

پیشنهاد انجمن : نگهداری از ماهی رزمجو جایگزینی مناسب برای ماهی قرمز

نکاتی درباره نگهداری و مراقبت از ماهی قرمز

آشنایی با ماهی رزمجو (فایتر) و روش نگهداری آن

ماهی قرمز ؛ نماد مینوی زندگی در باغ های پردیس ایرانی

یک کارشناس شیلات: ماهی رزمجو برای نگهداری مزیت های فراوانی نسبت به ماهی قرمز دارد

در روزهای گذشته انجمن حمایت از حیوانات اصفهان به آن دسته از هموطنان عزیزی که به دلایلی توانایی نگهداری از ماهی قرمز را ندارند پیشنهاد داده است از ماهی رزمجو (فایتر) بدلیل مقاومت و سازگاری زیاد در برابر عوامل محیطی بجای ماهی قرمز در سفره هفت سین نگهداری کنند . در این خصوص و برای آشنایی بیشتر با شرایط نگهداری ماهی رزمجو و مزیتهای آن نسبت به ماهی قرمز با آقای مهندس علی ادریس زاده ، کارشناس شیلات و از پرورش دهندگان ماهیان زینتی خبرنگار زیستا گفتگویی انجام داده است .

لطفن توضیح مختصری در مورد ماهی رزمجو (فایتر) بفرمائید؟

ماهی رزمجو با نام علمی Betta splendens و نام انگلیسی Siamese fighting fish می¬باشد. خاستگاه گونه اصلی این ماهی مالاوی و تایلند است.

گونه ای از این ماهی که به ماهی جنگجوی پرده دار معروف است به رنگهای سرخ، آبی، سبز و رنگهای زیبایی دیگر یافت می شود. می توان از آکواریوم های شیشه ای کوچک برای نگهداری یک ماهی نر آن به تنهایی استفاده کرد چنانچه تعدادی از این ماهیان را با هم پرورش دهیم. می توانیم تمام رنگهای زیبای آنها را در یک جای داشتنه باشیم، اما باید توجه داشت که اگر دو ماهی نر از این گونه را در یک آکواریوم قرار دهیم، آنها با هم خواهند جنگید و عاقبت ماهی ضعیفتر از پای خواهد آمد.

این ماهی در لانه ای از حبابهای هوا تخم ریزی می کند. در یک آکواریوم که تعداری ماهی ماده نگهداری می شود.. وجود یک ماهی نر کافی ماست در آکواریومهای بزرگ می توان یک جفت نر و ماده را نگهداری نمود.

تشخیص جنسیت این ماهی چگونه امکان پذیر است؟

ماهیان ماده رنگهای کمتری دارند و باله های پرده دار آنها بلند نیست.

اینکه می گویند امکان نگهداری دو ماهی نر با هم وجو ندارد صحت دارد؟

بله ، در صورتی که دو ماهی نر را با هم نگهداری ¬کنیم بعد از نزاع فراوان یکی دیگری را از پای در خواهد آورد اما در مخازن و آکواریوم های بزرگ می توان ماهی نر و ماده را کنار هم نگهداری کرد. در مخازن کوچک ماهی نر تنها به دید تکثیر به ماهی ماده می نگرد و به همین جهت و به علت شکل خاص آمیزش آنها به ماده صدمات زیادی را وارد می کند و گاهی موجب مرگ ماهی ماده می شود. اما در زمانی که تکثیر این ماهی صورت پذیرد تا زمانی که به طور کامل ماهیان تمایز جنسی از لحاظ ظاهری پیدا نکرده اند، می توانند کنار یکدیگر زندگی کنند و از زمانی که نرها در گله نمایان شدند باید آنها را جدا و بصورت جداگانه  پرورش داد.

در مورد فروش ماهیان رزمجو (فایتر) بصورت توأم ماهیان ماده را می توان نگهداری کرد و به فروش رساند اما به علت زیبایی بسیار بیشتر ماهیان نر اغلب تمایل بازار به نگهداری از ماهیان نر است که باید بصورت تک تک در ظروف مجزا نگهداری و در بازار عرضه شوند.

برای تغذیه این ماهی از چه نوع غذاهایی می توان استفاده کرد؟

این ماهی از غذای زنده در دوران لاروی مثل فیتوپلانگتون ها و ناپلیوس آرتمیا تغذیه می کند و در مرحله پرورش می توان از غذاهای پولکی موجود در بازار و یا غذاهایی که بصورت دانه بندی ریز جهت ماهیان زینتی در بازار وجود دارند استفاده نمود. از غذاهای منجمد مثل کرم خونی (شیر و نومیده) هم می توان استفاده کرد.

مهمترین مزایای نگهداری از این ماهی نسبت به ماهی قرمز چیست؟

1-نیاز اکسیژنی بسیار پایین این ماهی است. چون رزمجو (فایتر) یک ماهی لابیرنت دار است و قادر به ذخیره اکسیژن و اکسیژن مورد نیاز را از سطح آب می گیرد.

2-نیاز به نگهداری در جایی بسیار کم و مخازن کوچک دارد.

3-زیبایی ظاهری این ماهی بسیار زیاد است. 

4-قیمت مناسبی دارد و گاهی از ماهی قرمز ارزانتر است.

5-ماهی قرمز یک ماهی زینتی مخصوص حوضچه ها و آب نماهای زینتی است، نه تنگ های کوچک خانگی

6-عمر مفید ماهیان قرمز تا چند ده سال می رسد که این مهم مستلزم سطحی وسیع و نگهداری این ماهیان در حوضچه های مخصوص است نه تنگ های خانگی در حالی که عمر متوسط فایتر حدود 4سال است و به راحتی می توانند میزان زیادی از عمر مفید خود را در تنگهای خانگی سپری نمایند.

7-بیماری مشترک  و خاصی از فایتر گزارش نشده است.

لینکهای مرتبط:

پیشنهاد انجمن حمایت از حیوانات اصفهان: نگهداری از ماهی رزمجو جایگزینی مناسب برای ماهی قرمز

آشنایی با ماهی رزمجو تایلندی (فایتر) و روش نگهداری آن

پایگاه اینترنتی انجمن حمایت از حیوانات اصفهان (esfspca) : طی سالهای گذشته سرنوشت ماهی های قرمز سفره هفت سین به یکی از دغدغه های حامیان حیوانات و فعالین محیط زیست تبدیل شده است . نگهداری یا عدم نگهداری از ماهی قرمز طی سالهای گذشته موافقان و مخالفان زیادی داشته است ، برای نجات این حیوان برخی بر خلاف واقع مدعی شده اند که ماهی قرمز بسیار خطرناک بوده و منشاء چند بیماری است و گروهی نیز راه آسان دیگری را انتخاب کرده اند و حکم به تحریم خرید ماهی قرمز داده اند ، در این  میان انجمن حمایت از حیوانات اصفهان طی 5 سال گذشته دو طرح عمده را برای نجات این حیوان پیشنهاد داده و در شهر اصفهان به مرحله اجرا در آورده است:

در سالهای 1383 تا 1385 با اجرای طرح جمع آوری و نگهداری از ماهی قرمز حساسیت شهروندان را نسبت به سرنوشت ماهی قرمز افزایش داد ، ضمن اینکه در کنار این طرح برنامه های فرهنگی و آموزشی برای خانواده ها و کودکان نیز اجرا شد . در مرحله دوم در سالهای 1386 و 87 اقدام به آموزش شهروندان برای نگهداری از ماهی قرمز در منازل کرد ، تکثیر و انتشار جزوات ، بروشورها و لوح های فشرده در مدارس ، دانشگاهها ، فرهنگسراها ، مهدکودک ها ، مساجد بخشی از فعالیت های این انجمن بود که با صرف صد ها ساعت وقت و با کمک اعضای این انجمن و برخی اعضای سازمانهای غیردولتی زیست محیطی انجام شد و اینک برای نوروز 1388 انجمن حمایت از حیوانات اصفهان همچون 2 سال گذشته در کنار طرح آموزشی پیشنهاد جدیدی دارد که امیدوار است همچون طرحهای گذشته ضمن حفظ ماهی بر سفره های هفت سین ، از مرگ و میر آنها بکاهد و بر این اساس با توجه به تجریبات گذشته و نظرات کارشناسان به هم میهنان عزیزی که در نگهداری از ماهی قرمز مهارت ندارند پیشنهاد می کند برای نوروز امسال ماهی رزمجو (fighter) را جایگزین ماهی قرمز کنند.

شرایط نگهداری ماهی رزمجو (fighter) بسیار آسانتر از ماهی قرمز بوده و این ماهی توانایی سازگاری بیشتری با محیط دارد ، همچنین نگهداری از این ماهی مراقبت خاصی را لازم ندارد و بسیار ماهی مقاومی است . ضمن اینکه در رنگهای متفاوتی نظیر قرمز ، آبی ، مشکی و سفید وجود دارد و ماهی بسیار زیبایی است . پرورش این ماهی به آسانی در کشور انجام می شود و قیمت آن همانند ماهی قرمز و یا شاید کمتر است. بر خلاف ماهی قرمز که در شرایط مناسب می تواند 35 تا 40 سال عمر کند حداکثر عمر طبیعی این ماهی در شرایط عادی 3 تا 4 سال است.

بر این اساس ماهی رزمجو (fighter) می تواند جایگزین بسیار مناسبی برای ماهی قرمز باشد . در اینصورت مرگ و میر ماهیان قرمز کاهش می یابد و از آن مهمتر اینکه حضور حیوانات در زیباترین و محبوب ترین آئین باستانی ایرانیان همچنان پایدار خواهد ماند.

در این خصوص در روزهای آینده اخبار و گزارشات کاملتری ارسال خواهد شد.

لینک مرتبط:

آشنایی با ماهی رزمجو تایلندی (فایتر) و روش نگهداری آن

عکسهای زیبایی از ماهی رزمجو (فایتر)

مدیرکل مبارزه با بیماریهای‌ آبزیان سازمان دامپزشکی خبر داد:

تکذیب بیماری زا بودن ماهیان قرمز

بالاخره دوستان در سازمان دامپزشکی با تاخیر فراوان مسئله بیماری زا بودن ماهی های قرمز را تکذیب کردند. با اینکه انتظار می رفت این مسئله خیلی زودتر از اینها صورت بگیره ولی خوب حداقل میشه امیدوار بود که سال آینده شاهد ادعاهای غلط و غیر مستند در مورد این حیوان مظلوم نباشیم. خبر ایسنا در این مورد را بخوانید:

ماهیان آکواریومی و زینتی امروزه از جانوران خانگی بوده و علاوه بر توصیه‌های مختلفی مبنی بر استفاده و ترویج آنها می‌توانند از منظرعلمی نیز مورد توجه قرار گیرند.در کنار آداب و سنن و ترویج مسایل نوین، اهمیت بهداشت فردی و به ویژه انتقال بیماری‌های مشترک بایستی مورد توجه قرار گیرد.

به گزارش سرویس بهداشت ودرمان ایسنا، با وجود مزایای بسیار فراوان آبزیان زینتی از لحاظ روحی و روانی، این مهمانان کوچک می‌توانند در شرایط خاص و در صورت عدم رعایت بهداشت، خود از ناقلین بیمایهاری مشترکی چون انواع گاستروآنتروتیتها ، انواع سل‌های پوستی، بیماریهای گوارشی باشد. از طرفی هرساله با شروع فعالیتهای نوروزی شاهد فروش میلیونی ماهیان قرمز حوض هستیم که در روشی ناآگاهانه اکثرا قربانی‌های کوچک پایان سفره‌های هفت سین ما می‌باشند حال آنکه برنامه‌ریزی بهداشتی در این راستا می‌توانند باعث استفاده بهینه از ماهیان زینتی و درعین حال مانع بروز مخاطرات بهداشت انسانی شود.

دکترمجید رجبی مدیرکل دفتر بهداشت مبارزه با بیماریهای آبزیان سازمان دامپزشکی کشوردر گفت وگو با خبرنگار ایسنا، با تکذیب برخی اخبار منتشره مبنی بر بیماری زا بودن ماهیان قرمز درچند روز اخیراذعان داشت: ماهیانی که در مراکز بهداشتی عرضه می‌شوند فاقد بیماریهای آبزیان و بیماریهایی هستند که می‌توانند در شرایط خاص به انسان انتقال یابند.

وی از تشکیل کارگروه تخصصی بهداشت و مبارزه با بیماریهای ماهیان زینتی طی 6 ماه گذشته خبر داد و گفت:این کارگروه موظف به تنظیم طرح و برنامه‌ای برای ساماندهی عرضه، حمل و نقل و توزیع ماهی قرمز در شب عید است که این طرح به صورت یک دستورالعمل بهداشتی به کلیه ادارات دامپزشکی سراسر کشور منعکس شده است.

دکتررجبی با بیان این مطلب درباره جزئیات این دستورالعمل، گفت: دراین دستورالعمل مقرر شده از مراکز نگهداری و عرضه به خصوص از مراکز تکثیر ماهیان زینتی، نمونه برداری شود و روی این نمونه‌ها آزمایشات و یروس شناسی ، انگل شناسی ، قارچ شناسی ، باکتری شناسی انجام گیرد ودر صورت اطمینان مجوز لازم صادر شود.

وی ادامه داد: بیماری سالمونلا از باکتریهای روده‌ای است که به طرق مختلف به انسان منتقل می‌شود نظیر مواد غذایی آلوده، عدم رعایت بهداشت فردی وبا احتمال بسیار ضعیف از طریق تماس با ماهی قرمز می‌باشد.

دکتررجبی با اشاره به این که تنها مرجع اطلاع رسانی درباره بیماری‌های آبزیان به مردم سازمان دامپزشکی کشوراست، اظهار داشت: تا به حال هیچ گزارش مستندی مبنی بر بروز بیماری از ماهی قرمز برانسان در سطح کشور نداشتیم.

وی اظهار داشت: ماهیان قرمز عمدتا به علت نگهداری در ظروف نامناسب،‌غذادهی اشتباه، اکسیژن دهی غلط و به علت نگهداری در حجم کم آب در داخل تنگها که باعث بالا رفتن حجم مواد سمی و تلف شدن آنها می‌شود.

این متخصص بیماریهای آبزیان با تاکید بر درج صحیح اخبار درادامه افزود: هیچگونه خطری مورد توجه تهیه کنندگان ماهی قرمز نیست و بر اساس طرح ساماندهی که در سطح کشور اجرا شده تمامی این بیماریها کنترل شده‌اند.

به گزارش ایسنا، دکتر رجبی درباره ویژگیهای ماهی قرمز گفت: نام علمی آن کاراسیوس اوراتوس و از خانواده‌ کپورماهیان می‌باشد، این ماهی از اولین ماهیان آکواریومی است که توسط بشر نگهداری و خاستگاه اولیه این ماهی کشور چین است.

وی با اشاره به وجود انواع مختلف این ماهی گفت: بزرگترین آنها حداکثر تا 60 سانتیمتر رشد می‌کند و حداکثر دارای وزن معادل 4/5 کیلوگرم است. در شرایط مناسب ماهی قرمز ممکن است بیش از بیست سال عمر کند ولی بیشتر ماهیان قرمز خانگی به دلیل شرایط نگهداری معمولا بیشتر از 6 تا 8 سال زنده نمی‌مانند.

وی در خصوص شرایط نگهداری ماهی قرمز اظهار داشت: ماهی‌های قرمز در درجه حرارت بالای 25 درجه سانتیگراد آسیب پذیرهستند حتی تغییرات ناگهانی دما نیز باعث مرگ ماهی می‌شود.

رجبی با بیان این که سطح آب دارای اهمیت بیشتری نسبت به حجم آب دارد تا اکسیژن مورد نیاز ماهی در آب حل شود، تصریح کرد: دست کاری ماهی به خصوص توسط کودکان باعث آسیب دیدن پوشش سطحی ماهی شده و ماهی را نسبت به باکتری‌ها و انگل‌های آب حساس و آسیب پذیر می‌کند.

وی با بیان این که ماهی قرمز بایستی با غذاهای کم پروتئین و سرشار از کربوهیدارت شناور در سطح آب تغذیه شوند، اذعان داشت: این ماهیها بایستی دوبار در روز و درمدت یک تا دو دقیقه تغذیه شوند.غذادهی بیش از حد باعث انباشت مواد آلی و دفعی و در نتیجه مسموم شدن ماهی خواهد شد.

دکتررجبی با اشاره به این که ماهی قرمز شب عید خود را از مراکز معتبر تحت نظارت شبکه‌های دامپزشکی تهیه کنید، اعلام داشت: در نگهداری طولانی مدت ماهیان قرمز مثلا در خانه و کنار سفره‌های هفت سین، مقدار آب مورد نیاز هر قطعه ماهی حداقل یک لیتر منظور شود.

وی درباره شستشویی دوره‌ای آکواریوم‌ها ادامه داد: ضدعفونی و گندزایی آنها با محلول‌های نمک طعام 3 درصد ، ترکیبات آمونیوم به مقدار 1/0تا1 گرم در لیترآب به مدت 15 تا 10 دقیقه و یا ترکیبات یده به مقدار 200 میلیگرم در لیتر آب به مدت 10 ثانیه است اما این مواد ضدعفونی کننده برای ماهی‌ها خطرناک است.

این متخصص بیماریهای آبزیان با بیان این که استفاده از دستکش خصوصا برای افراد حساس و دارای سوابق آلرژی ضروری است، افزود: شستشوی کامل دست‌ها با آب و صابون بعد از هر بار دست زدن به آب یا ماهیان زینتی اهمیت دارد. همچنین نگهداری مناسب غذاهای ماهیان زینتی در جاهای خشک ، خنک ، تاریک در ظروف کاملا در بسته و با رعایت تاریخ مصرف الزامی است.

وی ادامه داد: رعایت دوره‌های قرنطینه‌ای حداقل دوهفته برای ماهیان جدید و در آکواریوم یا ظرف جداگانه و جداسازی تمامی ماهیان بیمار از سایر ماهیان سالم الزامی است.

دکتررجبی با اشاره به ضرورت استفاده از آب بهداشتی برای ماهیان اظهار داشت:درمورد آبهای شرب شبکه آبرسانی شهری باید کلرزدایی شود و یا جهت تعادل گازها و خروج کلرقبل از مصرف حداقل به مدت 48 ساعت در ظروفی دهان گشاد نگهداری و ذخیره شود.

وی درباره بیماری‌های که احتمال بروز آنها در شرایط خاص و در صورت تماسهای پوستی وجود دارد، تصریح کرد: اکثر باکتریهای انتروباکتریاسه، پسودوموناس، ادواروزیلا، ویبرو، استرپتوکوک ، و مایکوباکتریوم را می‌توان بیماری‌های مشترک طبقه بندی کرد.

دکتر صداقت متخصص پوست نیز درخصوص نگهداری ماهی‌های قرمز در منزل توصیه کرد: دربدن این ماهی‌ها نوعی موجودات زنده با نام مایکوباکتری زیست می‌کنند که تماس مستقیم با آنها باعث بروز گرانولوم پوستی می‌شود بنابراین کودکان از تماس با ماهی‌های قرمزخودداری کنند.

وی ادامه داد: استفاده از ماهی‌های قرمز در محیط هیچ عارضه‌ای ایجاد نمی کند. فقط در اثرتماس مستقیم با پوست دچار گرانولوم می‌شود که درمان آن هم حدودا 6 هفته به طول می انجامد.

بیانیه انجمن حمایت از حیوانات اصفهان در مورد مباحث اخیر مربوط به ماهی قرمز:

متاسفانه در دو سال گذشته شاهد طرح برخی مباحث در مورد خطرات و آلودگی شدید ماهیهای قرمز بوده ایم. مدعیان این مسئله بی آنکه گزارش و آمار مستند و مستدلی ارائه کنند سعی در القای مرگ آور بودن ماهی قرمز و وجود آلودگیهای شدید این حیوان دارند. بر همین اساس توجه هموطنان عزیزمان را به نکات ذیل جلب می نمائیم:

- بر طبق اطلاعات سازمان دامپزشکی کشور به عنوان مرجع رسیدگی به بیماریهای مشترک انسان و حیوانات تا کنون در کشورمان گزارشی مبنی بر انتقال بیماری از ماهی زینتی به انسان از طریق مراجع ذی صلاح ارائه نشده است و بر همین اساس سازمان دامپزشکی کشور سال گذشته ضمن توصیه به رعایت بهداشت مسئله آلودگی ماهی قرمز را رد کرد.

- بیماری پیسوریازیس که از آن به عنوان یکی از بیماریهای خطرناک قابل انتقال به انسان نام برده می شود بیماری نا شناخته ای است که اطلاعات کافی در مورد آن وجود ندارد و البته عده ای از متخصصان علم پزشکی عوامل وراثتی را در ابتلا به این بیماری دخیل می دانند.

- ماهی قرمز نیز مانند همه موجودات زنده می تواند حامل بیماری باشد همانطوری که فرد بیماری می تواند افرادی را بیمار کند . ولی متاسفانه تبلیغات صورت گرفته درمورد این حیوان فوق العاده بیش از حالت معمول است و گویا عده ای اصرار دارند که ماهی قرمز را سوای بقیه موجودات زنده نشان دهند.

- انجمن حمایت از حیوانات اصفهان از همه کسانی که سعی دارند ماهی قرمز را موجودی مرگ آور و خطرناک نشان دهند می خواهد برای نشان دادن راستی گفتارشان بجای ارائه آمار و مدارک اثبات نشده تنها ( و تنها یک نفر) را که از طریق ماهی قرمز بیمار شده معرفی کنند.

- ماهی قرمز همراه چای از کشور چین وارد ایران شده است ، امروزه «چایخانه های سنتی» را در هر گوشه ای از شهرهای ایران می توان یافت . استفاده از چای به یکی از سنتها و رسوم ایرانیان تبدیل شده است و ماهی قرمز نیز به نماد زندگی در سفره های هفت سین ما تبدیل شده است.

- باز هم تاکید می گردد که تا کنون در کشورمان گزارشی مبنی بر انتقال بیماری از ماهی قرمز به انسان از طریق مراجع ذی صلاح ارائه نشده است و بر این اساس است که  اداره کل دامپزشکی استان اصفهان و اداره کل شیلات استان اصفهان در طرح فرهنگی انجمن حمایت از حیوانات اصفهان بمنظور آموزش نحوه نگهداری از ماهی قرمز درمهدکودکها ، مدارس ، فرهنگسراها ، ادارات و ... با این انجمن همکاری خوبی داشته اند.

بی شک برخوردهای اینچنینی با مسئله ماهی قرمز نتیجه ای جز تشویش اذهان عمومی ، سلب اعتماد عمومی نسبت به سازمانهای زیست محیطی و حیوان ستیزی نخواهد داشت.

23/12/1385

رونوشت:

- خبرگزاریهای کشور

- روزنامه های سراسری کشور و استان اصفهان

- شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی کشور

***************************

ابتکاری جالب از وبلاگ همنهاد

بهترین وبلاگهای زیست محیطی سال 1385 را انتخاب کنید

آشنایی با نحوه نگهداری و مراقبت از ماهی قرمز

مقدمه:  

ماهی قرمز کوچک یا همان ماهی طلایی (Goldfish) از معمول ترین ماهی هایی است که در منزل می توان از آنها نگهداری کرد. این حیوان کوچک خانگی که بسیار جذاب و دوست داشتنی می باشد در صورت مراقب مناسب می تواند تا چند سال در کنار ما در منزل زندگی کند. این ماهی می تواند تا اندازه 40 سانتیمتر رشد کند، طول عمر 10تا 20 ساله برای این ماهی غیر معمول نیست. طول عمر بیش از 40 سال نیز برای گلدفیش ثبت شده است.

اصالت ماهی قرمز معمولی به شرق آسیا میرسد و رنگ برونزه دارد و قادر به تحمل آب کم اکسیژن و بقاء و تولید مثل در آبگیرهای کوچک می باشد. بنابراین اینها انتخاب مناسبی بودند که چینی ها در حدود هزاران سال پیش ، زمانی که در جستجوی ماهی هایی که بوانند بعنوان محصولات غذایی پرورش یابند ، به آن برخوردند. با اصلاح نژاد ، اندازه آنها افزایش یافت ولی پس از مدتی ، از نقطه نظر ارزش اقتصادی، آنها تبدیل به جانوران تزئینی شدند و پرورش دهندگان سعی خود را متمرکز بر اصلاح و بهتر شدن نوع طلا ماهی کردند و پرورش برای خوراک منسوخ گردید. پرورش طلا ماهی در چین و نیز ژاپن برای مدت 700 سال ادامه یافت و در اروپا در سال 1961 شروع شد و زمانی بود که اولین ماهی توسط کشتی وارد شد.

آناتومی:

یک ماهی نمونه بدن کشیده و کمانی مانند دارد ، فاقد گردن است ، آبششها مسئول تنفس بوده و تعادل بدن در آب توسط باله ها حفظ می شود.

دو تا باله سینه ای و لگنی مانند ترمز عمل می کنند ، موقع چرخیدن، یک باله سینه ای یک طرف را بالا میبرد تا طرف دیگر کشیده شود. باله پشتی و مقعدی مانند تیرک کشتی ها عمل می کنند و در ضمن ظاهر ماهی را آراسته میسازد و باله دمی در شنا کردن استفاده می شود. گر چه قسمت عمده حرکت توسط چرخش های بدن ایجاد می شود.

بدن توسط فلسهایی بصورتی که قسمتی از هر فلس بر روی فلس دیگر قرار گرفته ، حمایت می شوند و هرگز از نظر تعداد افزایش نمی یابند بلکه همانطوری که ماهی رشد می کند از نظر اندازه ، هم این فلسها بزرگ می شوند. رشد دایره ای فلس در تابستان هنگامی که میزان رشد سریع است ، خوب ولی در زمستان و در مواقع فقدان رشد، اندک است. خط جانبی در بدن یک ردیف از فلسها است که از سر تا دم در هر طرف ماهی امتداد یافته اند و یک ارگان حسی اصلی است که ارتعاشات بسیار حساس و ضعیف را هم می تواند حس و ثبت کند، تغییرات جزئی در فشار آب و سرعت و شتاب آب به ماهی اجازه می دهد تا بدون خطا از داخل شکافها بلغزد و عبور کند و همینطور با سرعت در یک دسته ماهی بچرخد بدون اینکه تصادفی با آنها بکند.

چشمهای ماهی گلدفیش کمی بر آمده است و این بر آمدگی ، مسئله عدم چرخش سر را جبران می کند و پیرامون خود را خوب می بیند تا از شکارگران در امان باشد. در قسمت داخل ، ستون مهره بسیار قابل انعطاف با انشعابات مهره ها در هر دو طرف قرار گرفته است.

اندامهای اصلی از جمله قلب ، کلیه ها ، کبد مشابه با دیگر مهره داران است و علاوه بر آن دارای یک عضو نگهدارنده و شناور کننده پر از هوا موسوم به بادکنک شنا می باشد. واضحترین تفاوت میان اعضای داخلی ماهی و دیگر مهره داران ، وجود آبشش بجای شش هاست و ماهی ها از طریق جریان پیدا کردن آب به داخل آبششها تنفس می کنند.

برای تبادل اکسیژن ، همانطوری که آب به داخل رشته های تار مانند آبشش جریان می یابد ، اکسیژن محلول از آب به داخل جریان خون انتقال یافته و دی اکسید کربن از جریان خون وارد آب می شود. آب از طریق دهان وارد شده و از طریق شکافهای آبشش خارج می شود. جدار آبشش با جریان آب باز و بسته میگردد ، سوراخهای بینی اعضاء بویایی بوده و در تنفس دخالتی ندارند.

ظرف نگهداری:

اولین موضوعی که می تواند بعنوان یک عامل مهم در عمر بیشتر ماهی موثر باشد محل زندگی آن است. ظروفی که در آنها ماهی فروخته میشود اغلب کوچک می باشد و نباید اشتباه کرد و ماهی ها را در همان ظروف کوچک نگاه داشت. ماهی ها به اکسیژن موجود در آب احتیاج دارند و این اکسیژن از طریق سطح هوایی که با آب در تماس است وارد آب می شود. هرچه سطح مقطع بالای تنگ کوچکتر باشد اکسیژن کمتری می تواند وارد آب شود. پس سعی کنید تا آنجا که ممکن است از ظروفی که دهانه گشاد دارند استفاده کنید.ظروف نگهداری ماهی باید بطور هر دو هفته یکبار با فرمالین ، نمک طعام و یا سایر مواد ضد عفونی کننده شستشو شود .

 آب :

از آنجایی که ماهی در تمام طول عمر خود در آب می باشد لذا لازم است آبی که برای زندگی آن انتخاب می کنیم دارای شرایط مناسب زندگی باشد. معمولا” استفاده از آب شهری مشکل خاصی برای ماهی های قرمز ایجاد نمی کند. اما قبل از کنار گذاشتن آب برای ظرف ماهی، بگذارید یک دقیقه آب از شیر بیرون برود این باعث می شود برخی مواد شیمایی که احتمالا” در لوله رسوب کرده اند بیرون روند. برای اطمینان از خارج شدن موادی مانند کلر باید قبل از عوض کردن آب ماهی ها، بگذارید که آب بمدت یک شبانه روز در ظرف بماند. همچنین این عمل باعث می شود که آب دمای محیط را گرفته و تغییر آن برای ماهی ها خطری در بر نداشته باشد.

هرگز نباید اجازه دهید که آب ظرف ماهی ها کثیف شود، اینکار می تواند باعث بیماری، کوتاهی عمر و در نهایت مرگ آنها شود. برای تعویض آب هرگز آب را یک دفعه عوض نکنید، با آرامش کامل نیمی از آب ظرف را خالی کرده و سپس کم کم آب برداشته شده از ظرف را با آبی که از روز قبل نگه داشته اید جایگزین کنید. در هر صورت باید سعی کنید که کمترین استرس را به ماهی های کوچک منتقل کنید. شما باید در طول هفته یک یا دو بار آب ظرف ماهی ها را به اینصورت عوض کنید.میزان آب مورد نیاز برای هر ماهی حداقل یک لیتر می باشد.

غذا :

ماهی های قرمز کوچک حیوانات بسیار سخت جانی هستند و هر چیزی را می خورند. لذا به راحتی می توانید در شرایطی که غذای مناسب در دسترس ندارید از خرده های نان، تکه های کوچک گوشت و … به مقدار کم بعنوان غذا به آنها بدهید. ماهی های نیز مانند انسان به پروتئین، ویتامین و … برای رشد و زندگی نیاز دارند.غذای ماهی باید در جای خشک و خنک و بدور از نور در ظرف در بسته نگهداری شود و به تاریخ مصرف آن توجه شود.

در ارتباط با غذا دادن باید دقت کنید که دادن زیاد غذا به آنها و ماندن آنها در ظرف باعث آلودگی آب شده و برای ماهی ها خطراتی به همراه خواهد داشت. سعی کنید به مقدار بسیار بسیار کم در دو نوبت غذایی همانند خودتان به آنها غذا دهید، مقدار آن باید بگونه ای باشد که اضافه غذا در آب نماند و همه غذای داده شده بعد از 5 دقیقه تمام شود.

دمای محیط:

دمای مناسب برای زندگی این ماهی ها از حدود 10 تا 25 درجه سانتیگراد می باشد. دمای محیط هرگز نباید دفعتا” تغییر کند، تغییر تدریجی و ملایم دمای محیط یا آب برای آنها قابل تحمل می باشد.

نور:

ماهی های قرمز کوچک نیز همانند سایر حیوانات یا گیاهان احتیاج به نور خورشید دارند. محل نگهداری آنها باید به گونه ای باشد که تغییر روز و شب در آن احساس شود. هرگز آنها در زیر نور آفتاب مستقیم و شدید قرار ندهید.

هوادهی:

ظرفیت تانک توسط هوادهی مداوم 40 برابر بیشتر میشود. پمپ هوا برای آکواریوم سردآبی ضروری نیست ولی اگر ماهی به این عمل عادت نماید باید ادامه یابد. ویژگی آن در این است که علاوه بر تشکیل حبابهای هوا در داخل آب ، جریان حبابها ، لایه های زیرین آب را به سطح حرکت میدهد و در آنجا تبادل دی اکسید کربن و اکسیژن صورت میگیرد. در حوض نیز این عمل درست به همین صورت توسط پمپ فواره ها صورت می گیرد.

گیاهان:

نقش گیاهان در حوض ها و آکواریوم ها اصولاً برای دکور ، سایه بان و جذب دی اکسید کربن و موادی مانند آمونیاک و نیتراتهای ناشی از تجزیه و فساد مواد است و معمولاً کمتر از آنچه تصور عمومی است برای تامین اکسیژن موثرند. اکسیژن فقط در مرحله فتوسنتز آنها آزاد میشود و در خلال 24 ساعت اکسیژن توسط گیاه برای عمل تنفس مصرف میشود.

نحوه رفتار و جابجائی ماهی قرمز:

مراقبت از باله ها و فلسها به منظور جلوگیری از آسیب دیدن خیلی مهم است. در مخزن می توان از یک لیوان یا توری برای گرفتن ماهی استفاده کرد و در حوض از تور. در زمان انتقال به محل جدید باید از یک دماسنج برای بررسی یکسان بودن دمای آب استفاده کرد چون تغییرات دما حتی فقط 1 درجه سانتیگراد میتواند کشنده باشد.

بهتر است یک ماهی تازه خریداری شده در همان کیسه پلاستیکی خودش در آکواریوم شناور گردد تا دما یکنواخت گردد و چنانچه حوض یا آکواریوم آماده نباشد درون یک سطل از آب شیر که 24 ساعت به منظور از بین رفتن کلر آن باقی مانده است موقتاً قرار داده شود.

مشکلات و بیماری ها:

وقتی فلسهای ماهی در اثر حادثه یا جراحت کنده می شوند ، قبل از اینکه ترمیم صورت گیرد بیماری (Saprolegnia) قارچ سفید رخ می دهد. زمانی که قارچها به نواحی سرپوش آبشش ها (Opercula) می رسند و در تنفس وقفه ایجاد می کنند باعث مرگ می شوند. ماهیهای مبتلا را باید جدا کرد زیرا که بیماری بشدت واگیردار است. درمان بصورت بکار بردن حمام نمک (کلرید سدیم) است و ماهی به محلول سالین برای مدت 20-15 دقیقه در روز منتقل میشود. یا اینکه بجای آن میتوان ماهی را به یک تشت شامل 5 قطره از محلول 2% مرکورکوروم به ازای 5 لیتر آب برای مدت 3 ساعت در روز انتقال داد.

بیماری شدیداً واگیردار و کشنده دیگر بیماری لکه سفید (White Spot) یا Icthyophiriasis نام دارد که توسط یک انگل پروتوزوآ ایجاد میشود. گونه های فلس دار( دارای فلس قابل مشاهده) را باید در یک مخزن بدون گیاه جدا ساخته و سعی کرد که انگل توسط رنگ دار کردن آب با متیلن بلو به مدت 10-8 روز کشته شود. همچنین با مرکورکروم هم موثر است .

بسیاری از بیماریهای ماهی بعلت فقر تغذیه ، تجمع بیش از حد آب کثیف و تغییرات دما است. فضله دنباله دار (آویزان) دلالت بر یبوست دارد که اغلب اوقات در نتیجه تغذیه ای که منحصر به غذای خشک است ایجاد می شود. اضافه کردن غذای تازه و برگهای سبز و همچنین دادن شربتهای تقویتی و نیز چنانچه آب سرد است افزایش دما به 18-16 درجه موثر است. درمان پوسیدگی باله ها و دم هم زمانی امکان پذیر است که شرایط و وضعیت زندگی اصلاح گردد. درمان با حمام نمک نیز اغلب اوقات مفید است.

عدم تعادل ممکن است بعلت نقص در بادکنک شنا باشد که درمانی ندارد ولی یبوست ، سوءهاضمه ، تغییرات دما همه با علامت از دست دادن تعادل همراه است که با درمان یبوست ، جابجا کردن ماهی به آب کم عمق برای چندین رزو یا ثابت نگه داشتن دمای محیط قابل برگشت است.

بیرنگ شدن یا کمرنگ شدن رنگ بدن ممکن است اولین نشانه کسالت و یا ناشی از وجود کلر در آب باشد. نوزادان ماهی تا 12-8 ماهگی رنگ بالغین را به خود نمی گیرند و در بعضی از آنها نیز هیچوقت رنگ خوبی ظهور نمیکند.

توصیه می شود شهروندان عزیز بجای نگهداری ماهی در تنگ و ظروف کوچک ، آکواریومی تهیه و با ایجاد شرایط مناسب در آن از ماهیان خود نگهداری نمایند در این حالت نگهداری از ماهی آسانتر و طول عمر آن بیشتر خواهد بود.

تولید مثل:

فصل تخم ریزی در تمام تابستان دوام دارد و شروع آن اردیبهشت و خرداد می باشد . در سن حدود یکسالگی ، ماهی قرمز سالم ، هر ماه از فصل قادر به تخم ریزی است . در زمانهای تولید مثل تشخیص جنس ها ساده است ، نر ها برآمدگی سفید رنگ (دگمه مانند) روی باله های سینه ای و پشت سر دارند. ماده نیز حالت تورم و بادکردگی در ناحیه تخمدانها دارد.

تخمدانها حاوی هزاران تخم هستند و یک نر قادر به بارور کردن تخمهای بسیاری می باشد. در رفتار تولید مثلی ، نرها تمام روز ماده ها را دنبال می کنند و به داخل گرمترین و کم عمقترین قسمت حوض با تولید صدای شلپ شلپ میرانند.این دنبال کردن باعث سهولت تخم ریزی در ماده ها می گردد و بلافاصله تخمکها توسط اسپرم ماهی نر بارور میگردد و به گیاهان داخا آب می پیوندند.

در حرارت 21 درجه سانتیگراد تخمها در مدت 4 روز به نوزاد تبدیل میشوند و در 10 درجه سانتیگراد این امر تا 14 روز طول میکشد. بچه ماهی آزادانه شنا میکنند و غذای طبیعی آنها موجودات میکروسکوپی هستند.

درون مخزن آب یا حوض مخصوص آنها میتوانند از غذای ویژه ای که مخصوص بچه ماهی ها تهیه می شوند تغذیه نمایند. در یک ماهگی تغذیه آنان مثل بالغین میتواند باشد و در سه ماهگی ماهی قرمز جسور آماده است تا در کنار دیگر ماهی ها قرار گیرد.

چک لیست یک آکواریوم موفق گلد فیش:

1- در آغاز ، 150 سانتیمتر مربع سطح آب برای هر 5/2 سانتیمتر طول ماهی (با دم) در نظر بگیرید.

2- از تغییرات ناگهانی دما اجتناب ورزید؛ گونه های زینتی را در دمای پائینتر از 21 درجه سانتیگراد نگاه ندارید.

3- از تغییرات ناگهانی PH آب خودداری کنید.

4- رژیم غذایی مناسب و متنوعی را در پیش بگیرید و از تغذیه بیش از حد و آلودگی مخزن بپرهیزید.

5- از فیلتراسیون و یا هوادهی در تمام اوقات مطمئن باشید . مرتباً فیلترها را سرویس کنید.

6- هر 2 تا 4 هفته 25% آب مخزن را تعویض کنید. آب تازه باید قبلاً هم دما شده باشد.

چک لیست تعطیلات

یک هفته قبل از عزیمت به سفر:

1- تعویض بخشی از آب

2- سرویس فیلترها

3- تغذیه با مقادیر معمول و عادی

4- عدم افزودن ماهی جدید، به جهت احتمال ورود بیماری یا آفتهای مسبب بروز مشکلات در زمان عدم حضور شما

روز پیش از عزیمت:

1- کنترل همه پمپ ها ، فیلتر ها و..

2- روشن نگه داشتن طی مسافرت

3- در صورت لزوم، مقادی مورد نیاز غذا را آماده کرده و برای استفاده در ظروف در بسته به یکی از همسایگان بدهید.

در مسافرت:

1- ماهی های بزرگی می توانند بدون غذا برای حدود 2 یا 3 هفته کاملاً بخوبی به زندگی ادامه دهند. اما می توانید از یکی از همسایگانتان بخواهید که آنها را ترجیحاً با مقادیر از پیش آماده شده تغذیه کنند.

2- با پنهان کردن مابقی غذا ها از دید دوستانتان از تغذیه بیش از حد جلوگیری کنید.

در بازگشت:

1- تعویض قسمتی از آب

2- رسیدگی به فیلترها

3- آغاز مجدد برنامه تغذیه

چند نکته مهم:

* از رها کردن ماهیان زینتی خود در رودخانه ها ، تالابها و آبهای آزاد جداً خودداری نمایید و اگر توانایی نگهداری از ماهیان خود را ندارید آنها را به فروشگاههای ماهیان زینتی و یا افرادی که توانایی نگهداری از ماهی دارند تحویل دهید.

* توصیه می شود بجای نگهداری ماهی در تنگ و ظروف کوچک ، آکواریومی تهیه و با ایجاد شرایط مناسب در آن از ماهیان خود نگهداری نمایید در این حالت نگهداری از ماهی آسانتر و طول عمر آن بیشتر خواهد بود.

***********

· وبلاگ دوستداران حیوانات و طرح " ماهی قرمز من زنده باید بماند " در ایسنا

· تاکسیدرمی ؛ علم یا بهانه ای برای حیوان کشی

· زنبور عسل یاور انسان و محیط زیست

ماهی قرمز من زنده باید بماند

چند سالیست که در روزهای پایانی سال و در آستانه نوروز بحث خریدن یا نخریدن ماهی قرمز در میان افراد و گروههای دوستدار حیوانات داغ می شود .

انجمن حمایت از حیوانات اصفهان به عنوان یکی از گروههایی که در این زمینه احساس مسئولیت می کرد از نوروز 82 تا کنون تلاش زیادی را بمنظور افزایش اطلاعات مردم درمورد  نحوه نگهداری ماهی قرمز و نیز احترام به حقوق این  حیوان داشته باشد و بر این اساس تا کنون 3 دوره طرح جمع آوری و کلاسهای فراگیر آموزشی داشته ایم . آنچه که در ادامه این نوشتار بیان خواهم کرد حاصل تجربه 4 ساله اینجانب و ارتباط با تعداد زیادی از شهروندان ، مسئولان و صاحب نظران طی سالهای گذشته است.

بخاطر دارم که اولین بار در سال 80 یا 81 بود که در روزنامه ایران مطلبی با عنوان تجارت سیاه نوشته شده بود و از مردم خواسته شده بود بخاطر تلفات بالای این حیوان از خریدن آن برای سفره هفت سین خودداری کنند. ایده جالبی بود اما برای فراگیر شدن نیاز به زمان داشت و اخیراً دو سالی می شود که بحث آلوده بودن و یا ایرانی نبودن این ماهی مطرح می شود.

بی شک هدف نهایی دوستانی که بحث آلوده بودن ماهی قرمز را مطرح می کنند اینست که بدینوسیله مردم را از خریدن این حیوان بترسانند و مانع از تولید و در نهایت مرگ و میر بالای این حیوان شوند ، چون اگر غیر از این بود دامنه این اعتراض به خریدن و نگهداری از  دیگر ماهیان آکواریومی نیز سرایت می کرد و یا حتی نسبت به مصرف ماهی هشدار داده می شد.

البته مسئله آلوده بودن ماهی ها سال گذشته از سوی مسئولان اداره دامپزشکی و شیلات تکذیب شد ضمن اینکه تا کنون جایی نشنیده و ندیده ایم که کسی بخاطر آلودگی ماهی قرمز بیمار شده باشد .

اینکه چطور در سالهای گذشته این بیماری ای که از آن به عنوان بیماری کشنده یاد می شود هیچ مشکلی برای هموطنانمان بوجود نیاورده جای سوال دارد ؟!

و یا مثلاً اینکه  چرا مقامات بهداشتی امریکا اجازه می دهند سالانه 4 میلیون نفر از ساکنان آن کشور براحتی دچار چنین بیماری کشنده ای شوند ؟ و در مقابل این مسئله هیچ واکنشی نشان نمی دهند ؟ ! ( به نقل از شماره 142 روزنامه آینده نو)

ضمن اینکه اطلاعات و منابع علمی موجود امکان انتقال بیماریهای گفته شده از طریق ماهی قرمز را بسیار بعید و نا محتمل می داند.

برای بسیاری از مردمان کشور ما که با حیوانات بیگانه هستند ماهی قرمز تنها حیوانی است که مهمان خانه هایشان می شود . بسیاری از کودکان ایرانی از طریق همین ماهی های قرمز سفره هفت سین با دنیای حیوانات آشنا می شوند وبرای بسیاری از ما عشق و علاقه به حیوانات از همین ماهی قرمز شروع شده است. بسیارند افرادی که  به دلایل غیر منطقی و اشتباه با حیوانات مشکل دارند و ازحیوانات فراری هستند ولی  با ماهی قرمز کنار آمده اند و آنرا به عنوان یک حیوان زیبا و بی دردسر قبول کرده ند. اگر قرار باشد بدون هیچ آمارو مدرک مستندی بگوییم حیوانی که سالها مهمان ما بوده به این میزان خطرناک و کشنده است ، آنگاه نباید انتظار داشته باشیم مردممان با دیگر حیوانات برخورد خوبی داشته باشند  ، در این شرایط باید منتظر باشیم که مردم ما در هر کجا که حیوانی را پیدا کردند از ترس آلوده بودن آن حیوان را بکشند و نابود کنند.

دوستان عزیز اگر ماهی قرمز که در بین عوام مظهر پاکی و زیبایی است به بهانه آلوده بودن از خانه های ما برود دیگر هیچ حیوانی را نمی توان در خانه ها یافت و دوری ما از این مظاهر خلقت خداوندی آغاز خواهد شد و دوری از حیوانات می تواند زمینه حیوان آزاری و عدم رعایت حقوق آنها را فراهم آورد.

حتی ایرانی نبودن حضورماهی قرمز بر سر سفره هفت سین هم نمی تواند دلیل خوبی برای حذف این حیوان باشد. بسیاری از جشنها و مراسمها در چند صد ساله اخیر وارد فرهنگ ما شده اند و ماندگار شده اند.

برای زنده ماندن ماهیهای قرمز باید به دنبال راه دیگری بود !

مهمترین دلیل مرگ و میر بالای ماهیان قرمز عدم آشنایی مردم با نحوه نگهداری و مراقبت از ماهی قرمز است . بر خلاف آنچه که تصور می شود بسیاری از مردم کشورمان اطلاعاتشان در مورد این حیوان بسیار مختصر و بعضاً دارای اطلاعاتی غلط هستند.ماهی قرمز نسبت به دیگر ماهیان آکواریومی مقاومت بالایی دارد و در صورت رعایت نکاتی ساده و آسان می تواند سالهای زیادی عمر کند.

شاید بگویید که این مسئله تخصصی است و این کار نمی تواند عمومیت داشته باشد  اما مطمئن باشید دانستن نکاتی بسیار ساده و ابتدایی می تواند تاثیر بسیار بسیار زیادی در افزایش عمر این موجودات زیبا داشته باشد.  

تجربه چندین ساله آموزش نحوه نگهداری از ماهی در نقاط مختلف شهر اصفهان این نکته را بخوبی اثبات کرده مردم ما تقریباً چیزی در مورد این حیوان نمی دادند و بسیار مشتاقند که درمورد این حیوان اطلاعاتی کسب کنند.

براین اساس سال گذشته تعداد کلاسهای آموزشی ماهی قرمز را افزایش دادیم و امسال با برنامه ریزی های انجام شده قصد داریم که تعداد بسیار زیادی از مهدکودکها ، مدارس ، دانشگاهها ،سازمانهای غیر دولتی ،  ادارات ، فرهنگسراها و مساجد را زیر پوشش طرح آموزشی نگهداری از ماهی قرمز قرار دهیم . البته چاپ بروشور ، پوستر و توزیع لوح فشرده نحوه نگهداری از ماهی قرمز که سال گذشته در انجمن حمایت از حیوانات اصفهان تولید شده است از دیگر برنامه های ما بمنظور حمایت از ماهی های قرمز است.

همچنین اعلام کرده ایم در هر کجای شهر اصفهان که حداقل 15 نفر از شهروندان مایل به آموزش در این زمینه باشند ، می توانند با ما تماس بگیرند و مدرسان ما در کمتر از 48 ساعت بصورت داوطلبانه به محل آنها خواهند رفت. ضمن اینکه روزانه از طریق ایمیل goldfish1385@gmail.com پاسخگوی سوالات علاقه مندان درمورد ماهی قرمز هستیم.

شعار طرح امسال ما اینست : " ماهی قرمز من زنده باید بماند " و بر این اساس اعلام می کنیم کسانی که به هر دلیلی توانایی نگهداری از ماهی قرمز را ندارند از خریدن آن خودداری کنند و تنها کسانی ماهی قرمز بخرند که می توانند امکانات و شرایط مطلوبی را برای این حیوان فراهم کنند.

ما باید این فرهنگ را بوجود بیاوریم که ماهی قرمز ، وسیله ای برای کامل بودن سفره هفت سین نیست و موجودی است که حق حیات و زندگی دارد و اگر برای سفره هفت سین ماهی قرمز خریدیم باید کاری بکنیم که این ماهی به حیات خود ادامه بدهد .

باید در مسئله حمایت و حفاظت از ماهی قرمز شهروندان و هموطنانمان را نیز سهیم کنیم و از آنها بخواهیم که در این مسیر ما کمک کنند . اینگونه هر سال اوضاع ماهیان قرمز بهتر و بهتر می وشد وآمار تلفات آنها رو به کاهش خواهد گذاشت و گرنه بیان دلایلی که پایه و اساس درستی ندارد شاید در کوتاه مدت تاثیر اندکی بگذارد ولی می تواند موجبات بی اعتمادی مردم نسبت به دوستداران و حامیان حیوانات را فراهم کند.

من پارسال ماهی قرمز نخریدم ، چون شرایط نگهداری از آن را نداشتم ولی امسال یک آکواریوم خریدم و شرایط خوبی را برای نگهداری از این حیوان زیبا فراهم کرده ام . شما هم اگر می توانید از ماهی قرمز خود بخوبی نگهداری کنید بخرید ، در غیر اینصورت لطفاً نخرید.

برای سومین سال انجمن حمایت از حیوانات اصفهان با همکاری سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان برگزاری می کند:

« طرح بزرگ جمع آوری ماهی قرمز»

همراه با مسابقه زیباترین ماهی قرمز ، ایستگاه نقاشی ویژه کودکان ، نمایش خیابانی با موضوع مسائل زیست محیطی و...

در حاشیه این مراسم ، جلسات بحث و گفتگو با موضوع محیط زیست و حمایت از حیوانات برگزار خواهد شد

زمان: شنبه 12 فروردین از ساعت 9 تا 18

مکان: سی و سه پل – حوض جنب خانه کودک و نوجوان

راهنمای نگهداری از ماهی قرمز

ماهی قرمزGold Fish

خانواده: Carassius auratus

ماهی قرمز بواسطه رنگ طلایی آن شهرت یافته است. این ماهی می تواند تا اندازه 40 سانتیمتر رشد کند، طول عمر 10تا 20 ساله برای این ماهی غیر معمول نیست. طول عمر بیش از 40 سال نیز برای گلدفیش ثبت شده است. اصالت ماهی قرمز معمولی به شرق آسیا میرسد و رنگ برونزه دارد و قادر به تحمل آب کم اکسیژن و بقاء و تولید مثل در آبگیرهای کوچک می باشد. بنابراین اینها انتخاب مناسبی بودند که چینی ها در حدود هزاران سال پیش ، زمانی که در جستجوی ماهی هایی که بوانند بعنوان محصولات غذایی پرورش یابند ، به آن برخوردند. با اصلاح نژاد ، اندازه آنها افزایش یافت ولی پس از مدتی ، از نقطه نظر ارزش اقتصادی، آنها تبدیل به جانوران تزئینی شدند و پرورش دهندگان سعی خود را متمرکز بر اصلاح و بهتر شدن نوع طلا ماهی کردند و پرورش برای خوراک منسوخ گردید. پرورش طلا ماهی در چین و نیز ژاپن برای مدت 700 سال ادامه یافت و در اروپا در سال 1961 شروع شد و زمانی بود که اولین ماهی توسط کشتی وارد شد.

آناتومی

یک ماهی نمونه بدن کشیده و کمانی مانند دارد ، فاقد گردن است ، آبششها مسئول تنفس بوده و تعادل بدن در آب توسط باله ها حفظ می شود.

دو تا باله سینه ای و لگنی مانند ترمز عمل می کنند ، موقع چرخیدن، یک باله سینه ای یک طرف را بالا میبرد تا طرف دیگر کشیده شود. باله پشتی و مقعدی مانند تیرک کشتی ها عمل می کنند و در ضمن ظاهر ماهی را آراسته میسازد و باله دمی در شنا کردن استفاده می شود. گر چه قسمت عمده حرکت توسط چرخش های بدن ایجاد می شود.

بدن توسط فلسهایی بصورتی که قسمتی از هر فلس بر روی فلس دیگر قرار گرفته ، حمایت می شوند و هرگز از نظر تعداد افزایش نمی یابند بلکه همانطوری که ماهی رشد می کند از نظر اندازه ، هم این فلسها بزرگ می شوند. رشد دایره ای فلس در تابستان هنگامی که میزان رشد سریع است ، خوب ولی در زمستان و در مواقع فقدان رشد، اندک است. خط جانبی در بدن یک ردیف از فلسها است که از سر تا دم در هر طرف ماهی امتداد یافته اند و یک ارگان حسی اصلی است که ارتعاشات بسیار حساس و ضعیف را هم می تواند حس و ثبت کند، تغییرات جزئی در فشار آب و سرعت و شتاب آب به ماهی اجازه می دهد تا بدون خطا از داخل شکافها بلغزد و عبور کند و همینطور با سرعت در یک دسته ماهی بچرخد بدون اینکه تصادفی با آنها بکند.

چشمهای ماهی گلدفیش کمی بر آمده است و این بر آمدگی ، مسئله عدم چرخش سر را جبران می کند و پیرامون خود را خوب می بیند تا از شکارگران در امان باشد. در قسمت داخل ، ستون مهره بسیار قابل انعطاف با انشعابات مهره ها در هر دو طرف قرار گرفته است.

اندامهای اصلی از جمله قلب ، کلیه ها ، کبد مشابه با دیگر مهره داران است و علاوه بر آن دارای یک عضو نگهدارنده و شناور کننده پر از هوا موسوم به بادکنک شنا می باشد. واضحترین تفاوت میان اعضای داخلی ماهی و دیگر مهره داران ، وجود آبشش بجای شش هاست و ماهی ها از طریق جریان پیدا کردن آب به داخل آبششها تنفس می کنند.

برای تبادل اکسیژن ، همانطوری که آب به داخل رشته های تار مانند آبشش جریان می یابد ، اکسیژن محلول از آب به داخل جریان خون انتقال یافته و دی اکسید کربن از جریان خون وارد آب می شود. آب از طریق دهان وارد شده و از طریق شکافهای آبشش خارج می شود. جدار آبشش با جریان آب باز و بسته میگردد ، سوراخهای بینی اعضاء بویایی بوده و در تنفس دخالتی ندارند.

 نحوه رفتار و جابجائی ماهی قرمز

مراقبت از باله ها و فلسها به منظور جلوگیری از آسیب دیدن خیلی مهم است. در مخزن می توان از یک لیوان یا توری برای گرفتن ماهی استفاده کرد و در حوض از تور. در زمان انتقال به محل جدید باید از یک دماسنج برای بررسی یکسان بودن دمای آب استفاده کرد چون تغییرات دما حتی فقط 1 درجه سانتیگراد میتواند کشنده باشد.

بهتر است یک ماهی تازه خریداری شده در همان کیسه پلاستیکی خودش در آکواریوم شناور گردد تا دما یکنواخت گردد و چنانچه حوض یا آکواریوم آماده نباشد درون یک سطل از آب شیر که 24 ساعت به منظور از بین رفتن کلر آن باقی مانده است موقتاً قرار داده شود.

آکواریوم و ملزومات

بهترین محل برای نگهداری ماهی در محیط خانه تانکهای شیشه ای هستند، قرار دادن سرپوشی که مانع گرد و غبار و پرش ماهی به بیرون باشد مفید است البته به شرطیکه مانع از رسیدن هوا به سطح آب نشود. توصیه می شود از ظرفهایی که قسمت بالایی آن محیط کمی ندارد استفاده نشود به عبارت دیگر هر چه حجم بیشتری از آب با هوا در ارتباط باشد بهتر است. تعداد ماهیان نگهداری شده بستگی به فضای موجود خواهد داشت. برای ماهیهای کوچک که زیر 8 سانتیمتر هستند ، 24 سانتیمتر مربع سطح آب برای 1 سانتیمتر، ماهی است و برای ماهیهای بزرگتر نیاز به جای بیشتری است.

دما و نور

هیچگونه گرما یا نور مصنوعی برای ماهی لازم نیست. دمای اتاق با حد متوسط 20-10 درجه سانتیگراد برای این منظور مطلوب است. اگر چه گیاهان برای رشد بهتر به نور مصنوعی به مدت 10-8 ساعت در روز نیاز دارند. صاحبان حرفه ای ماهی آگاهند که اگر ماهی بطور ناگهانی از تاریکی به نور یا برعکس غوطه بخورد دچار شوک می شود. تغییر تدریجی باید بصورت روشن کردن اتاق قبل از نور دادن به آکواریوم و تاریک کردن آکواریوم بصورت قطع برق آن قبل از خاموش کردن چراغ اتاق باشد.

هوادهی

ظرفیت تانک توسط هوادهی مداوم 40 برابر بیشتر میشود. پمپ هوا برای آکواریوم سردآبی ضروری نیست ولی اگر ماهی به این عمل عادت نماید باید ادامه یابد. ویژگی آن در این است که علاوه بر تشکیل حبابهای هوا در داخل آب ، جریان حبابها ، لایه های زیرین آب را به سطح حرکت میدهد و در آنجا تبادل دی اکسید کربن و اکسیژن صورت میگیرد. در حوض نیز این عمل درست به همین صورت توسط پمپ فواره ها صورت می گیرد.

گیاهان

نقش گیاهان در حوض ها و آکواریوم ها اصولاً برای دکور ، سایه بان و جذب دی اکسید کربن و موادی مانند آمونیاک و نیتراتهای ناشی از تجزیه و فساد مواد است و معمولاً کمتر از آنچه تصور عمومی است برای تامین اکسیژن موثرند. اکسیژن فقط در مرحله فتوسنتز آنها آزاد میشود و در خلال 24 ساعت اکسیژن توسط گیاه برای عمل تنفس مصرف میشود.

چک لیست یک آکواریوم موفق گلد فیش

1-     در آغاز ، 150 سانتیمتر مربع سطح آب برای هر 5/2 سانتیمتر طول ماهی (با دم) در نظر بگیرید.

2-     از تغییرات ناگهانی دما اجتناب ورزید؛ گونه های زینتی را در دمای پائینتر از 21 درجه سانتیگراد نگاه ندارید.

3-     از تغییرات ناگهانی PH آب خودداری کنید.

4-     رزیم غذایی مناسب و متنوعی را در پیش بگیرید و از تغذیه بیش از حد و آلودگی مخزن بپرهیزید.

5-     از فیلتراسیون و یا هوادهی در تمام اوقات مطمئن باشید . مرتباً فیلترها را سرویس کنید.

6-     هر 2 تا 4 هفته 25% آب مخزن را تعویض کنید. آب تازه باید قبلاً هم دما شده باشد.

چک لیست تعطیلات

یک هفته قبل از عزیمت به سفر:

1-     تعویض بخشی از آب

2-     سرویس فیلترها

3-     تغذیه با مقادیر معمول و عادی

4-  عدم افزودن ماهی جدید، به جهت احتمال ورود بیماری یا آفتهای مسبب بروز مشکلات در زمان عدم حضور شما

روز پیش از عزیمت:

1-     کنترل همه پمپ ها ، فیلتر ها و..

2-     روشن نگه داشتن طی مسافرت

3-  در صورت لزوم، مقادی مورد نیاز غذا را آماده کرده و برای استفاده در ظروف در بسته به یکی از همسایگان بدهید.

در مسافرت:

1-  ماهی های بزرگی می توانند بدون غذا برای حدود 2 یا 3 هفته کاملاً بخوبی به زندگی ادامه دهند. اما می توانید از یکی از همسایگانتان بخواهید که آنها را ترجیحاً با مقادیر از پیش آماده شده تغذیه کنند.

2-     با پنهان کردن مابقی غذا ها از دید دوستانتان از تغذیه بیش از حد جلوگیری کنید.

در بازگشت:

1-     تعویض قسمتی از آب

2-     رسیدگی به فیلترها

3-     آغاز مجدد برنامه تغذیه

تغذیه

ماهی سردآبی در دمای بین 18-16 درجه سانتیگراد بهتر تغذیه میکند و خارج از این دما مثلاً زیر 10 درجه سانتیگراد یا بالای 21 درجه سانتیگراد احتمالاً تغذیه اش متوقف میگردد. علی این امر ، عدم فعالیت در آب خیلی سرد و یا بی تحرکی در آب با اکسیژن کم است. پس مقدار غذای داده شده با میزان دما متغیر است. در تابستان 2 وعده در روز و در زمستان یک وعده هر یک روز در میان کافی است.

استفاده از یک میدان یا حریم غذایی ، غذا را به یک محل محدود می کند و تمیز کردن را آسان می کند. مقدار صحیح غذادهی در یک وعده مقداری است که ماهی در عرض 10 دقیقه میتواند تمام کند و تغذیه بیش از حد خطرناک است.

بقایای خورده نشده غذا ، آب را کثیف می کند وهمانطور که این بقایا فاشد میشوند ، سطح اکسیژن آب را پائین می آورند.

در شرایط خوب ، ماهی می تواند 2 تا 3 هفته بدون غذا زندگی کند و اگر گیاهان درون آب موجود باشند این مدت طولانی تر میشود ولی در اب کثیف زود میمیرند. در طبیعت ماهی قرمز همه چیزخوار است و از حشره های آبی ، ماهی های کوچک و گیاهان سبز تغذیه میکند. این رژیم طبیعی نیز میتواند در حوضهای پرورشی مناسب در اختیار آنها قرار گیرد. ماهی های آکواریوم اغلب با غذای خشک اختصاصی با پروتئین بالا تغذیه میشوند و نیز برای ایجاد تنوع یک یا دو بار در هفته مقداری غذای تازه یا منجمد میتوان اضافه کرد.

مکملهای غذایی بصورت شربت تقویتی نیز در دسترس هستند و چنانچه گیاهان آبی نباشند از مقدار کمی سبزیجات خرد شده مانند کاهو میتوان استفاده کرد. ساده ترین غذای تازه ، قطعه کوچکی از گوشت خام است که خوب شسته شده و خونابه آن کاملاً گرفته شده باشد ، میگو نیز قابل مصرف برای ماهی می باشد.

تولید مثل

فصل تخم ریزی در تمام تابستان دوام دارد و شروع آن اردیبهشت و خرداد می باشد . در سن حدود یکسالگی ، ماهی قرمز سالم ، هر ماه از فصل قادر به تخم ریزی است . در زمانهای تولید مثل تشخیص جنس ها ساده است ، نر ها برآمدگی سفید رنگ (دگمه مانند) روی باله های سینه ای و پشت سر دارند. ماده نیز حالت تورم و بادکردگی در ناحیه تخمدانها دارد.

تخمدانها حاوی هزاران تخم هستند و یک نر قادر به بارور کردن تخمهای بسیاری می باشد. در رفتار تولید مثلی ، نرها تمام روز ماده ها را دنبال می کنند و به داخل گرمترین و کم عمقترین قسمت حوض با تولید صدای شلپ شلپ میرانند.

این دنبال کردن باعث سهولت تخم ریزی در ماده ها می گردد و بلافاصله تخمکها توسط اسپرم ماهی نر بارور میگردد و به گیاهان داخا آب می پیوندند.

در طبیعت بیشتر تخمها و بچه ماهی ها توسط حلزونها و ماهی های بالغ خورده می شوند و چنانچه گیاهی را که تخمهای بارور شده به آن چسبیده اند به یک تانک تمیز که سایبانی نیز برای محافظت از نور خورشید دارد منتقل نمایند ، شانس بیشتری برای بقاء خواهند داشت.

در حرارت 21 درجه سانتیگراد تخمها در مدت 4 روز به نوزاد تبدیل میشوند و در 10 درجه سانتیگراد این امر تا 14 روز طول میکشد. بچه ماهی آزادانه شنا میکنند و غذای طبیعی آنها موجودات میکروسکوپی هستند.

درون مخزن آب یا حوض مخصوص آنها میتوانند از غذای ویژه ای که مخصوص بچه ماهی ها تهیه می شوند تغذیه نمایند. در یک ماهگی تغذیه آنان مثل بالغین میتواند باشد و در سه ماهگی ماهی قرمز جسور آماده است تا در کنار دیگر ماهی ها قرار گیرد.

تولید مثل در آکواریوم تفاوتش در این است که فقط یک جفت ماهی شرکت می کنند. تخمها بهتر است به یک مخزن جداگانه انتقال یابند ولی امکان دارد که در همان آکواریوم با یک جداکننده شیشه ای آنها را از بالغین و والدین محافظت کرد.

مشکلات ، آفت ها و بیماری ها

وقتی فلسهای ماهی در اثر حادثه یا جراحت کنده می شوند ، قبل از اینکه ترمیم صورت گیرد بیماری (Saprolegnia) قارچ سفید رخ می دهد. زمانی که قارچها به نواحی سرپوش آبشش ها (Opercula) می رسند و در تنفس وقفه ایجاد می کنند باعث مرگ می شوند. ماهیهای مبتلا را باید جدا کرد زیرا که بیماری بشدت واگیردار است. درمان بصورت بکار بردن حمام نمک (کلرید سدیم) است و ماهی به محلول سالین برای مدت 20-15 دقیقه در روز منتقل میشود. یا اینکه بجای آن میتوان ماهی را به یک تشت شامل 5 قطره از محلول 2% مرکورکوروم به ازای 5 لیتر آب برای مدت 3 ساعت در روز انتقال داد.

بیماری شدیداً واگیردار و کشنده دیگر بیماری لکه سفید (White Spot) یا Icthyophiriasis نام دارد که توسط یک انگل پروتوزوآ ایجاد میشود. گونه های فلس دار( دارای فلس قابل مشاهده) را باید در یک مخزن بدون گیاه جدا ساخته و سعی کرد که انگل توسط رنگ دار کردن آب با متیلن بلو به مدت 10-8 روز کشته شود. همچنین با مرکورکروم هم موثر است .

بسیاری از بیماریهای ماهی بعلت فقر تغذیه ، تجمع بیش از حد آب کثیف و تغییرات دما است. فضله دنباله دار (آویزان) دلالت بر یبوست دارد که اغلب اوقات در نتیجه تغذیه ای که منحصر به غذای خشک است ایجاد می شود. اضافه کردن غذای تازه و برگهای سبز و همچنین دادن شربتهای تقویتی و نیز چنانچه آب سرد است افزایش دما به 18-16 درجه موثر است. درمان پوسیدگی باله ها و دم هم زمانی امکان پذیر است که شرایط و وضعیت زندگی اصلاح گردد. درمان با حمام نمک نیز اغلب اوقات مفید است.

عدم تعادل ممکن است بعلت نقص در بادکنک شنا باشد که درمانی ندارد ولی یبوست ، سوءهاضمه ، تغییرات دما همه با علامت از دست دادن تعادل همراه است که با درمان یبوست ، جابجا کردن ماهی به آب کم عمق برای چندین رزو یا ثابت نگه داشتن دمای محیط قابل برگشت است.

بیرنگ شدن یا کمرنگ شدن رنگ بدن ممکن است اولین نشانه کسالت و یا ناشی از وجود کلر در آب باشد. نوزادان ماهی تا 12-8 ماهگی رنگ بالغین را به خود نمی گیرند و در بعضی از آنها نیز هیچوقت رنگ خوبی ظهور نمیکند.

چک لیست تشخیص عفونتهای معمول گلدفیش ها

باکتریایی:

• پوسیدگی باله: منشعب شدن و کاهش یا نابودی کامل باله ها از علائم ظاهری می باشند. همچنین سرخ شدگی هایی در باله ها دیده می شود.
• قارچ زدگی: وجود بخشهای سفیدی در اطراف دهان ، چشمها یا نقاط مختلف بدن.
• جراحات: آسیب بدنی به صورت زخم فرورفته سرخ بر بدن.

انگلی:

*لکه سفید: خالهای ریز و مانند غبار سفید رنگ بویژه قابل رویت بر باله ها.

* فلوکهای آبششی: اغلب غیر قابل رویت.اما نفس نفس زدن و حرکات ناگهانی مفرط دلیل بر حمل آنها توسط ماهی است.

* شپشک ماهی: جانداری کوچک و گرد در حدود سر سوزن. اغلب شفاف و متصل به بدن ماهی.

* انگلهای فلوکی و پروتوزوآیی میکروسکوپی: پوست لزج و سفید. وجود لایه سفیدی بر روی عدسی چشم.

راهنمای نگهداری و مراقبت از ماهی قرمز

برای اولین بار در کشور سی دی آموزشی نگهداری و مراقبت از ماهی قرمز توسط انجمن حمایت از حیوانات اصفهان تهیه و تولید شد.

این سی دی مجموعه ای از مطالب کلیدی در مورد شرایط نگهداری ، تغذیه ، تولید مثل ، بیماریها ، نژادهای ماهی قرمز و... است که بصورت فلش و در محیطی بسیار زیبا و جذاب طراحی و تولید شده است.

علاقمندان می توانند جهت تهیه این سی دی ، ایمیل بزنند.

 گیاهان آکواریومی

به جز گاهی اوقات که دسته علفهای اکسیژن دهی مانندEgeria  در آکواریوم گلدفیش ها کاشته می شود ، معمولاً گیاهان در مخزن گلدفیش رشد نمی یابند و این به دلیل تمایل بالای گلدفیش به تغذیه از گیاهان ؛ بویژه گیاهان دارای برگهای نرم است. معهذا، با ایجاد روشنایی مناسب ، گیاهان ذیل می توانند مورد استفاده قرار گیرند:

-Hornwort

- Pondweed

- Willow moss

- Ludwigia

- Milfoil

- Arrowhead

- Vallis

اگر شما در بخش گرمسیری کره زمین زندگی می کنید یا اگر مخزن در اتاقی دارای سیستم گرمایشی است ، می توانید گیاهان معمول اکواریوم گرمسیری را نیز آزمایش کنید.

برای رشد موفقیت آمیز گیاهان ، تدارک نوردهی مناسب حیاتی است .اگر چه نور خورشید برای ترغیب رشد گیاهان جالب است اما همیشه نمی تواند مورد اتکا باشد ؛ چرا که رشد بد منظر جلبکی را نیز سبب خواهد شد. بنابراین نیازمند برپایی روشنایی مصنوعی به همان ترتیبی که قبلاً شرح داده شد ، هستید.

جهت کاشت گیاه در مخزن باید لایه ای به حد کافی ضخیم از سنگریزه یا شن تهیه کنید. این بدان جهت است که علاوه بر تمایل گلدفیش ها به خوردن گیاهان ، به هنگام جستجوی غذا نیز به حفر ریشه گیاهان توجه دارند.می توانید با کاشت گیاهان در گلدانهای کوچک و قرار دادن سنگریزه یا تکه سنگهایی در اطراف پایه هر گیاه از این امر جلوگیری کنید. ه