بقیه عکس ها را اینجا ببینید

دوستان سبز اندیش با توجه به وضعیت بحرانی تالابهای کشور بیائید هفته آینده(15 تا 22 تیر) یکی از نوشته های خود را به موضوع " تالاب های کشور در سراشیبی نابودی " اختصاص دهیم . سرکار خانم پولادزاده مدیر محترم روابط عمومی پرشین بلاگ نیز وعده داده اند که پرشین بلاگ همچون گذشته از این موج سبز اندیشی حمایت خواهد کرد.

تالاب های کشور در سراشیبی نابودی

 تالاب‌ها در زمره غنی ترین اکوسیستم‌هایی قرار دارند که در حفاظت از تنوع ‌زیستی و رفاه جامعه بشری اهمیت فوق‌العاده ‌ای دارند اما عدم توجه به اهمیت بالای این منابع طبیعی در کشور باعث شده تا از 22 تالاب ثبت شده در کنواسیون رامسر 7 تالاب در وضعیت قرمز قرار گیرند.

شاید شنیدن نام تالاب، نیزاری که اطراف آن را آب کمی فراگرفته است به ذهن خطور می کند. جایی که هیچ خاصیتی ندارد و حتی می تواند ترسناک و خطرآفرین هم باشد اما باید دانست که وجود تالاب ها در زندگی انسانی از اهمیت بسیاری برخوردار است، شاخص با اهمیتی که با از بین رفتن آن بافت انسانی منطقه ای نیز دچار دگرگونی می شد .

آیا باور کردن این موضوع سخت نیست که به خاطر نابودی یک تالاب، دولت متحمل ضرر چندین میلیارد تومانی می شود و آیا می توان پذیرفت که نبودن یک تالاب موجب شده بخش کشاورزی یک منطقه ضرر بسیاری ببیند؟

ارزش اکولوژیک تالاب ها ۱۰ برابر جنگل ها و۲۰۰ برابر زمین های زراعی است اما متاسفانه علیرغم اهمیت بالا کمتر مورد توجه قرار گرفته اند.

مرکز نظارت محیط زیست جهانی میزان تالاب های جهان را ۵۷۰ میلیون هکتار برآورد کرده که یک میلیون و ۴۸۱ هزار و ۱۴۷ هکتار از آن در ایران قرار دارد در واقع در کشور ما ۸۴ تالاب مهم بین المللی شناسایی شده که از میان آنها تاکنون ۳۳ تالاب در چارچوب ۲۲ عنوان به ثبت رسیده است.

تولید و ذخیره سازی آب، حفظ و توسعه تنوع زیستی گیاهی و جانوری، مهار سیل و فرسایش، پالایش آب، کانون های گردشگری، تثبیت آب وهوای محلی بویژه تعدیل درجه حرارت، تامین غذا و تولید فرآورده های شیلاتی و پرندگان، از ارزش های اکولوژیک و اقتصادی تالاب ما به حساب می آید.

به لحاظ اهمیت بالای تالاب ها ، کنوانسیون رامسر یا کنوانسیون تالاب‌ها در دوم ماه فوریه ۱۹۷۱ بهمن ماه ۱۳۴۹ در رامسر به امضاء رسید.این کنوانسیون اولین پیمان بین الدولی جهانی است که نگاهی تازه به حفاظت و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی داشته، اما با این وجود در مقایسه با پیمان‌های مشابه بعدی، مقرراتی کلی و ساده دارد و بر حفاظت و بهره ‌برداری معقول از تالاب‌ ها به خصوص در جهت فراهم ساختن زیستگاهی برای پرندگان آبزی تاکید می‌کند.

این کنوانسیون طی گذشت سال‌ها گستره دید خود را چنان افزایش داده که تمام ابعاد حفاظت و بهره ‌برداری معقول از تالاب‌ها را در بر می‌گیرد و تالاب‌ها را در زمره اکوسیستم‌هایی می‌ داند که در حفاظت از تنوع ‌زیستی و رفاه جامعه بشری اهمیت فوق‌العاده ‌ای دارد اما این اهمیت در ارتباط با تالاب های ایران تا کنون وجود نداشته است .

کنوانسیون رامسر در سال ۱۹۷۵جنبه قانونی یافت و هم اکنون ۱۴۷ کشور عضو رسمی دارد و یکهزار و ۴۵۹ تالاب با اهمیت بین‌المللی با مجموع مساحت حدود ۱۲۵میلیون هکتار را در سطح جهان به ثبت رسانده است.

متاسفانه با وجود اینکه کشور ما با ثبت 22 تالاب بین المللی دربین 140کشور درمقام و رتبه 25 کشورهای عضو کنوانسیون رامسر قرار دارد و با توجه به آن که ایران زادگاه این معاهده بسیار مهم است و همین نکته می تواند انگیزة بزرگی برای حفظ و ارتقاء جایگاه خود در بین کشور های جهان باشد ولی تا کنون دولتمردان ایرانی آن گونه که باید و شاید نتوانسته اند در حفظ همین تالاب ها موفق باشند.

هامون یکی از تالاب هایی است که سالها بی توجهی به اهمیت آن منتهی به حرکت آن به سمت نابودی شده است به گونه ای که در سال ۱۳۴۲ ای تالاب به علت خشکسالی از بین رفت. و این امر باعث شد تا برخی از مردم زابل، شهرستان گرگان را برای ادامه زندگی انتخاب کردند چرا که زندگی در اطراف تالاب هامون غیرممکن شده بود و مردم با بیل از خانه خود، شن خارج می کردند.همین امر موجب شد بسیاری از مردم به شهرستان گرگان کوچ کنند و بافت این شهر را تا درصد بسیاری تحت تأثیر قرار دهند.

تالاب هامون در سال ۱۳۷۹ نیز برای چندمین بار دچار خشکسالی شد و از بین رفت. دولت ایران نیز برای این که بار دیگر تغییری در بافت انسانی رخ ندهد، بودجه فراوانی را برای این کار در نظر گرفت البته در این شهرستان باز هم مردم برای خارج کردن شن از خانه شان مجبور شدند که متحمل زحمات فراوانی شوند در حالی که اگر تالاب هامون دچار خشکسالی نمی شد، این اتفاق رخ نمی داد.

دریاچه ارومیه نیز متاسفانه به همین وضعیت دچار شده است ، چندین هکتار از دریاچه ارومیه دچار خشکسالی شده و با خشک شدن این دریاچه به علت شور بودن، نمک های اطراف آن به وسیله باد به سوی محصولات کشاورزی روانه می شد و آنها را از بین می برد .

 تالاب انزلی یکی از همان تالاب های مهم و در آستانه نابودی محسوب می شود تالابی که زیستگاه مناسب برای پرندگان مهاجر است ، از این رو دارای اهمیت بین المللی است و در سال 1354 در سایت رامسر به ثبت رسید اما طی سال های گذشته به دلایل متعددی از جمله ورود فاضلاب و زباله جامد از مناطق اطراف و آلودگی حاصل از فعالیت ها ی کشاورزی ، کیفیت آب آن کاهش  یافته است.

زباله های جامد حوزه آبخیز در تالاب انباشته می شود و ورود رسوبات حاصل از فرسایش در تالاب سبب کم شدن عمق تالاب می گردد .و این در حالی است که جذر و مد دریای خزر نیز این مشکل را بغرنج تر می کند

 ماکروفیت هایی چون سرخص آبی (آزولا) در تالاب به صورت غیر قابل کنترل در حال گسترش هستند و اخیراحدود 25 درصد از کل منطقه را پوشانده است و این امر زیستگاه پرندگان آبی را در معرض خطر قرار داده است .

از سوی دیگر فقط مناطق حفاظت شده به طور قانونی حفاظت می شوند. در حالی که سایر مناطق تالاب تحت حفاظت نیستند و باید گفت تا زمانی که محدوده قانونی تالاب مشخص نباشد، مشکلاتی از قبیل تصرف اراضی جهت فعالیت های کشاورزی و سایر موارد مشابه وجود دارد.

همچنین استفاده از تورهای غیر قانونی ماهیگیری ، شکار در منطقه شکار ممنوع و دیگر فعالیت های غیر قانونی نیز به روند نابودی تالاب انزلی سرعت بخشیده است.

تالاب بین المللی شادگان نیزبه دلیل برهم خوردن سلامت اکوسیستم آن به دلیل ورود دهها میلیون متر معکب فاضلاب شهری و صنعتی و ضایعات کارخانجات کشت نیشکر در این لیست سیاه قرار گرفته است .

در حالی که خطر خشک شدن بخش های وسیعی از تالاب نی ریز و کمجان نیز وجود دارد که تالاب خور خوران نیز به دلیل آلودگی های نفتی و تخریب جنگل های حرا در حال نابودی است .

در حالی با خطر نابودی تالاب ها و دریاچه ها مواجه هستیم که سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان متولی اصلی در نظارت و حفظ این منابع طبیعی تا کنون در اجرای تکلیف فانونی بدرستی وارد عمل نشده و این امر روند نابودی را تشدید کرده است .

از سوی دیگر بودجه هایی که تا کنون به امر رسیدگی به تالاب های کشور تخصیص داده می شود فقط محدود به امور پژوهشی  درارتباط با تالاب ها شده است.

به گفته کار شناسان محیط زیست ، از ۲۲ عنوان تالاب ثبت شده در کنوانسیون تالاب های ایران، ۷ تالاب در وضع قرمز قرار دارند و این در حالی است که اگر به این تالاب ها توجه نکنیم باید منتظر تغییرات اساسی در محیط زیست کشورمان باشیم که می تواند در زندگی ما نیز نقش اساسی ایفا کند.

طی چند سال گذشته زیان های سنگینی بر تالاب های کشور تحمیل شده است و به طور حتم با روندی که در حال حاضر در ارتباط با حفظ منابع طبیعی و محیط زیست در پیش گرفته شده خروج تالاب ها از وضعیت قرمز امری بعید به نظر می رسد.

اعمال سیاست های غلط آبرسانی ، پروژه های نفتی، احداث سدهای متعدد ، جاده سازی ، هدایت فاضلاب ها و پسماند های شهری و صنعتی و معرفی گونه های غیر بومی تقریبا تمام تالاب های بین المللی ایران را در آستانه نابودی قرار داده است.

بررسی های  کارشناسان محیط زیست نشان می دهد که بخش زیادی از تالاب های بین المللی ایران به واسطه سوء مدیریت در آستانه نابودی قرار گرفته اند.

عدم وجود برنامه آمایش سرزمین و پیاده کردن برنامه های بخشی ، سد سازی بدون توجه به اثرات مخرب آنها بر تالاب ها؛ توسعه برنامه های نفت محور در حساس ترین و شکننده ترین مناطق ساحلی – دریایی ؛ خطر نابودی پرندگان نادر و در معرض انقراض به دلیل صدور مجوز های قانوی شکار که در تناقض آشکار معیار های لازم وجودی یک تالاب بین المللی است و اجرای سیاست های آبرسانی از مناطق پرآب به کم آب کشور بدون توجه به اثرات سوء زیست محیطی بر روی تالاب ها عواملی محسوب می شوند به روند افزایش تخریب تالاب های کشور سرعت بخشیده است.

منبع: خبرگزاری مهر

معاون سازمان محیط زیست درگفت‌وگوبا ایسناخبرداد:

طرح احداث جاده«ابر»دوباره در دستورکار دولت قرار گرفت

ایسنا: در حالیکه بسیاری از کارشناسان و دوستداران محیط زیست احداث جاده علی آباد به شاهرود از داخل جنگل ابر را موجب نابودی این اکوسیستم منحصر به فرد می‌دانند و حتی بر اساس نامه‌های موجود، وزیر جهاد کشاورزی و رییس سازمان حفاظت محیط زیست فعلی، احداث این جاده را به صلاح نمی‌دانند و رییس فراکسیون اصل پنجاه قانون اساسی مجلس شورای اسلامی نیز خواستار پیگیری موضوع توسط دادستان کل کشور شد، حجت‌الاسلام والمسلمین دری نجف‌آبادی دستور پیگیری موضوع احداث جاده ابر را صادر کرد.

به گزارش خبرنگار «محیط زیست» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در پی درخواست رییس فراکسیون اصل 50 قانون اساسی مجلس شورای اسلامی مبنی بر پیگیری دادستانی کل کشور نسبت به موضوع احداث جاده ابر، دادستان کل کشور طی دستوری، پیگیری سریع موضوع احداث این جاده و ارزیابی تبعات زیست‌محیطی ناشی از احداث جاده مزبور را خواستار شد.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست نیز از طرح مجدد موضوع احداث جاده ابر در دولت خبر داد.

دکتر دلاور نجفی روز سه‌شنبه با اشاره به این که احداث جاده ابر همچنان متوقف است، به ایسنا گفت: بر اساس آخرین جلسه جاده ابر قرار شده است هر گزینه‌ای که قرار است کار شود، مورد ارزیابی زیست‌محیطی قرار گیرد.

وی افزود: با توجه به این که سازمان حفاظت محیط زیست به هیچ وجه موافق احداث جاده ابر از داخل منطقه جنگلی نیست و وزارت راه هم اصرار به احداث جاده دارد، مجددا موضوع احداث جاده ابر در دستورکار دولت قرار گرفته است.

به گزارش ایسنا، احداث جاده علی‌آباد به شاهرود که بر اساس مصوبه استانی هیات دولت قرار است احداث شود، از سال 1364 مطرح بوده که این طرح از سوی کارشناسان محیط زیست و منابع طبیعی به علت عبور جاده از اکوسیستم‌های بکر جنگلی و گونه‌های منحصر به فرد، زیستگاه‌های حیات وحش و خسارات به چشمه‌ها و رودخانه‌های حوزه آبخیز زرین گل و شیرین آباد و عدم مطالعه اصولی و تخریب زیاد در عرصه‌های جنگلی و محیط زیست مورد مخالفت قرار گرفت.

بدین ترتیب احداث یک جاده جدید در یکی از بکرترین جنگلهای ایران در حالی آغاز شده است که بر اساس مصوبه استانی دولت در استان گلستان قرار بود تنها محور ابر ـ علی آباد تکمیل شود و در آن اشاره‌ای به طراحی مسیر جدید نشده بود. از سوی دیگر این مصوبه مجددا در استان سمنان به «اصلاح جاده موجود ابر ـ علی آباد» تغییر یافت تا شبهه‌ای پیش‌نیاید.

اما در این میان اصرارهای بعدی برخی مسؤولان، منجر به این شده که وزارت راه مسیر جدیدی را در حد یک راه درجه یک طراحی کند.

در این حال حدود یکسال قبل زمین‌خواران و سودجویانی از این فرصت سوء استفاده و اقدام به پخش آگاهی تبلیغاتی مبنی بر فروش زمینهای ویلایی و آپارتمانی در منطقه جنگلی ابر کردند که با اقدام بموقع رییس سازمان محیط زیست و حضورش در محل، پروژه متوقف و منجر به صدور مصوبه استان سمنان در خصوص این مسیر شد.

هرچند که وزارت راه مصوبه‌ای را از هیات دولت گرفت که بر اساس آن موظف است به ازای تعداد درختان قطع شده، درختکاری کند، اما تمامی این مسایل در حالیست که به گفته کارشناسان، مسیر موجود نیازمند قطع درخت نیست و تنها با آسفالت کردن آن از شیرین آباد تا ابر (به طول 12 کیلومتر) و احداث یک ایستگاه راهداری مشکل تردد در زمستان مرتفع خواهد شد.

از سوی دیگر وجود 6 راه ارتباطی بین استانهای گلستان و سمنان که 3 مورد از آن در شرق مرکز استان و در محدوده شهرستان علی‌آباد واقع است شامل محور گرگان، رامیان، شاهرود به طول 95 کیلومتر، محور گرگان، شاهکوه، شاهرود به طول 95 کیلومتر و محور گرگان، آزادشهر، شاهرود به طول کمتر از 130 کیلومتر - که جاده ترانزیتی بوده و در حال تعریض و اصلاح مسیر است و پس از تعریض می‌تواند به عنوان بزرگراه مورد استفاده قرار گیرد - همگی ضرورت تخریب‌ها به بهانه احداث راه جدید را منتفی می‌کند، لذا بدین ترتیب مشخص نیست که چه اصراری به تخریب جنگل و احداث یک جاده جدید است.

سازمان‌های محیط زیست و جنگل‌ها بارها با استناد به مصوبه بیستمین جلسه شورای عالی محیط زیست در خصوص الزام ارائه گزارش ارزیابی برای پروژه‌های راهسازی در نواحی جنگلی، ساحلی، دریاچه‌ها و مناطق مانگرو و بند 3 ماده 6 طرح صیانت از جنگلهای شمال کشور - که در آن آمده است: هرگونه ساخت و ساز توسعه کالبدی که منجر به تغییر کاربری جنگل و کاهش سطح آن شود منوط به انجام مطالعات زیست محیطی و تایید سازمان حفاظت محیط زیست است - با اجرای این طرح مخالفت کردند.

گفتنی است جاده علی‌آباد به شاهرود از سمت دره غربی روستای شیرین آباد معروف به دره سورمه می‌گذرد که دارای جریان‌های دائمی آب است و دارای یک مسیر ارتباطی قدیمی با عرض متوسط 5/2 متر است.

با توجه به گستردگی حضور دام، انسان در گذشته این جنگل سیمای عمومی دانه زاد و شاخه زاد با جهت‌های فراوان در مرحله رویشی دار گروه تا میانسال با کثریت گونه‌های بلوط، ممرز، ملاحظه می‌گردد که عموما جنگل یک تا دو اشکوبه را تشکیل می‌دهد که اشکوب فوقانی بلوط می‌باشد و دره سورمه آمیختگی گونه‌ها عبارتند از: ممرز، ازگیل، ولیک ، سیاهتلو، آلوچه و در دره‌ها توسکا تمایل دارد.

این حوزه در حال حاضر مسیر گذر دو خط برق فشار قوی، یک خط گاز و جاده ارتباطی گاز با مشخصات توپوگرافی یاد شده که تا به حال احداث این خطوط خسارات فراوان و جبران ناپذیری را بر عرصه محیط زیست، پیکره حیات وحش وارد کرده است و گواه این مدعا در عرصه موجود است.

ارتفاعات حوزه آبخیز، محل عبور مرال و شوکابوده و در بخشهای پایین دست زیستگاه انواع پرندگان خصوصا قرقاول است. از طرفی احداث چنین جاده‌ای تخریب، برش سنگ، قطع درختان، اشجار و ... دارد.

این گزینه به طول 25 کیلومتر از داخل جنگلهای بکر و دست نخورده می‌گذرد که عرض حدود 10 تا 12 متر را تخریب می‌نماید و گونه‌های درختی بلوط، که اشکوب فوقانی و گونه‌های ممرز در حاشیه دره‌ها توسکا، ولیک، ازگیل وحشی و ... در زیر اشکوب هستند که با احداث این جاده تمامی این گونه‌های از بین می‌رود.

این جاده تا روستای شیرین آباد زیر سازی شده که از ارتفاع 880 تا ارتفاع 2200 از داخل جنگل می‌گذرد که با توجه به طول 25 کیلومتر و اختلاف ارتفاع 1320 متر باید شیب زیادی داشته باشد.

برای مشاهده فیلمی از تخریب‌های احداث جاده علی‌آباد به شاهرود اینجا کلیک کنید.